Nadat de Raad van State het Nederlandse stikstofbeleid afkeurde, staan plotseling tientallen projecten, van de Grand Prix in Zandvoort tot de verbreding van de A27, op losse schroeven.

Van woningbouw tot recreatie en landbouw. Bijna overal waar er wordt gebouwd, is er het risico op vertraging sinds de hoogste bestuursrechter van de Raad van State (RvS) eind mei de Nederlandse overheid op de vingers tikte vanwege het stikstofbeleid.

Minister Carola Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, LNV sprak van "een stevige uitspraak". Donderdagavond debatteert de bewindsvrouw hier met de Tweede Kamer over.

Wat is er precies aan de hand?

Nederland kent veel beschermde natuurgebieden. In de buurt van deze zogenoemde Natura 2000-gebieden mag alleen gebouwd worden als er maatregelen worden genomen zodat de stikstofuitstoot niet toeneemt. Stikstof is namelijk schadelijk voor de biodiversiteit.

Dat kan via het in 2015 ingevoerde Programma Aanpak Stikstof (PAS). Daarmee mag bij de aanleg van bijvoorbeeld een snelweg een voorschot worden genomen op maatregelen om stikstof terug te dringen.

Maar daar heeft de RvS nu een streep door gezet. Die toestemming vooraf is in strijd met Europese wetgeving en mag niet meer, oordeelde de hoogste bestuursrechter. Tientallen projecten die met de PAS zijn opgestart, moeten nu een pas op de plaats maken.

Welke projecten lopen gevaar?

Dat zijn er nogal wat. Minister Schouten maakte een eerste inventarisatie van maximaal 310 projecten die nu gevaar lopen door de stikstofuitspraak. Daarnaast lopen er 630 juridische procedures tegen vergunningen die zijn verkregen met de PAS.

Dijkversterking, windmolenparken, landbouwbedrijven, recreatie. Het is een greep uit de sectoren die ermee te maken hebben.

Meer concreet gaat het om de verbreding van de A27 en de A12 op de Ring van Utrecht, het verbreden en doortrekken van de A15 en de A12 bij Arnhem en geplande aansluitingen op de A9 bij Heiloo en Castricum. Maar ook om de bouw van Lelystad Airport en de Formule 1 in Zandvoort. Er zijn al milieuclubs die de vergunning voor de eerste Grand Prix in Nederland sinds 35 jaar met de stikstofuitspraak willen blokkeren.

Wat gaat er nu gebeuren?

Er is onder leiding van minister Schouten een crisisteam opgericht. Naast Schouten schuiven ook Cora van Nieuwenhuizen van Infrastructuur en Waterstaat, Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken, Eric Wiebes van Economische Zaken en Klimaat en Ank Bijleveld van Defensie aan voor regelmatig overleg. De gemeenten, provincies en waterschappen zijn ook vertegenwoordigd via de koepelorganisaties.

Eerst wordt gekeken naar wat er op de korte termijn moet gebeuren, zoals het precies in kaart brengen welke projecten gevaar lopen.

Daarna wordt er gekeken of er toch juridische mogelijkheden zijn die de RvS-uitspraak omzeilen zodat sommige projecten niet stil komen te liggen. Dat kan bijvoorbeeld als een project een "groot openbaar belang" heeft.

Als de meest acute problemen zijn getackeld, moet er worden gekeken naar een nieuwe aanpak om de stikstofuitstoot aan banden te leggen op plekken waar wordt gebouwd dicht bij beschermd natuurgebied.

Schouten zal met haar crisisteam naar een balans moeten zoeken tussen de natuur en economisch belangen.