Fractie- en partijleiders nemen het op de laatste dag voor de Provinciale Statenverkiezingen tegen elkaar op in het door de NOS georganiseerde slotdebat. Lees de belangrijkste updates in ons liveblog.

  • Laatste tv-debat tussen fractieleiders voor de verkiezingen
  • Veel partijen debatteerden over de aanslag in Utrecht 
  • Lees hier een overzicht van wat de partijen willen
dinsdag 19 maart om 22:13
Alle debatten zitten erop en daarmee is het slotdebat ten einde.

De debatten leverden weinig nieuwe inzichten, mede vanwege het feit dat de partijen zelf de stellingen mochten aandragen.

Er was even sprake van een valse start toen alle dertien partijleiders iets over de aanslag in Utrecht mochten zeggen. Baudet en Wilders wezen met een beschuldigende vinger naar het immigratiebeleid van de VVD en het CDA, omdat de hoofdverdachte Gökmen T. een man van Turkse komaf is. Het was alleen niet de bedoeling om met verwijten te komen of een debat te starten. Andere partijen namen dit de PVV en FvD kwalijk.

Een opmerkelijk moment vond plaats toen VVD-leider Mark Rutte een korte black-out in een debat tegenover Lodewijk Asscher (PvdA) en zijn assistent, Caroline Hermans, om hulp vroeg. Het voorval werd uiteindelijk door Asscher hoffelijk opgelost. Na het debat ging Rutte lachend met Hermans op de foto

De coalitiepartijen riepen de oppositie op tot samenwerking. Dat was uit nood geboren, want de partijen verliezen volgens de peilingen hun meerderheid in de Eerste Kamer. GroenLinks en PvdA hadden hier wel oren naar en benadrukten eveneens het belang van samenwerking. 

Daarmee sluiten wij ons liveblog en wensen je een fijne nacht!
dinsdag 19 maart om 22:10
Jetten (D66) en Klaver (GroenLinks) staan tegenover elkaar (ANP).
dinsdag 19 maart om 22:09
Wilders en Jetten debatteerden verder over de stelling 'De islam hoort niet bij Nederland', aangedragen door de PVV'er.

Het is een stelling waar Wilders al langer voorstander van is en het mag geen verrassing heten dat D66’er Jetten het daar niet mee eens is. "Een verschrikkelijke stelling."

Wilders wijt de aanslag van maandag in Utrecht aan wat hij islamitisch terreur noemt. De autoriteiten onderzoeken dat momenteel nog, al wordt er wel rekening gehouden met een terroristisch motief.

Jetten stelt dat de aanslag niets met de islam als religie te maken heeft, hij blijft erbij individuen op hun daden te oordelen. Hij roept Wilders op om samen pal te staan voor de vrijheid van godsdienst en tolerantie en pleit voor een harde aanpak van extremisten.
dinsdag 19 maart om 22:07
Lijsttrekkers Geert Wilders (PVV) en Gert-Jan Seegers (CU) tijdens het slotdebat (ANP).
dinsdag 19 maart om 21:59
Het knettert zoals verwacht in het debat tussen Jetten en Wilders. De aanslag in Utrecht heeft niets te maken met de islam, zegt Jetten. Wilders is het daar overduidelijk niet mee eens.

Overigens is het nog niet helemaal duidelijk of het een terroristische daad was door een moslim, maar daar lijkt het volgens het Openbaar Ministerie (OM) wel op.
dinsdag 19 maart om 21:55
Het moet overigens gezegd dat Rutte sinds de aanslag in Utrecht maandag met heel andere dingen bezig is dan met het slotdebat van vandaag. Vandaag was de premier in de Domstad om met de hulpdiensten te praten en bloemen te leggen op de plek van de aanslag waar drie doden vielen.
dinsdag 19 maart om 21:52
In de loop van het debat herinnert Rutte zich het tweede voorbeeld weer: hij vindt dat Asscher niet het hele verhaal vertelt over bedrijven. De premier herhaalt dat die niet alleen belangrijk zijn voor de Nederlandse economie, maar vooral ook de werkgelegenheid.

Asscher benadrukt blij te zijn met de aanwezigheid van bedrijven, maar tegelijkertijd vindt hij dat er niet genoeg aandacht en geld is voor bijvoorbeeld onderwijs, zorg en politie.
dinsdag 19 maart om 21:44
Om Nederland verder te brengen, moet je naast elkaar staan, is de stelling van de VVD die Rutte verdedigt tegenover Asschers PvdA. De twee partijleiders hebben vijf jaar lang samen een kabinet geleid.

Rutte begint aan voorbeelden om zijn argumenten te onderbouwen, maar dan gebeurt er iets vreemds. De premier vergeet één van zijn argumenten en roept zijn medewerker in het aanwezige publiek.

"Carolien! Help!", roept de premier opeens, vermoedelijk verwijzend naar Caroline Hermans. Hermans is zijn politiek assistent.

Asscher reageert sportief en gaat rustig verder met het onderwerp. Hij geeft Rutte complimenten voor zijn optreden over Utrecht.
dinsdag 19 maart om 21:37
Het opvallende aan het debat tussen Marijnissen en Buma, is dat de CDA-leider uit alle macht probeert de SP te verleiden samen te werken als de coalitie zijn meerderheid verliest in de Eerste Kamer.

Van Buma is het bekend dat hij liever niet samenwerkt met GroenLinks, de partij die twee keer wegliep tijdens de formatie. Dat heeft de CDA'er Klaver nooit vergeven. 

Marijnissen laat zich alleen niet zo makkelijk paaien en stelt er een stevig eisenpakket tegenover, zoals een eerlijkere vermogensverdeling. Dat lukt niet met het huidige belastingstelsel, aldus de SP-leider.
dinsdag 19 maart om 21:22
Jetten en Klaver mogen op initiatief van de D66'er debatteren over internationale samenwerking.

De verschillen tussen de twee partijen zijn klein, weten de fractieleiders zelf ook. "In Tweede Kamer zijn weinig partijen die zo dicht bij elkaar staan", zegt Klaver. 

Ze verschillen wel, namelijk over het oprichten van een Europees leger. D66 ziet dat wel zitten, maar GroenLinks niet.
dinsdag 19 maart om 21:14
Baudet (FvD) en Thieme (PvdD) debatteren over het effect van megastallen op de gezondheid van mens en dier. 

"We creëren een tikkende tijdbom met het behoud van de megastallen", zegt Thieme die de stemming heeft uitgekozen. FvD biedt alle ruimte voor die stallen, vindt ze.

Baudet is het voor 80 procent van de stelling eens, zegt hij. "Wij kiezen altijd voor dierenwelzijn, maar de Nederlandse agrarische sector behoort wel tot de beste ter wereld." Bovendien zorgen de boeren voor het huidige boerenlandschap, waar FvD niet vanaf wil.
dinsdag 19 maart om 21:09
Gert-Jan Segers van de ChristenUnie en Wilders debatteren over het klimaat en de maatregelen om de aarde niet te veel op te laten warmen. 'We moeten af van kolen en gas

Segers is voorstander van een ambitieus klimaatbeleid. "Er is maar één optie: dat is handelen." Als je al niet gelooft dat het klimaat verandert door de mens, doe het dan om niet afhankelijk te zijn van olie uit Saoedi-Arabië of het gas uit Groningen, vindt de ChristenUnie-leider.

Wilders wil hier niets van weten. Het maakt volgens hem weinig uit wat Nederland doet aan klimaatbeleid ten opzichte van de rest van de wereld. Bovendien kost het bakken met geld dat beter naar de zorg kan gaan, aldus Wilders.
dinsdag 19 maart om 20:59
Partijleiders Lodewijk Asscher (PvdA) en Sybrand Buma (CDA) zijn de volgenden. Zij debatteren over de belastingverlaging voor bedrijven die beter geïnvesteerd had moeten worden in de publieke sector.  

Asscher is het daarmee eens, de belastingen zijn al laag genoeg, vindt hij. Buma werpt tegen dat de publieke sector juist wordt betaald door bedrijven die belasting af dragen. Bovendien investeert dit kabinet meer in de publieke sector dan de PvdA had opgeschreven in zijn verkiezingsprogramma voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2017.

Asscher zegt dat het vorige kabinet, waarin hij vicepremier was, een begrotingsoverschot van 4 miljard euro heeft achtergelaten. Dat had beter naar de zorg en het onderwijs kunnen gaan, aldus de PvdA'er.
dinsdag 19 maart om 20:52
"Mensen staan niet voorop in de zorg", zegt Marijnissen. Ze hekelt consultants en zorgverzekeraars die veel geld verdienen, terwijl de verplegers het moeten doen met een klein salaris.

Rutte vindt het nu niet de tijd om het gehele stelsel ter discussie te stellen, hij beweert ook het beste voor te hebben met de zorgmedewerkers.
dinsdag 19 maart om 20:48
Debatleider Annechien Steenhuizen heeft twee gouden regels: niet door elkaar praten en onderbreken met respect.

Het eerste debat gaat tussen Rutte en SP-leider Lilian Marijnissen over de stelling: De zorg is geen markt. Beiden zijn het eens met de stelling.
dinsdag 19 maart om 20:44
PVV-leider Geert Wilders en Thierry Baudet (FvD) verwijten vooral het kabinet dat deze aanslag heeft kunnen gebeuren vanwege het immigratiebeleid. VVD-leider Mark Rutte wil hierop reageren, maar het is niet de bedoeling dat de partijen hier al met elkaar in debat gaan.

Marianne Thieme (Partij voor de Dieren), Rob Jetten (D66), Jesse Klaver (GroenLinks) en Tunahan Kuzu (Denk) spreken Wilders en Baudet aan op het feit dat ze dit moment gebruiken om politiek te bedrijven in plaats van hun medeleven te betuigen aan de slachtoffers van de aanslag in Utrecht.
dinsdag 19 maart om 20:36
Alle dertien partijleiders mogen eerst iets zeggen over de aanslag in Utrecht, verder zullen de debatten gaan over vooraf afgesproken stellingen.
dinsdag 19 maart om 20:17
De Provinciale Statenverkiezingen gaan veelal over landelijke thema's omdat de Statenleden uiteindelijk de Eerste Kamerleden kiezen op 27 mei.

Volgens trends in de peilingen verliest de coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie zijn meerderheid. Als het kabinet daarna nog voorstellen door beide Kamers wil krijgen, zal het zaken moeten doen met één of twee oppositiepartijen.

Premier Mark Rutte maakt zich daar overigens weinig zorgen over, zo liet hij vorige week weten.
dinsdag 19 maart om 20:09
Welkom in ons liveblog over het laatste tv-debat voor de Provinciale Statenverkiezingen.

De NOS, die het debat organiseert, heeft de politici aan elkaar gekoppeld door middel van een loting. Het volledige spoorboekje ziet er als volgt uit:

1. SP en VVD
2. PvdA en CDA
3. 50Plus en SGP
4. ChristenUnie en PVV
5. Partij voor de Dieren en Forum voor Democratie
6. D66 en GroenLinks
7. SGP en Denk
8. CDA en SP
9. Forum voor Democratie en 50Plus
10. VVD en PvdA
11, Denk en Partij voor de Dieren
12. PVV en D66
13. GroenLinks en ChristenUnie