Er zijn vrijwel geen mogelijkheden om de uitspraak van de Raad van State (RvS) over het terugdringen van stikstof te omzeilen. Makkelijke oplossingen zijn er niet, zegt minister Carola Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselveiligheid) donderdagavond tijdens een debat in de Tweede Kamer.

"We zitten hier met z'n allen in", zei Schouten. De manier van stikstofreductie bij het afgeven van vergunningen is in strijd met Europese regels, oordeelde de bestuursrechter van de RvS. Dit betekent dat er honderden infrastructuur-, woningbouw-, landbouw- en klimaatprojecten opnieuw moet worden bekeken en beoordeeld.

Naast Schouten waren daarom ook de ministers Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat) en Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken) bij het debat aanwezig.

'Verwacht niet te veel van oplossingen'

Ongeveer 45 procent van de stikstofuitstoot komt van de landbouw. Het CDA maakte zich daarom vooral zorgen over de boerenbedrijven. Wat gebeurt er als boeren hun koeien beweiden en bemesten? Schouten liet weten dat hier met prioriteit aan gewerkt wordt.

Het overzichtsplaatje moet sowieso nog naar de Kamer worden gestuurd. In de zomer verwacht het kabinet de gevolgen voor alle rijksprojecten in kaart te brengen, maar dat kan nog niet op provinciaal niveau.

Schouten wil geen valse verwachtingen scheppen

De VVD wilde van Schouten weten of er wellicht met de Europese Commissie (EC) over oplossingen te praten valt, omdat het gaat om Europese richtlijnen die moeten worden nageleefd.

Maar de bewindsvrouw wil wat dat betreft geen valse verwachtingen scheppen. Gesprekken in het verleden maakten duidelijk dat er geen ruimte is voor flexibiliteit. "We voeren gesprekken, maar ik benadruk: verwacht daar niet te veel van", aldus Schouten.

Binnen de coalitie is er onenigheid over hoe het nu verder moet. Want waar de VVD en het CDA zoeken naar uitwegen, wilden D66 en ChristenUnie juist maatregelen om de stikstofuitstoot bij natuurgebieden zo snel mogelijk beperken.

'Reken je niet rijk'

Er bestaan ook juridische routes om de stikstofuitspraak te omzeilen. Er mag dan geen alternatief zijn en er moet een dwingende reden van groot openbaar belang zijn (bijvoorbeeld bij de bouw van een brug). De stikstofuitstoot moet worden gecompenseerd (de ADC-toets).

Die toets is zo streng en duurt zo lang, dat Schouten ook daar niet te veel hoop uit wil putten. "Reken je niet rijk", hield ze de Kamer voor.

Bovendien, vonden GroenLinks en Partij voor de Dieren, moet er niet worden gekeken naar omwegen, maar moet de overheid zich aan haar eigen wetten houden. Daar was Schouten het mee eens. "Natuurlijk volgen wij de uitspraak van de rechter."

Nederland zit volgens Schouten niet 'op slot'

Wel wilde de bewindsvrouw de indruk wegnemen dat Nederland "op slot" zit vanwege de uitspraak, zoals de PVV zei. "Er was in bepaalde regio's al beperkte ruimte, zoals op de Veluwe."

Nederland telt ruim 160 zogenoemde beschermde natuurgebieden waarvan er 118 stikstofgevoelig zijn. Schouten liet al weten dat er geen plannen liggen om het aantal zogenoemde Natura 2000 gebieden uit te breiden.

Er is inmiddels een crisisteam van alle betrokken departementen, de provincies, gemeenten en waterschappen opgetuigd dat naar oplossingen gaat kijken.