Drie maanden geleden hadden, als het aan dit kabinet had gelegen, de eerste vliegtuigen vanaf Lelystad moeten vertrekken. Maar een rechterlijke uitspraak, georganiseerd verzet en Europese regels zorgen ervoor dat minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur) de opening voor een tweede keer moet uitstellen.

De vorige keer werd bij de aankondiging tot uitstel door Van Nieuwenhuizen een nieuwe deadline genoemd. In plaats daarvan schrijft de bewindsvrouw nu dat april 2020 "niet langer haalbaar is" en blijft het doel om Lelystad Airport "zo snel mogelijk te openen".

De coalitie is verdeeld. "Verstandig", zegt Jan Paternotte van D66 over dit laatste besluit. "Spijtig en teleurstellend", vindt VVD'er Remco Dijkstra.

Het zijn niet de kleinste obstakels waar Van Nieuwenhuizen de afgelopen jaren tegenaan is gelopen. Verkeerde geluidsberekeningen wakkerden het wantrouwen in de regio aan. Andere routes en glijvluchten moeten er uiteindelijk voor zorgen dat omwonenden zo min mogelijk geluidsoverlast hebben.

De nieuwe indeling vergde tijd, want het luchtruim boven Nederland is druk. Dat geldt overigens ook voor de grond. Er ligt altijd wel ergens een woonwijk of natuurgebied waar rekening mee gehouden moet worden.

Politiek heeft nu geen enkele invloed

Wat dat betreft was een jaar uitstel voor Van Nieuwenhuizen gemakkelijk te verantwoorden.

Nu spelen er andere factoren, met als groot verschil dat de politiek hier geen enkele invloed op heeft.

Aanvankelijk wilde het kabinet alleen luchtvaartmaatschappijen op Lelystad Airport toelaten als deze maatschappijen een plek op Schiphol zouden achterlaten. Zo voorkom je "ongebreidelde groei" van de luchtvaart. Maar dat principe stuitte op verzet van de Europese Commissie.

Een antwoord op nieuwe plannen werd eind mei verwacht, maar in Brussel heeft men meer tijd nodig waardoor er op zijn vroegst in september meer duidelijkheid is.

De jongste tegenslag is de recente uitspraak van de Raad van State die het kabinet dwingt de uitstoot van stikstof terug te dringen. Dat heeft invloed op alle infrastructurele projecten, dus ook op Lelystad Airport.

De nieuwe terminal van Lelystad Airport werd bij de laatste verkiezingen gebruikt als stemlokaal (Foto: ANP)

D66 is geduldig, VVD heeft haast

Wat er nu verder gaat gebeuren, is niet meer in de handen van de politiek. D66 is wat dat betreft geduldig. "Groeien is geen doel op zich", zegt Paternotte.

De VVD heeft meer haast. Hoewel Dijkstra wil dat het proces "secuur" verloopt, moet Lelystad Airport wat hem betreft "zo snel mogelijk open". In september staat een debat gepland tussen de Kamer en Van Nieuwenhuizen. "Dat wordt een belangrijke maand", aldus Dijkstra.

Even de cijfers. In 2008 is tussen Schiphol en de omwonenden afgesproken dat de luchthaven tot en met 2020 mag groeien tot maximaal 500.000 vliegbewegingen (starts en landingen) per jaar. Dat aantal wordt nu al bijna gehaald. Als compensatie neemt Lelystad op termijn 45.000 vliegbewegingen over, zodat Schiphol meer ruimte krijgt.

Wat moet er met Schiphol gebeuren?

Nu de ingebruikname van de luchthaven in de Flevopolder uitblijft, dringt de vraag zich op wat er met Schiphol moet gebeuren. Dijkstra wierp vorig jaar al "een steen in de vijver" en hintte op snellere groei. "Voor de VVD is een slot op de luchtvaart geen optie", zei de liberaal destijds. Het bleef toen alleen bij woorden.

Toch moet er op termijn iets gebeuren. "Schiphol moet ook helderheid krijgen waar zij aan toe zijn", zegt Dijkstra nu. "Als Lelystad helemaal niet opengaat, heb je een totaal andere discussie. Die 45.000 vliegbewegingen moet je dan wel compenseren." Hij wil niet vooruitlopen op hoe die compensatie eruit moet komen te zien. "De vraag is er, dus groei moet er zijn."

Voor Paternotte staan de afspraken met de omwonenden voorop, of er nou in 2020 gevlogen wordt vanaf de Flevopolder of niet. "Je kunt de bewoners niet straffen omdat Lelystad later opengaat."

In 2008 werd ook afgesproken dat de winst die wordt gehaald met schonere en stillere vliegtuigen, voor de helft mag worden gebruikt voor groei van het vliegverkeer. Die afspraak staat nog steeds. "Alleen dan mag Schiphol verder groeien", zegt Paternotte. "Het moet echt bewezen zijn dat het stiller en schoner kan. Anders hebben mensen het gevoel dat er spelletjes worden gespeeld."