ING-bestuurslid Steven van Rijswijk is woensdag in de Tweede Kamer diep door het stof gegaan tijdens een hoorzitting over de witwaspraktijken van de bank tussen 2010 en 2016. "Ik voel me verschrikkelijk", zei Van Rijswijk over de situatie.

Van Rijswijk trok vanaf het begin ruiterlijk het boetekleed aan. "We hebben fouten gemaakt. Grote fouten", zei hij.

Toch kon die erkenning niet verhelpen dat de Kamerleden tijdens de hoorzitting verbaasd en kritisch waren. "Het deed pijn hoe ING lichtzinnig over zo'n groot schandaal heenstapte", zei VVD-Kamerlid Roald van der Linde.

Volgens PvdA'er Henk Nijboer is dit misschien wel het grootste bedrijfsschandaal van deze eeuw. "De reactie van het bestuur was laatdunkend en geeft geen vertrouwen dat de problemen worden opgelost."

Tony van Dijck (PVV) vindt het frustrerend dat banken een maatschappelijke functie hebben, maar het telkens misgaat als "puntje bij paaltje komt".

Van Dijck had uitgezocht dat ING in 2012 ook al een schikking trof, toen met de Amerikaanse autoriteiten. Er werd beterschap beloofd door Ralph Hamers, de man die nu nog steeds CEO is. "Wat is daarvan terechtgekomen? Dat gebeurde midden in deze fraudezaak."

'Dit is niet de bank die we willen zijn'

ING schikte onlangs met het Openbaar Ministerie (OM) voor 775 miljoen euro, omdat het bedrijf tussen 2010 en 2016 tekortschoot bij het voorkomen van witwassen bij klanten van de bank. Uiteindelijk moest de financiële topman opstappen vanwege het schandaal.

"Ik wil dit niet voor ING, niet voor onze klanten en niet voor de samenleving", zei Van Rijswijk. "Dit is niet de bank die we willen zijn. Het moet zwaar beter."

Er zijn inmiddels met behulp van toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) verbetertrajecten ingezet, maar er worden geen personen strafrechtelijk vervolgd. Dat wringt volgens de Kamerleden, omdat meerdere mensen binnen de bank op de hoogte waren van de grootschalige fraude. Kan er dan niemand worden opgepakt?

Gerrit van der Burg van het OM kreeg de vraag of er niemand kon worden opgepakt. Er is geprobeerd ING-medewerkers achter de tralies te krijgen, maar het zou in dit geval erg moeilijk zijn om de bewijslast tegen individuen rond te krijgen. "We hebben ons uiterste best gedaan", zei Van der Burg tijdens de hoorzitting.

'Vertrouwen in banken is tien jaar na crisis broos'

DNB gaf in de persoon van Frank Elderson ook tekst en uitleg over de witwaszaak. Meerdere Kamerleden verbaasden zich erover dat de toezichthouder wel signalen kreeg dat er zaken niet goed gingen, maar toch lang wachtte met ingrijpen.

Volgens Elderson kwam dat onder meer doordat DNB niet beschikte over het materiaal van het OM. "We hebben onze eigen bevoegdheid en onze eigen aanvliegroute", meent Elderson. Uiteindelijk wisten het OM en DNB de handen ineen te slaan, aldus Elderson.

Overigens wees de toezichthouder erop dat de risico's op witwassen niet zijn geweken. "Er zit nog voor miljarden euro's aan crimineel geld in onze economie en die vinden hun weg naar de banken."

Uiteindelijk gaat het er volgens hem vooral om dat banken zich aan de regels houden. "Niet omdat het moet, maar omdat je het wil", zei Elderson.

Van Rijswijk trachtte met een soortgelijke boodschap het vertrouwen van de Kamerleden te winnen, maar de opmerking van Elderson vatte de situatie wellicht beter samen. "Het vertrouwen in de banken is tien jaar na de crisis buitengewoon broos", zei hij.