Na jaren vanuit de oppositie tegen gedwongen prostitutie en seksuele uitbuiting te hebben gestreden, bevindt ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers zich nu in een andere positie. Zijn partij maakt deel uit van de coalitie en Segers ziet zijn ideeën grotendeels terug in het regeerakkoord.

"Een heel belangrijk, heel groot resultaat", vindt Segers, maar hij heeft haast en maant het kabinet nu echt stappen te maken. "Er wordt massaal weggekeken", zegt hij in een interview met NU.nl.

"We zijn nu jaren verder. We zetten wel stappen in de goede richting, in ieder geval op papier", zegt hij. Donderdagochtend debatteert de Tweede Kamer met de verantwoordelijke staatssecretaris Mark Harbers (Veiligheid en Justitie) over het prostitutiebeleid.

In het regeerakkoord ziet hij naar eigen zeggen "ambitieuze" teksten terug, waar hij trots op is. Er komt een 'pooierverbod', een nieuw vergunningstelsel en hulp voor mensen die uit de prostitutie willen stappen. Ook zijn initiatiefwet - die Segers samen met de PvdA en SP indiende - voor het strafbaar stellen van klanten die weten of kunnen weten dat er sprake is van gedwongen prostitutie, wordt doorgezet.

"De voornemens zijn goed, maar mijn groeiende zorg is dat de aandacht verslapt. We zien concreet nog te weinig stappen", aldus Segers.

U bent eigenlijk sinds u in 2012 in de Tweede Kamer kwam al bezig met de donkere zijde van het Nederlandse prostitutiebeleid. Waarom staat dit onderwerp zo centraal in uw politieke carrière?

"De omslag in mijn denken is een ontmoeting met een Ghanese mevrouw ergens rond 2012 geweest. Het was tijdens een werkbezoek in Leeuwarden bij Fier Friesland, een slachtoffergroep voor Afrikaanse vrouwen. De vrouwen hadden een geweldige maaltijd klaargemaakt, de kinderen speelden vrolijk en aan tafel zat ik tegenover een Ghanese vrouw die helemaal niks zei. Ze had een totaal wezenloze blik in haar ogen. Deze mevrouw was slachtoffer van gedwongen prostitutie."

"Dat heeft mij zo diep geraakt, mede omdat ik in Ghana ben geweest. Mijn broer werkt daar en bij een bezoek aan hem ben ik ook naar Fort Elmina geweest, het slavenfort dat door de Hollanders is gebruikt als station om Afrikaanse mensen als slaaf te verhandelen. Toen ik daar rondliep, zag ik de Nederlandse voetafdrukken nog staan: beneden een kerker waar de slaven werden vastgehouden en een deur met een loopplank die naar het slavenschip liep. The point of no return, deze mensen zouden Afrika nooit meer zien."

"Boven zetelde de Nederlandse gouverneur met in zijn vertrek een Bijbeltekst op de muur. Afschuwelijk. Als christen is dat beschamend, als Nederlander is dat beschamend, als mens is dat beschamend. Op een gegeven moment hebben we gezegd dat slavenhandel immoreel is en we hebben besloten het af te schaffen. En als je daar loopt, zeg je tegen jezelf: dit nooit meer."

"Toen ik daar in Friesland tegenover nota bene een vrouw uit Ghana zat, maakte dat zo veel indruk op me. Als ik zou willen, zou ik daar nog iedere keer om kunnen huilen. Die Ghanese mevrouw met die lege blik was van binnen gewoon dood. Ik heb mijzelf, en in mijn hoofd ook die Ghanese vrouw, toen beloofd dat ik ga doen wat ik kan om ervoor te zorgen dat deze vorm van moderne slavernij stopt. Mijn strijd tegen het huidige prostitutiebeleid is een van de belangrijke redenen geweest om mee te doen aan dit kabinet."

Maar u bent niet tevreden over hoe het nu gaat. Wat gaat er mis?

"Vorige week kwam naar buiten dat 95 procent van de gemeenten geen prostitutiebeleid heeft. Als de vergunningen niet worden gecontroleerd en er niet wordt gehandhaafd, dan zie je de uitbuiting en gedwongen prostitutie niet. Je kunt dan denken dat het goed gaat, maar het gaat niet goed. Er wordt massaal weggekeken. De gemeenten hebben het niet op orde."

Is dit niet weer een geval van een landelijke politicus die de gemeente met nog meer overheidstaken opzadelt? De gemeenten hebben er de afgelopen jaren al zo veel taken bij gekregen.

"Ik zou er respect voor hebben als de gemeenten zouden zeggen: we hebben ambitieuze plannen, maar we komen tekort. Maar er ligt niet eens een plan. Er is geen beleid, er wordt niets gedaan. Het heeft totaal geen prioriteit."

"En we kunnen het wel. We handhaven van alles: verkeersregels, kapvergunningen en parkeervergunningen. Ondertussen hebben prostitutievergunningen geen prioriteit, maar gaan er levens kapot. Die vergunningen zijn cruciaal in de strijd tegen mensenhandel."

Dat betekent dat er meer geld bij moet voor handhaving en politie. Daar kunt u als coalitiepartner zelf toch iets aan doen?

"We hebben afgesproken dat er meer politie en recherche bij moet. Prostitutie Controle Teams noemen we het in het regeerakkoord. Maar het zijn er minder. Ik wil van Harbers weten hoe we ervoor staan. Hoeveel mensen krijgen we er concreet bij? Hoeveel opsporingen komen er concreet bij en hoeveel gemeenten gaan er handhaven?"

"En het gaat overigens dus niet alléén over gemeenten. De aanpak moet op alle niveaus een hogere prioriteit krijgen. Ik heb erover gesproken met Erik Akerboom, de korpschef, maar die zegt - en dat snap ik ook - dat de politie het te druk heeft met onder meer terrorisme. Dat is ontzettend belangrijk, maar uitbuiting en gedwongen prostitutie is een onrecht waar we niet in mogen berusten. De politie geeft er onvoldoende prioriteit aan en voor het Openbaar Ministerie wordt het steeds moeilijker om veroordelingen binnen te halen."

"In 2016 hebben we een zaak gehad in Valkenburg van een zestienjarig meisje dat door haar pooier aan tientallen mannen werd geprostitueerd. Een aantal van de klanten zijn voor de rechter gebracht. De Kamer heeft gezegd geen taakstraf te willen bij een zedendelict. En wat doet de rechter? Hij geeft deze mannen één dag voorwaardelijke celstraf en alsnog een taakstraf."

"Ik ben als Kamerlid niet aangesteld om de vonnissen van rechters te beoordelen, maar ik mag wel zeggen dat dit nooit de bedoeling van de wetgeving is geweest. Voor het Openbaar Ministerie wordt het steeds moeilijker om dit aan te pakken. Dat is onacceptabel."

In het regeerakkoord pleit u ook voor de invoering van een nieuw vergunningstelsel, waarin alle vormen van seksuele dienstverlening voortaan vergunningplichtig worden. U hoopt daarmee de uitbuiting en dwang tegen te gaan. Tot niet zo heel lang geleden waren dit soort discussies over het prostitutiebeleid in Nederland ondenkbaar. Wat is er veranderd?

"Prostitutie is lang onderwerp van een moreel debat geweest: ben je voor of tegen prostitutie, moet het legaal zijn of niet? Dat werd vaak een ethisch, moreel en theoretisch debat. Ik heb persoonlijk een morele opvatting over prostitutie: ik vind het immoreel. Als jij voor de keuze staat wel of niet naar De Wallen, dan zou ik zeggen: doe het niet."

"Maar daar gaat het nu niet om. Ik heb gezegd: laten we onze morele opvattingen opzij schuiven. Dan zijn we het met elkaar eens dat we tegen uitbuiting, mensenhandel en gedwongen prostitutie zijn. Want je kunt zeggen dat de legalisering van prostitutie niet heeft gebracht wat men er destijds van gehoopt heeft. De wetgeving heeft geen wig gedreven tussen mensenhandel en prostitutie."

U zet uw morele opvattingen weliswaar opzij, maar u wilt uiteindelijk gewoon een algeheel verbod op prostitutie, toch?

"Laat ik duidelijk zijn: ik wil geen overheid die mijn seksuele moraal handhaaft. Ik blijf bij mijn opvattingen, ik geloof in monogamie en trouw in de liefde. Maar ik wil geen overheid die huwelijkse trouw gaat handhaven. Dan kom je uit bij een soort zedenpolitie van Saoedi-Arabië. Ik geloof niet dat we dat moeten willen."

"Ik kies dan voor het beleid dat het kleinste aantal slachtoffers oplevert. Dat is het enige wat ik van de overheid vraag. Daar hebben de coalitiepartijen elkaar gevonden. We moeten dit beleid nu een paar jaar de kans geven. Maar stel dat het onvoldoende oplevert - teleurstellende opsporing en achterblijvende veroordelingen - dan kan er een moment komen dat ik zeg dat we uit een ander vaatje moeten tappen. Dat kan het Scandinavische model zijn, dat zegt dat het kopen van seks strafbaar is. De redenering daar is dat het kopen van seks altijd hand in hand gaat met uitbuiting en dwang."

Er zijn ook vrouwen die zeggen welbewust en zonder enige dwang te kiezen voor de prostitutie. Hebben deze vrouwen het recht om prostituee te zijn?

"Dat recht hebben ze. Maar ze spreken, naar mijn inschatting, namens een kleinere groep mensen die de keuze in volledige vrijheid maakt. Ik kom primair op voor de grotere groep die slachtoffer is."

"Het grootste deel van de vrouwen die in Nederland werkzaam zijn in de prostitutie bestaat uit vrouwen uit Oost-Europa en Afrika. Het is heel moeilijk te controleren in hoeverre dat een vrijwillige keuze is geweest. Daarom is die vergunningplicht zo belangrijk."

Critici zeggen dat vergunningen juist meer illegale prostitutie creëren. Zij pleiten juist voor een algehele decriminalisering.

"Daarom hebben we gemeenten nodig die handhaven. Als we met elkaar zeggen dat we geen aspergetelers willen die mensen onder erbarmelijke omstandigheden laten werken en we controleren daarop, dan kunnen we ook gedwongen prostitutie aanpakken. Bij misstanden kijk je niet weg. Dan zeg je niet: we willen minder regels. Nee, meer regels en meer handhaving zijn nodig in het belang van de slachtoffers."

"Naar schatting gaat het om vierduizend slachtoffers van seksuele uitbuiting per jaar, en dat kunnen er meer zijn. Daaronder vallen dertienhonderd minderjarige Nederlandse meisjes die levenslang een kras op hun ziel meedragen. Daarvan mag je niet wegkijken. Dan kun je zeggen dat er mensen zijn die er vrijwillig voor kiezen. Ja, prima, van harte gefeliciteerd, zou ik zeggen. Maar ik wil knokken voor die dertienhonderd kinderen, voor die vierduizend slachtoffers. Ik wil knokken voor die Ghanese vrouw."

Wil jij elke ochtend direct weten wat je 's nachts gemist hebt en wat er die dag gaat gebeuren? Abonneer je dan nu op onze Dit wordt het nieuws-nieuwsbrief!