Het is nog onzeker of het klimaatdoel voor 2020 uit de Urgenda-rechtszaak wordt gehaald met de maatregelen die het kabinet heeft genomen en nog van plan is te nemen. Maatregelen voor de korte termijn mogen daarbij het uiteindelijke doel van 49 procent minder CO2 in 2030 niet in de weg staan.

"Binnen onze voorwaarden hebben we vier megaton CO2 verzameld", zei minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) vrijdag tijdens de presentatie van het Klimaatakkoord.

Om aan het Urgenda-vonnis te voldoen, moet er volgend jaar alleen 9 megaton minder CO2 worden bespaard ten opzichte van 1990. "We gaan door met verdere maatregelen", zei Wiebes dan ook.

De aanvullende maatregelen moeten dus voldoen aan de kabinetseisen. Wiebes somt de vier voorwaarden in een aparte brief aan de Tweede Kamer op.

Extra kosten als gevolg van aanvullende maatregelen moeten zo laag mogelijk blijven. Nieuw klimaatbeleid in Nederland mag niet te veel leiden tot verplaatsing van CO2-uitstoot naar het buitenland (weglekeffecten). Er moet draagvlak zijn bij burgers en bedrijven, dus beleid moet "betaalbaar en behapbaar" zijn. Tot slot moeten maatregelen op de korte termijn wel passen bij de uitwerking van het Klimaatakkoord.

Maatregelen die niet aan deze voorwaarden voldoen, zo waarschuwt Wiebes, ondermijnen de energietransitie op de langere termijn en kunnen dus niet worden ingezet voor de Urgenda-rechtszaak.

Urgenda dwingt politiek zich aan eigen doelen te houden

Duurzaamheidsorganisatie Urgenda dwong de overheid in 2015 via een rechtszaak zich te houden aan het zelfopgelegde klimaatdoel om in 2020 een kwart minder CO2 uit te stoten ten opzichte van 1990, een afspraak uit het in 2013 gesloten Energieakkoord. Het gerechtshof in Den Haag bevestigde die uitspraak nog eens nadat de Staat in hoger beroep ging.

De CO2-reductie bleef voor volgend jaar steken op 21 procent als er niets zou veranderen. In 2017 was de uitstoot zelfs toegenomen volgens berekeningen van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL).

"Vonnissen horen wij uit te voeren, dus dat gaan we ook doen", zei premier Mark Rutte destijds in een reactie.

Er zijn inmiddels extra klimaatmaatregelen genomen. De opvallendste is de sluiting van de kolencentrale in Amsterdam. Voor deze en andere voorstellen is vorig jaar 500 miljoen euro opzijgezet.

Of dit genoeg is, wordt waarschijnlijk in oktober duidelijk als het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) nieuwe berekeningen over de CO2-uitstoot publiceert in de Klimaat- en Energieverkenning (KEV).

Wiebes schrijft dat hij ernaar streeft zich te houden aan de Urgenda-uitspraak, maar geeft hiervoor geen garantie. Hij benadrukt vooral dat het kabinet voor "een zware opgave" staat in de zoektocht naar extra maatregelen zonder dat het draagvlak voor de energietransitie in de samenleving afbrokkelt.