Na zeventien jaar in de landelijke politiek verruilt Sybrand Buma de hofstad voor Leeuwarden. De Fries treedt in de voetsporen van zijn vader en grootvader, die hem voorgingen als burgemeester in het noorden. Na het vertrek rijst direct de vraag wie de volgende leider van het CDA wordt. Een overzicht van de belangrijkste kandidaten.

Wopke Hoekstra (43) en Hugo de Jonge (41) gelden als de belangrijkste gegadigden. Hoekstra is minister van Financiën en is in de afgelopen maanden steeds nadrukkelijker op de voorgrond getreden. Zo stond hij aan het roer toen de Staat onlangs ingreep door zonder medeweten van de Fransen een belang te nemen in Air France-KLM.

In Europa voert hij de zogenoemde Hanzeliga aan, een initiatief van premier Mark Rutte die na het aanstaande vertrek van de Britten de club met landen als Denemarken, Zweden, en Ierland opzette als tegenwicht tegen de Franse en Duitse invloed in Europa.

Hoekstra positioneerde zichzelf vorige week als staatsman en mogelijke opvolger van Buma met de Europalezing in Berlijn. Hij hield een betoog voor een assertiever Europa, een andere toon dan het CDA de afgelopen jaren liet horen. Hij lijkt niet bang om harde eisen te stellen en een eigen lijn te trekken.

Hoekstra is voor het grote publiek een relatieve nieuwkomer, maar de protestant nam in 2011 al zitting in de Eerste Kamer, waar hij er niet voor terugdeinsde tegen de partijlijn te stemmen.

Hugo de Jonge

De andere kroonprins bij de christendemocraten luistert naar de naam Hugo de Jonge (41). Hij is vicepremier, minister van Volksgezondheid en een oude bekende in Den Haag. De Jonge begon in 2004 als beleidsmedewerker bij het CDA en werd later politiek assistent van toenmalig CDA-premier Jan Peter Balkenende. De in Zeeland geboren bewindsman deed bestuurlijke ervaring op als wethouder in Rotterdam en geldt als een zwaargewicht binnen de partij.

Hugo de Jonge (Foto: ANP)

Maar met de portefeuille Zorg heeft De Jonge zich nog niet echt kunnen profileren als staatsman. De minister vlogt over zijn werk, maar met views variërend van tussen de twintig en vijftig kijkers op Youtube, willen de filmpjes nog niet echt viraal gaan.

Als vicepremier heeft hij de minister-president enkele keren mogen vervangen als hoofd van de ministerraad. In de daarop volgende wekelijkse persconferentie kwam hij niet altijd even goed uit de verf. Zo kon hij geen vragen beantwoorden over het VN-migratiepact, ook wel bekend als het 'Marrakesh-pact', omdat hij niet op de hoogte was van de hoogoplopende discussie die op dat moment werd gevoerd.

Nieuwe fractievoorzitter als tussenpaus

Hoewel Hoekstra en De Jonge de namen zijn die het meest genoemd worden, zal het stokje waarschijnlijk nog niet worden overgedragen.

De partij zal eerst op zoek moeten gaan naar een nieuwe fractievoorzitter. En omdat beiden mannen niet op de kieslijst staan, maken zij daar geen aanspraak op.

De keuze zal daarom waarschijnlijk vallen op een tussenpaus. Raymond Knops (47), nu nog staatssecretaris van Binnenlandse Zaken, en Mona Keijzer (50), de stemmentrekker van de afgelopen Tweede Kamerverkiezingen (165.384 voorkeurstemmen) en momenteel staatssecretaris van Economische Zaken, worden genoemd. Zij staan wel op de Tweede Kamerlijst en kunnen meedingen naar de voorzittershamer.

Mona Keijzer (Foto: ANP)

Bovendien is het voor hen een kans om zich in de kijker te spelen. Van Keijzer is het geen geheim dat zij zichzelf als kroonprinses ziet, zij verloor de strijd om het partijleiderschap in 2012 van Buma. Na de tegenvallende Provinciale Statenverkiezingen van afgelopen maart, benadrukte Keijzer zelf dat er ook kroonprinsessen rondlopen in de partij.

Waar Hoekstra en De Jonge een andere toon aanslaan, kan een deel van de achterban zich misschien meer thuis voelen bij de wat cultureel-conservatievere Knops. De Limburger zat in het fractiebestuur, trok jarenlang op met Buma en kent de partij van binnenuit. Mocht deze oud-militair nog ambitie hebben het partijleiderschap op zich te nemen, dan biedt deze weg hem die kans.

Madeleine van Toorenburg (Foto: ANP)

Heerma en Van Toorenburg kanshebbers

Een ander scenario is dat er gekozen zal worden voor iemand die al deel uitmaakt van de fractie. De belangrijkste kandidaten daar zijn Pieter Heerma (41) en Madeleine van Toorenburg (51). Heerma is de zoon van voormalig CDA-fractievoorzitter Enneüs Heerma en kind van partij.

Heerma begon als persvoorlichter bij de christendemocraten en werd later de spindoctor van de partij. Hij is sinds 2012 Kamerlid en schreef in 2017 als rechterhand van Buma mee aan het huidige regeerakkoord.

Van Toorenburg is de huidige vicefractievoorzitter en zit al sinds 2007 namens het CDA in de Kamer.

Dat zij toe is aan een nieuwe uitdaging, is al meerdere keren gebleken. In 2015 deed zij een gooi naar het voorzitterschap van de Tweede Kamer, maar verloor ze die strijd van Khadija Arib. In 2017 solliciteerde zij zonder succes voor het burgemeesterschap in Den Bosch.