Regeringspartijen CDA en ChristenUnie enerzijds en D66 anderzijds zijn met elkaar in aanvaring gekomen door verschillende opvattingen over het leenstelsel en de toekomstige verhoging van de rente op de studieschuld.

Opmerkelijk genoeg stookte oppositiepartij GroenLinks het vuurtje op. Tweede Kamerlid Zihni Özdil noemde het leenstelsel, dat in 2015 de basisbeurs verving, zaterdag in Trouw een "verrot systeem". De partij steunde de maatregel in het vorige kabinet nog als gedoogpartij.

Partijleider Jesse Klaver wordt zelfs gezien als één van de architecten ervan, maar ook hij trok zijn handen ervan af. "Als een systeem op papier klopt maar in de praktijk niet werkt, moet je zeggen: beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald", schreef Klaver maandag.

D66-Kamerlid Paul van Meenen, naast Klaver de andere officieuze architect van het leenstelsel, had geen goed woord over voor Klaver en zijn partij. "Moet ik ooit nog een afspraak maken met GroenLinks? Wat is hun handtekening waard?"

Van Meenen hekelt niet alleen dat GroenLinks van gedachten is veranderd, hij mist ook een alternatief plan. "Dit is werkelijk onverantwoord. Het is ondoordacht wisselen van beleid."

D66 legt verschillen in coalitie bloot

Maar er is niet alleen onenigheid tussen de oppositie en de coalitie. De irritatie tussen de regeringspartijen werd zichtbaar toen Van Meenen de verschillen tussen zijn partij en het CDA en de ChristenUnie blootlegde. Die laatste twee partijen zijn tegen het leenstelsel en maken daar geen geheim van. De partijen hebben het moeten slikken in de coalitieonderhandelingen met D66 en VVD.

CDA en ChristenUnie zijn verantwoordelijk voor het verhogen van de rente op de studielening vanaf 2020, waardoor studenten gemiddeld 5.000 euro meer kwijt zijn aan hun studieschuld. Hier moest D66 weer met tegenzin voor tekenen bij het opstellen van het regeerakkoord.

"CDA en ChristenUnie zijn fel tegenstanders van het leenstelsel, maar ze zadelen studenten wel op met een hogere rente op de studieschuld", zei Van Meenen. Als het aan hem ligt, wordt die maatregel in een volgend kabinet direct weer geschrapt.

CDA: 'Slecht voorbeeld van collegialiteit'

Dat was duidelijk tegen het zere been van CDA'er Harry van der Molen. "Dit is het slechtste voorbeeld van collegialiteit in de coalitie dat ik heb meegemaakt." Volgens Van der Molen staan er ook maatregelen van D66 in het regeerakkoord waar het CDA het niet mee eens is. "Maar ik zeg daar niets over", aldus de CDA'er.

Eppo Bruins van de ChristenUnie hield Van Meenen voor dat alle vier de coalitiepartijen het regeerakkoord hebben ondertekend.

De VVD hield zich tussen het jij-bakken door op de vlakte. "Dit is geen proefballon, maar een 'proefbom'", zei Kamerlid Judith Tielen alleen over de draai van GroenLinks.

Steun leenstelsel brokkelt steeds verder af

De steun voor het leenstelsel brokkelt steeds verder af. Het nieuwe systeem werd door de vorige coalitie van VVD en PvdA ingevoerd met hulp van D66 en GroenLinks.

De PvdA heeft haar steun nog niet ingetrokken, maar is gaandeweg wel steeds kritischer geworden. De partij wil ook niet zomaar terug naar de oude situatie. Het leenstelsel zal niet van de ene op de andere dag verdwijnen. Het wordt mogelijk wel een onderhandelingspunt van een volgende regering.

Met het leenstelsel gaan studenten meer betalen voor hun studielening, maar krijgen ze langer de tijd om af te lossen.

GroenLinks steunde het voorstel destijds, omdat de extra opbrengsten geïnvesteerd zouden worden in het hoger onderwijs. Maar die investering - 600 miljoen euro in totaal - kwam er niet helemaal, concludeerde de Algemene Rekenkamer vorig jaar.

Op 28 mei wordt er in de Eerste Kamer, die dan nog in de oude samenstelling bijeenkomt, gedebatteerd over de verhoging van de rente op de studieschuld. Tijdens de behandeling in de Tweede Kamer stemde geen enkele partij hiermee in.