Oud-minister en voormalig Eurocommissaris Frans Andriessen (89) is na een kort ziekbed overleden, heeft zijn familie vrijdag bekendgemaakt.

Andriessen gold als een bekwame politicus en een taaie onderhandelaar. Hij liet zich door niemand opzijzetten. Maar hij stond niet bekend om zijn charisma. Hij werd als het slimste jongetje van de klas gezien.

Andriessen, op 2 april 1929 geboren in Utrecht, kreeg de politiek met de paplepel ingegoten. Zijn vader Jan leidde de katholieke vakbeweging en was tussen 1937 en 1967 lid van de Tweede Kamer.

In 1967 volgde Andriessen zijn vader op en kwam hij voor de Katholieke Volkspartij (KVP) in de Tweede Kamer. Voor die partij vervulde Andriessen zes jaar lang de functie van fractievoorzitter.

Als minister van Financiën wilde hij drastisch bezuinigen

Andriessen was tussen 1977 en 1980 minister van Financiën in het kabinet-Van Agt I. Dat kabinet wilde bezuinigen, maar de tijd was nog niet rijp voor de drastische plannen van minister Andriessen.

Na een reeks conflicten gaf Andriessen er in 1980, het jaar waarin de KVP opging in het Christen-Democratisch Appèl (CDA), de brui aan. Zijn bezuinigingsplannen werden later alsnog uitgevoerd door het eerste kabinet onder leiding van Ruud Lubbers.

In de jaren daarna was Andriessen nog fractievoorzitter van de Tweede Kamer en lid van de Eerste Kamer voor het CDA.

Andriessen tijdens zijn beëdiging tot senator van de Eerste Kamer voor het CDA in 1980. (Foto: ANP)

Andriessen vervolgde politieke carrière in Brussel

Tussen 1981 en 1993 was hij lid van de Europese Commissie, waarbinnen hij diverse functies bekleedde. Eerst was hij verantwoordelijk voor mededinging, vervolgens voor landbouw en daarna voor buitenlandse betrekkingen en handel.

Vanaf 1985 tot het einde van zijn Europese loopbaan in 1992 was hij bovendien vicevoorzitter van de Europese Commissie. Als Eurocommissaris moest Andriessen de staalindustrie saneren en daarnaast de melkplas en boterberg aanpakken.

Als vicevoorzitter had Andriessen het geregeld aan de stok met de hoogste baas van de commissie, de autoritaire Fransman Jacques Delors.

Andriessen was tegen minderheidskabinet met PVV

In de zomer van 2010 sprak Andriessen zich samen met andere CDA-coryfeeën uit tegen een samenwerking met de PVV. Binnen het CDA was destijds een felle discussie ontstaan over de onderhandelingen die de partij toen met de VVD voerde over een minderheidskabinet met gedoogsteun van de partij van Geert Wilders.

Andriessen vreesde dat kiezers zouden weglopen. Na een lang en emotioneel partijcongres schaarde het CDA zich toch achter het met de VVD en PVV gesloten regeer- en gedoogakkoord. Dit minderheidskabinet viel in het voorjaar van 2012.

Premier Dries van Agt en minister van Financiën Frans Andriessen luisteren naar minister van Sociale Zaken Wil Albeda tijdens de beschouwingen in de Kamer. (Foto: ANP)

Buma: 'Man van principes'

CDA-leider Sybrand Buma noemde zijn partijgenoot Andriessen vrijdag in een reactie op diens overlijden "een man van principes en een politicus met een groot gezag".

"Als Tweede Kamerlid, senator, minister van Financiën en Eurocommissaris heeft hij heel veel voor ons land en voor Europa betekend. Andriessen was de laatste partijleider van de KVP en heeft in die rol een groot aandeel gehad in de totstandkoming van het CDA. Mijn gedachten zijn bij zijn familie en dierbaren."

CDA-voorzitter Rutger Ploum noemde Andriessen "een grootheid". "Hij was excellent en standvastig, en altijd betrokken. Wij zijn hem veel dank verschuldigd en wensen zijn familie veel sterkte toe."