Architecten die worden beticht van grootheidswaanzin, woede over plannen voor een tropische kantoortuin in de Tweede Kamer en dreigende kostenoverschrijdingen: de zorgen over de grootschalige renovatie van het Binnenhof nemen toe.

"Voordat de renovatie echt van start is gegaan, wordt het al een groot drama, zeker financieel", waarschuwde de PVV vorige maand in het een Kamerdebat over de renovatie.

SP’er Sandra Beckerman beklaagde zich over het gebrek aan transparantie: "De politiek wordt op afstand gehouden. Er is alleen maar de schijn van inspraak."

Problemen stapelen zich op

Woensdag hervat de Tweede Kamer het debat over de verbouwing en de problemen voor het kabinet stapelen langzaamaan op.

In de zomer van volgend jaar moeten de renovatiewerkzaamheden van het Binnenhof van start gaan. De Tweede Kamer, de Eerste Kamer, de Raad van State en het ministerie van Algemene Zaken worden grondig onder handen genomen.

Dat is nodig, omdat het complex kampt met houtrot, lekkages en brandgevaar. Voor het project is 475 miljoen euro uitgetrokken en het complex gaat voor 5,5 jaar op slot. De 'bewoners' van het Binnenhof verhuizen tijdelijk naar andere locaties verspreid over Den Haag.

Vertraging en oplopende kosten

De renovatie kent wat het kabinet betreft twee kernwoorden: "sober en doelmatig", maar wordt in de afgelopen maanden overschaduwd door intriges en onduidelijkheid.

Een reeks van publicatie van het Algemeen Dagblad maakte onder meer duidelijk dat de renovatie 72 miljoen euro duurder zal uitvallen en het project dreigt nu al vertraging op te lopen.

Het voorlopige ontwerp, dat er in september vorig jaar al had moeten liggen, is er nog niet. Dat wordt ergens in het tweede kwartaal van dit jaar verwacht.

De vertraging heeft volgens Knops onder meer te maken met nieuwe eisen van het presidium, het dagelijks bestuur van de Tweede Kamer.

Architecten aan de kant geschoven

Het AD meldde vorige maand dat Kamervoorzitters Khadija Arib (Tweede Kamer) en Ankie Broekers-Knol (Eerste Kamer) delen van de renovatieplannen hebben afgeschoten.

Liesbeth van Pol, de architect verantwoordelijk voor de renovatie van de senaat, is inmiddels vertrokken. Zij had plannen de statige centrale hal in de Eerste Kamer te verbouwen tot trappenhuis.

In de Tweede Kamer zag verantwoordelijk architecte Ellen van Loon een tropische kantoortuin verrijzen en wilde zij de vergaderzalen en de kamer van de Kamervoorzitter verplaatsen.

Volgens het AD is ook Van Loon aan de kant gezet en neemt Pi de Bruijn, de architect die verantwoordelijk is voor het ontwerp van de Binnenhofverbouwing van 1992, het stokje over.

Een hard gelag voor staatssecretaris Knops en het Rijksvastgoedbedrijf dat onder zijn verantwoordelijkheid valt.

Het AD bracht eveneens in kaart dat de rijksbouwmeester Floris Alkemade adviseerde om de renovatie te gunnen aan architect Ellen van Loon. Zij werkt sinds 1998 voor architectenbureau OMA. Alkemade was daar in de periode van 2001 tot 2008 partner.

'Geen plan B'

Of er sprake is van belangenverstrengeling zal nog moeten blijken. Hoe het gunningsproces is verlopen, is voorlopig niet transparant. Het kabinet besloot eerder al om de renovatie geheim te verklaren uit veiligheidsoverwegingen. Van een openbare aanbesteding is het daarom nooit gekomen.

Vertraging of niet, dat de kosten van de renovatie hoger zullen uitvallen, lijkt in de lijn der verwachtingen te liggen.

Knops schreef eerder in een brief naar de Kamer dat sprake is van een “financiële spanning op het budget”, onder meer omdat het momenteel goed gaat met de bouw en de kosten daardoor waarschijnlijk hoger zullen uitvallen.

Maar hoeveel is nog niet duidelijk. Cijfers zegt de staatssecretaris niet te hebben en dat stoort de Kamer. Die zou halfjaarlijks op de hoogte gehouden worden.

VVD’er Jan Middendorp zei van de rapportages "niets wijzer" te worden, terwijl D66 zich stoort aan de onduidelijkheid en wil weten of er vier jaar na de vaststelling van de budgetten nog wel met de juiste cijfers wordt gerekend.

Ondertussen klink steeds harder de vraag of renovatie binnen de afgesproken termijn en het afgesproken budget wel haalbaar is.

Dat zal wel moeten. "Er is geen plan B", zei Knops in het vorige Kamerdebat. "Wij doen het binnen dit budget en binnen deze tijd."