Minister Wopke Hoekstra van Financiën gaat volgende week definitief niet naar een investeerdersconferentie in de Saoedische hoofdstad Riyad, schrijft het kabinet donderdag in een Kamerbrief. De handelsmissie van Minister Sigrid Kaag (Buitenlandse Handel) in december staat op losse schroeven.

In het kort:

  • Handelsreis minister Hoekstra gecanceld
  • Besluit volgt op nieuws over vermissing Saoedische journalist
  • Saoedi-Arabië kan volgens kabinet niet genoeg duidelijkheid geven
  • Handelsmissie minister Kaag op losse schroeven

Aanleiding om het bezoek van Hoekstra af te zeggen, is de verdwijning van journalist Jamal Khashoggi na diens bezoek aan het Saoedische consulaat in het Turkse Istanboel op 3 oktober.

Kaag zou in december met een delegatie uit het Nederlandse bedrijfsleven naar Saoedi-Arabië afreizen. Het kabinet schrijft dat het gezien de "uitermate ernstige berichten over het lot van journalist Jamal Khashoggi" en op basis van een inschatting van de feiten rond de zaak "niet in de rede ligt" de handelsmissie door te zetten.

Het kabinet vindt dat de Saoedische autoriteiten geen opheldering kunnen bieden over de verdwijning van Khashoggi. De vooraanstaande Saoedische journalist zou volgens Turkije vermoord zijn. Er is nog steeds veel onduidelijk over wat er met hem gebeurd is.

'Momentum om Saoedi-Arabië aan te spreken'

De Tweede Kamer vindt het goed dat het kabinet de reis heeft afgezegd, maar in ieder geval D66 en SP willen meer. Volgens deze partijen is nu het moment om de relaties tussen Europa en Saoedi-Arabië fundamenteel te herzien.

De partijen verwijzen naar de jarenlange oorlog in Jemen, waar de Saoedi's de door Iran gesteunde Houthi-rebellen proberen te verdrijven. Op aandringen van Nederland heeft de VN een onderzoek naar de humanitaire situatie in het land uitgevoerd en geconcludeerd dat Saoedi-Arabië het oorlogsrecht overtreedt.

Volgens D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma is het wrang dat de vermoedelijke moord op Khashoggi ervoor zorgt dat het Saoedische optreden in Jemen hernieuwde aandacht krijgt, maar is "het momentum om Saoedi-Arabië aan te spreken nog nooit zo goed geweest".

D66 en SP willen EU-wapenembargo

Hij pleit voor een EU-wapenembargo. Nederland heeft al een gedeeltelijk wapenembargo, maar D66 gelooft dat de Europese lidstaten hiermee een krachtig signaal kunnen afgeven. Sadet Karabulut (SP) is het daarmee eens. "De vermoedelijke moord op Khashoggi is vreselijk", zegt het Kamerlid. "Maar in Jemen vermoordt Saoedi-Arabië elke dag kinderen."

Dat de Saoedi's het westen hebben gedreigd de grote invloed die zij met hun olievoorraden op de economische wereldmarkt hebben zullen gebruiken, toont volgens D66 en SP aan hoe belangrijk het is om afscheid te nemen van fossiele brandstoffen. "We moeten ons niet bang laten maken", aldus Karabulut. "Fossiele brandstoffen zijn over." Sjoerdsma: "Dit toont aan hoe belangrijk het is om het gebruik van fossiele brandstoffen af te bouwen, niet alleen voor de toekomst van onze kinderen."

De VVD vindt een wapenembargo op dit moment te ver gaan. Kamerlid Sven Koopmans ziet dat het draagvlak onder de EU-lidstaten er niet is en is er daarom geen voorstander van om daar wel voor te pleiten. Dat het kabinet besluit af te zien van de reis naar het koninkrijk is volgens Koopmans een "krachtig signaal". Tegelijkertijd pleit hij ervoor in gesprek te blijven met de Saoedi's. "Saoedi-Arabië blijft een belangrijke handelspartner van Nederland."

Turkije zegt dat journalist gemarteld is

Volgens Turkije werd Khashoggi na zijn aankomst bij het consulaat overmeesterd door een team van vijftien personen dat vanuit Saoedi-Arabië was ingevlogen. Zij zouden de journalist hebben gemarteld, waarbij zijn vingers werden afgesneden. Daarna zou hij onthoofd zijn en werd zijn lichaam in stukken gesneden, claimen de Turken.

Verschillende leden van het team zouden banden hebben met de Saoedische kroonprins Mohammad bin Salman. Khashoggi had regelmatig kritiek op de prins. Bin Salman zelf ontkent elke betrokkenheid en heeft dit ook gezegd tegen de Amerikaanse president Donald Trump.

Trump zegt de verklaringen van de prins, die wordt bijgestaan door koning Salman bin Abdulaziz Al Saud, te geloven. Eerder liet de president weten dat Saoedi-Arabië "zeer zwaar gestraft" wordt als de in de Verenigde Staten woonachtige Khashoggi daadwerkelijk vermoord is.

Wil jij elke ochtend direct weten wat je 's nachts gemist hebt en wat er die dag gaat gebeuren? Abonneer je dan nu op onze Dit wordt het nieuws-nieuwsbrief!