Premier Mark Rutte heeft op de EU-top in Brussel andere lidstaten aangemoedigd minder wapens naar Saoedi-Arabië te exporteren. De Tweede Kamer had hem opgeroepen daarop aan te dringen naar aanleiding van de verdwijning van de kritische Saoedische journalist Jamal Khashoggi.

In het kort

  • Rutte vraagt EU-landen minder wapens te exporteren naar Saoediërs
  • Handelsreis minister Hoekstra afgeblazen
  • Amerikaanse minister wil paar dagen wachten met oordeel
  • Internationale verhoudingen op scherp na verdwijning journalist

"Nederland heeft al een zeer restrictief beleid wat betreft de export van wapens naar dit type landen", aldus Rutte. Hij spoorde zijn collega's aan een "vergelijkbaar restrictief wapenexportsysteem te introduceren".

Onder meer het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk leveren veel wapens aan de Saoediërs.

"Een verschrikkelijke zaak, een vreselijk dossier", zei Rutte over de vermoedelijke moord op Khashoggi in het Saoedische consulaat in Istanboel. Hij sprak steun uit voor de verklaring van EU-buitenlandchef Federica Mogherini, die vroeg om een onafhankelijk, grondig onderzoek. "Er moet helderheid komen."

Een bezoek van minister van Financiën Wopke Hoekstra aan Saoedi-Arabië gaat niet door en de Nederlandse handelsmissie naar het land in december is "bevroren". Over eventuele sancties en andere vervolgstappen wilde de premier niet speculeren. "We wachten het onderzoek af", aldus de premier.

De aanleiding voor het afzeggen van Hoekstra's bezoek is de verdwijning van Khashoggi na diens bezoek aan het Saoedische consulaat in Istanboel op 3 oktober.

'VS moet wachten op feiten'

De Amerikaanse president Donald Trump stuurde zijn minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo naar Saoedi-Arabië om de kwestie te bespreken met de Saoedische kroonprins Mohammad Bin Salman.

Pompeo vindt dat de VS het land nog een paar dagen de tijd moet geven om het onderzoek naar de verdwijning af te ronden. "Ik heb Trump vanmorgen gezegd dat we ze nog een paar dagen zouden moeten geven, zodat wij ook volledig begrip van de feiten hebben, alvorens een besluit te nemen over een antwoord", aldus de minister die donderdag terugkeerde.

De Amerikaanse minister van Financiën Steven Mnuchin liet weten dat hij in elk geval niet zal deelnemen aan een investeringsconferentie in Saoedi-Arabië. Dat besluit is genomen na overleg met Trump en Pompeo.

Verdwijning zet verhoudingen op scherp

De verdwijning van Khashoggi heeft de afgelopen weken de internationale verhoudingen op scherp gezet. Volgens Turkije werd Khashoggi na zijn aankomst bij het consulaat overmeesterd door een team van vijftien personen dat vanuit Saoedi-Arabië was ingevlogen.

Zij zouden de journalist hebben gemarteld, waarbij zijn vingers werden afgesneden. Daarna zou hij onthoofd zijn en werd zijn lichaam in stukken gesneden, claimen de Turken.