De nieuwe arbeidswet van minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) lijkt niet op steun van de oppositie te kunnen rekenen.

Partijen zijn vooral erg kritisch over de versoepeling van het ontslagrecht, blijkt donderdag tijdens de behandeling van de arbeidswet in de Tweede Kamer.

Het kabinet wil met de wet, die voluit Wet arbeidsmarkt in balans (WAB) heet, flexwerk minder flex maken en vaste banen minder vast. Die balans is nu zoek, vindt Koolmees. Het is voor werknemers te moeilijk geworden om een contract voor onbepaalde tijd te krijgen, terwijl het aantal flexcontracten, zoals een nulurencontract, payrolling of een tijdelijk contract, juist blijft toenemen.

Hoe er moet worden omgegaan met het alsmaar groeiende aantal zelfstandigen wordt in een aparte wet behandeld.

Kamer steunt wel delen van de wet

Veel onderdelen van de uitgebreide wet met in totaal elf voorstellen werden door een groot deel van de Kamer gesteund. Dit gold bijvoorbeeld voor het voorstel om flexwerk duurder te maken via de werkloosheidspremie. De Kamer wil ook dat payrollers dezelfde arbeidsvoorwaarden, inclusief de pensioenpremie, krijgen als hun collega's van het bedrijf waar zij voor werken.

Ook het voorstel om een ontslagvergoeding op te bouwen vanaf de eerste dag dat je in dienst bent, kon op veel steun rekenen. Nu bouw je die rechten op vanaf twee jaar.

Niemand betwist dat er iets gedaan moet worden aan de alsmaar groter wordende kloof tussen vast en flex. De verschillen in de Kamer werden pas duidelijk toen de versoepeling van het ontslagrecht ter sprake kwam.

Nu kan een werkgever alleen iemand ontslaan op basis van één van de acht ontslaggronden. In Koolmees' plannen mogen die gronden gecombineerd worden. "Dat is een keiharde aanval op werknemersrechten", zei SP-Kamerlid Bart van Kent. Ook GroenLinks, PvdA, 50PLUS en DENK waren zeer kritisch over dit punt.

Partijen zien niets in maximale ontslagvergoeding

De partijen willen ook af van de hogere ontslagvergoeding die een rechter kan toekennen als er sprake is van meerdere ontslaggronden.

Die hogere vergoeding is namelijk gemaximeerd op 150 procent van het totale bedrag. PvdA'er Gijs van Dijk wil rechters juist de ruimte geven om zelf de hoogte te bepalen, met het idee dat er ook een hoger bedrag kan worden toegewezen. Daar zijn volgens Van Dijk vooral oudere werknemers die moeilijker aan een volgende baan komen mee gediend.

De ontslagvergoeding wordt voor iedereen een derde maandsalaris per gewerkt jaar, dat is een verlaging voor werknemers die al lang in dienst zijn.

Volgens Koolmees is die maximale ontslagvergoeding noodzakelijk voor de rechtszekerheid en de voorspelbaarheid voor ondernemers. Hij voelt zich hierin gesteund door adviezen van onder meer de Raad van State en de Raad voor de rechtspraak.

Als het eenmaal makkelijker is om personeel te ontslaan, zijn werkgevers eerder bereid om een vast contract te geven, denkt Koolmees. Dat gaat volgens hem niet ten koste van de bescherming van werknemers, want de rechter voert nog steeds dezelfde toets uit.

Het voornemen om de proeftijd te verlengen van twee naar vijf maanden, werd al snel van tafel geveegd. Nadat arbeidsmarktexperts hier al eerder kritisch over waren, kwam ook de oppositie tot de conclusie om dit voornemen eruit te halen. Koolmees hoefde er in het debat niet lang over na te denken om de partijen hierin tegemoet te komen.

Meerderheid in Eerste Kamer na verkiezingen onzeker

Volgende week dinsdag wordt er gestemd over de wet. De oppositie kon met sommige punten wel instemmen, maar heeft alleen de keuze om het gehele pakket wel of niet te steunen.

Het lijkt erop dat Koolmees uiteindelijk weinig steun vanuit de oppositie krijgt. Dat heeft voor steun in de Tweede Kamer vooralsnog weinig effect, maar het kan wel grote gevolgen hebben als de wet wordt behandeld in de Eerste Kamer.

Daar heeft de coalitie nu nog een meerderheid van slechts één zetel, maar de kans is zeer groot dat die verhouding verandert na de Senaatsverkiezingen op 27 mei.

GroenLinks-Kamerlid Paul Smeulders hintte hier al even op in het debat. Het zou volgens hem "zomaar kunnen" dat de Eerste Kamer het niet eens is met de versoepeling van het ontslagrecht.

Het is dus maar de vraag of de coalitie en het kabinet de arbeidswet nog voor de verkiezingen door beide Kamers kunnen loodsen.