Tweede Kamerleden kijken met groeiende verbazing naar de wijze waarop is gehandeld rondom de problemen bij de inning van de schenk- en erfbelasting door de Belastingdienst.

"We staan voor joker", zegt CDA'er Pieter Omtzigt, als hij beschrijft hoe de Kamer weer niet goed is geïnformeerd. "Het is een zooitje ongeregeld", zegt PvdA-Kamerlid Henk Nijboer over de situatie.

Ook voor Renske Leijten (SP) is de maat vol: "Ik wil geen bullshit-jargon meer horen."

De Belastingdienst stapte in 2017 over op een nieuw computersysteem voor de inning van de schenk- en erfbelasting. Dat proces verliep zeer moeizaam waardoor er achterstanden ontstonden.

Binnen de fiscus werd door de ambtenaren wel over de problemen gesproken, maar de Belastingdienst lichtte de politieke top niet in, terwijl die verantwoordelijk is binnen de organisatie.

Bewindspersonen Financiën pas in eind 2017 ingelicht

Pas in november 2017 werden de bewindspersonen op Financiën, minister Wopke Hoekstra en staatssecretaris Menno Snel, op de hoogte gebracht. De achterstand voor dat jaar is dan inmiddels opgelopen tot 450 miljoen euro.

Snel kondigde begin 2018 maatregelen aan waarmee de achterstanden moesten worden ingelopen. In juni wist hij te melden dat er schot in de zaak zat, maar achter de schermen gingen er opnieuw dingen fout bij de Belastingdienst. De politieke top werd daar opnieuw niet over geïnformeerd.

"De informatievoorziening naar de mensen en naar de Kamer geniet geen schoonheidsprijs", vat VVD-Kamerlid Helma Lodders de gang van zaken dinsdag samen.

Kritiek op fiscus klinkt al langer

Het is niet voor het eerst dat er binnen de Belastingdienst door de medewerkers te autonoom wordt gewerkt, waardoor problemen maar moeilijk de ambtelijke top weten te bereiken. De mislukte reorganisatie uit 2016 is daar een lichtend voorbeeld van.

In het geval van de erfbelasting raakt het probleem ook nog eens mensen die al in een moeilijke periode zitten. Nijboer en D66'er Steven van Weyenberg willen daarom weten hoelang deze groep nog op duidelijkheid moet wachten.

Die duidelijkheid hoopt Snel te kunnen bieden. Dit jaar moeten met behulp van 150 extra medewerkers alle achterstanden bij de schenk- en erfbelasting worden weggewerkt.

Maar de staatssecretaris geeft ook een waarschuwing: "Alle vragen die beginnen met 'kunt u garanderen dat', kan ik niet beantwoorden."

Ondertussen krijgen Kamerleden verontrustende berichten. Zo krijgt Omtzigt naar eigen zeggen "stapels brieven" van notarissen die zeggen dat de aanslagen niet kloppen. De CDA'er noemt zelfs een voorbeeld waarbij het te betalen bedrag na een miljoenenerfenis 0 euro is.

'Er zullen nog veel incidenten voorkomen'

Snel kon de problemen alleen maar beamen. "De informatievoorziening naar mij en naar de Kamer is niet goed geweest", zei de staatssecretaris voordat hij begon aan de beantwoording van de Kamervragen.

De belangrijkste les die Snel uit het afgelopen jaar heeft getrokken, is dat de aansturing binnen de Belastingdienst beter moet.

Oppositiepartijen PvdA en SP vragen al geruime tijd om de teugels bij de fiscus aan te trekken door er een zogenoemd 'groot project' van te maken. Het kabinet moet de Kamer in dat geval met uitgebreide rapportages op de hoogte houden.

Maar de coalitie zit daar niet op te wachten. Je vraagt dan te veel informatie van zo'n kolossale organisatie, vinden de partijen.

"Ik wil niets liever dan kunnen zeggen dat het een onsje beter is geworden", zegt Snel tenslotte. Maar in plaats daarvan moet hij bekennen dat het lek nog niet boven is. "Er zullen nog veel incidenten voorkomen."