De oppositiepartijen hebben geen goed woord over voor het optreden van de VVD in het debat over de uitkeringsfraude van Poolse arbeidsmigranten. Zij verwijten de liberalen niet ferm genoeg op te treden terwijl de partij fraudeurs altijd openlijk streng toespreekt.

"Wat een slappe hap", beet SP-Kamerlid Jasper van Dijk VVD’er Dennis Wiersma toe. De socialist wil een parlementair onderzoek naar de rol van uitkeringsinstantie UWV over de fraude van Poolse arbeidsmigranten en roept Wiersma op hem daarin te steunen.

"De VVD wil graag fraude aanpakken. Nu heeft het UWV volstrekt gefaald en is er sprake van een wegkijkcultuur", aldus Van Dijk. Hij verwijt de VVD weg te lopen nu er maatregelen genomen kunnen worden.

Maar Wiersma wil eerst dat verantwoordelijk minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken tekst en uitleg geeft en beschuldigt Van Dijk ervan dat hij kennelijk zijn oordeel al klaar heeft.

De fraude werd begin september aan het licht gebracht door Nieuwsuur. Een dag na de onthulling had Wiersma het in een tweet nog over "hard aanpakken en dat geld terughalen".

VVD-minister was baas bij UWV

Er moet wat de oppositie betreft vooral worden gekeken naar de rol van het UWV. Onder het toeziend oog van die organisatie wisten de Polen onterecht een werkloosheidsuitkering in Nederland aan te vragen en te ontvangen.

PVV-Kamerlid Léon de Jong vindt het onbegrijpelijk dat Wiersma Bruno Bruins uit de wind houdt. Bruins was sinds 2012 tot een jaar geleden jarenlang de baas bij het UWV en zit nu voor de VVD in het kabinet als minister van Medische Zorg. Bruins wilde destijds niets kwijt over de kwestie.

"De VVD laat Bruins hiermee wegkomen", vindt de PVV’er. Hij vindt dat het salaris van de bewindsman gehalveerd moet worden zolang de fraude niet is opgelost.Wiersma deed de PVV-kritiek af als "makkelijk".  

De Jong vroeg Koolmees schriftelijk al om ontslag van de UWV-top, maar dat gaat voor de bewindsman te ver. Ook wil de bewindsman niet spreken van wanbeleid. "Dat doet geen recht aan de stappen die het UWV heeft genomen de afgelopen jaren op het gebied van openheid en integriteit", aldus Koolmees. Wel kondigt hij een extern onderzoek bij de uitkeringsinstantie aan. 

'Terugkijkend niet de benodigde urgentie'

Poolse werknemers hebben in Nederland recht op een WW-uitkering als ze minimaal een half jaar hebben gewerkt, een verblijfplaats hebben en op zoek zijn naar werk door sollicitatiebrieven te sturen. Nieuwsuur toonde aan dat Poolse arbeidsmigranten hier misbruik van maken met behulp van nepsollicitaties, adresfraude en vervalste papieren.

Zo krijgen ze voor duizenden euro’s aan uitkeringen, maar waren ondertussen in Polen aan het werk of vierden vakantie. Ze werden hierbij geholpen door malafide tussenpersonen.

Wanneer uitkeringsgerechtigden bijvoorbeeld door het UWV worden opgeroepen, waarschuwen deze tussenpersonen de Poolse werknemers zodat ze terug naar Nederland kunnen komen. Ook helpen ze met het vervalsen van bewijzen dat ze in Nederland zijn zoals pintransacties en kassabonnen.

De fraude heeft "terugkijkend niet de benodigde urgentie gehad", concludeert Koolmees. Hij kan nog geen beeld van de omvang geven, wel weet hij te melden dat arbeidsmigranten die voor seizoenswerk naar Nederland komen binnen het risicoprofiel vallen.

Meer algemeen is er in de periode van 2011 tot en met 2018 voor 370 miljoen euro gefraudeerd met WW-uitkeringen. Daarbij gaat het om meer dan arbeidsmigranten alleen. Bij de arbeidsmigranten is er in die jaren 2,4 miljoen euro teruggehaald.