Ambtenaren op het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK), hielden te lang vast aan een te lage inschatting van de energieprijzen voor huishoudens. Daardoor viel de energierekening veel hoger uit dan aanvankelijk door het ministerie werd gemeld.

Dat blijkt dinsdag uit onderzoek van NRC en De Telegraaf die op basis van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) documenten over de stijgende energiekosten opvroegen bij de overheid.

EZK hield er vorig jaar bewust geen rekening mee dat stijgende gas- en elektriciteitsprijzen de energierekening voor 2019 flink zouden verhogen.

In februari van dit jaar raamde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) dat huishoudens dit jaar gemiddeld 330 euro meer kwijt zijn aan energiekosten, terwijl het kabinet rond december nog uitging van een stijging van 110 euro, gebaseerd op berekeningen van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL).

Vlak voordat het CBS de cijfers publiceerde, vroeg minister Eric Wiebes van EZK aan zijn ambtenaren of hij niet "hopeloos achter de feiten" aanliep met de berekeningen. "Is er een herijking?", wilde de bewindsman weten.

Wiebes vroeg het PBL een nieuwe raming te maken, maar daar had het planbureau vanwege het werk voor het klimaatakkoord geen tijd voor.

Nog voordat het CBS uiteindelijk met de verwachte stijging van 330 euro kwam, waarschuwden prijsvergelijkingssites zoals Gaslicht.com al voor een hogere stijging dan de 108 euro waar het kabinet rekening mee hield. Het ministerie noemde de berekening "niet realistisch", maar ondernam vervolgens geen actie om die kwalificatie te onderbouwen.

In de Tweede Kamer werden berichten in de media over de hogere energienota door staatssecretaris Mona Keijzer (EZK) nog afgedaan als bangmakerij.

EZK en Financiën oneens over stijging energienota

Uit de stukken die NRC en De Telegraaf hebben opgevraagd, blijkt dat de ambtenaren van de ministeries EZK en Financiën er onderling niet uitkwamen met welk bedrag de energierekening in 2019 zou gaan stijgen.

"Op medewerkersniveau komen we er niet uit. De discussie gaat over wat nu het goede bedrag is om te presenteren als stijging van de energierekening van volgend jaar", schreef een ambtenaar in september 2018.

Bij Financiën berekenden ambtenaren op dat moment al dat de stijging van de energiekosten hoger zou uitvallen dan de 108 euro waarmee EZK rekende, maar Economische Zaken deed hier uiteindelijk niets mee.

Het kabinet en het PBL verklaren de fout uiteindelijk door het gebruik van achterhaalde cijfers uit 2017. Het PBL ging er toen nog van uit dat er minder gas en elektriciteit zouden worden afgenomen vanwege de vergroeningsmaatregelen en dat de marktprijzen voor gas en stroom minder hard zouden stijgen.