Traditioneel volgen na Prinsjesdag de Algemene Politieke Beschouwingen in de Tweede Kamer. Op de eerste dag is het woord aan de Kamer.

  • De 13 fractieleiders debatteerden over de kabinetsplannen tijdens de Politieke Beschouwingen 
  • Vrijdag volgt deel twee en is premier Rutte aan het woord 
  • Dijkhoff werd eerder weggehoond vanwege 'trucje' met aanpak probleemwijken
  • Kijk wat Prinsjesdag betekent voor jouw portemonnee en jouw koopkracht
woensdag 19 september om 22:13
Baudet is klaar en daarmee is er een einde gekomen aan de zogenoemde eerste termijn van de Tweede Kamer. De regering, premier Rutte in dit geval, zal vrijdag de gestelde vragen beantwoorden. Normaal gebeurt dat een dag later, maar hij is donderdag vanwege een EU-bezoek verhinderd.

We sluiten dit liveblog. Bedankt voor het lezen en een fijne avond!
woensdag 19 september om 22:08
Baudet vertelt over Animal Farm van George Orwell, het verhaal over dieren op een boerderij die langzaam maar zeker veranderen in de mensen die ze bruut behandelen.

"Ze doen alsof ze (de politici, red.) voor de kiezers opkomen, maar ze zijn vooral met hun eigenbelang bezig. Kamerleden gebruiken hun lidmaatschap voor een volgende baan", zegt Baudet. Daarmee is het een kleine stap naar de kritiek die de FvD-leider vaker gebruikt voor het politieke stelsel; een partijkartel waarin mensen elkaar uit eigen kring baantjes toespelen.
woensdag 19 september om 21:59
FvD-leider Baudet is de laatste spreker van vandaag. Hij begint met een gedicht. In 'Vak K' wordt gegniffeld. Het staat symbool voor de "sprookjes" van Rutte op Prinsjesdag.
woensdag 19 september om 21:42
De een-na-laatste spreker is Tunahan Kuzu (DENK). Hij begint zijn inbreng met de omstreden foto van CDA-vicepremier Hugo de Jonge. De minister is daarop de zien met premier Rutte en de VVD-bewindspersonen Barbara Visser en Bruno Bruins die genieten van een concert van Anouk op het moment dat de twee Armeense tieners Lily en Howick van de rechter horen of zij op het allerlaatste moment toch mochten blijven.

DENK wil met het voorbeeld aantonen dat het kabinet geen idee heeft wat er speelt in de samenleving. Kuzu vindt dat het kabinet niet kan zien wat de sociaal-economische kloven in de samenleving zijn.
woensdag 19 september om 21:34
Het is geen geheim dat Van der Staaij niets ziet in het kabinetsplan te experimenteren met de regulering van wietteelt. Dat herhaalt de SGP'er nu weer. "Het ongezondste compromis van dit kabinet", noemt van der Staaij het plan.
woensdag 19 september om 21:24
Kees van der Staaij (SGP) neemt het stokje over van Krol. Van der Staaij haalt Salomo aan, de wijze, Israëlische koning die vooral bekend is vanwege het salomonsoordeel.

Zo'n oordeel zou Rutte goed kunnen gebruiken bij het besluit van de afschaffing van de dividendbelasting, denkt de SGP'er.

woensdag 19 september om 21:07
Krol is al de derde spreker, na Segers en Thieme, die niet wordt geïnterrumpeerd. Van een debat is inmiddels geen sprake meer. Fractieleiders leveren hun inbreng en wachten plichtsgetrouw op het einde van het debat. Na Krol volgen nog SGP, DENK en FvD.
woensdag 19 september om 21:01

Henk Krol (50PLUS) is de volgende spreker. De voorman van de ouderenpartij beklaagt zich over het lot van zijn achterban die volgens hem door het kabinet in de steek wordt gelaten. Hoewel de prognoses voor ouderen er goed uitzien, zegt Krol: "Eerst zien, dan geloven."

woensdag 19 september om 20:56
Thieme komt tot de kern van haar zorgen: "De politiek is te technocratisch geworden, staat steeds verder van de mensen af en is steeds gehoorzamer naar multinationals."

"Als de afschaffing van de dividendbelasting iets duidelijk heeft gemaakt, is dat het kabinet en het bedrijfsleven veel te hecht zijn."
woensdag 19 september om 20:39
Partij voor de Dieren-leider Thieme mag aan haar inbreng beginnen. Ze maakt zich grote zorgen over de staat van de politiek en over het klimaat.

Ook de "nietszeggende koopkrachtplaatjes" stellen volgens Thieme niets voor. "Ooit was de Miljoenennota een betrouwbaar feitenrelaas", zegt Thieme. Nu prevaleert het eigen ego boven de burger, vindt ze.
woensdag 19 september om 20:35

Segers maakt zich steeds meer zorgen over de schulden die studenten opbouwen. Als gevolg van het leenstelsel bouwen steeds meer jongeren een schuld op en dat is problematisch, vindt Segers. "Dit wordt een molensteen om de nek van de volgende generatie", aldus Segers. 

Het kabinet moet de schuldenopbouw hoog op de agenda stellen en jongeren informeren over de gevolgen van schulden en de problemen die komen kijken bij het lenen van geld. 

woensdag 19 september om 20:34
Naarmate het debat vordert - er volgen na Segers nog vijf sprekers - kijken vicepremiers Carola Schouten (l) en Hugo de Jonge (r) en premier Rutte toe. (Foto: ANP)
woensdag 19 september om 20:27

De volgende spreker is Gert-Jan Segers van de ChristenUnie. "Prinsjesdag was een zonnige dag", zegt hij. De economische cijfers die de Miljoenennota staan, maakt Segers tevreden.

Segers staat daarbij even stil bij de rol die de PvdA daarin heeft gespeeld. Het economisch herstel en de economische cijfers zijn ook te danken aan de kabinetsdeelname van de PvdA.

Tegelijkertijd waarschuwt Segers ervoor dat geld en inkomen geen doel op zichzelf zijn, maar middelen zijn voor een goed leven en een goede samenleving. Segers maakt zich zorgen om de groeiende tweedeling tussen groepen met verschillende sociaal-economische achtergronden. Voor de CU is het zaak om ervoor te zorgen dat die kloven worden gedicht.

woensdag 19 september om 20:21
Asscher wil geen "stapels cadeaus" aan multinationals geven, maar meer investeren in de zorg en het onderwijs. Hij wijst naar de tegenbegroting van zijn partij, GroenLinks en de SP.

De doorrekening van die tegenbegroting kun je hier teruglezen.

In totaal geven de drie partijen 6 miljard euro meer uit dan de regering, maar dat gaat niet ten koste van het begrotingssaldo. Niet heel verrassend wordt het afschaffen van de dividendbelasting teruggedraaid.

Verder willen de partijen het eigen risico verlagen naar 195 euro, de AOW-leeftijd bevriezen en meer uitgeven aan de zorg. De voorgenomen btw-verhoging wordt teruggedraaid, net als de belastingverlaging voor bedrijven.
woensdag 19 september om 20:14
De koopkracht dan. Asscher is blij met de 1,5 procent die Nederlanders er gemiddeld bij krijgen, maar het staat in het niet bij de afschaffing van de dividendbelasting à 2 miljard euro per jaar vanaf 2020.

"Ik heb niets tegen grote bedrijven, maar ze moeten zich aan de wet houden in plaats die aan ons voor te schrijven. Ze zitten in een fantastisch land", aldus de PvdA-leider.
woensdag 19 september om 20:07
Asscher vraagt om meer geld voor de bouw van huizen voor de middenhuren. Hij wil daarbij niet dat er wordt bezuinigd op huurtoeslag. Dat de verhuurdersheffing wordt verlaagd kan dan weer wel op zijn goedkeuring rekenen.
woensdag 19 september om 20:00
Asscher laakt met name de houding van de VVD. "Alles en iedereen keihard aanpakken behalve de bankier en de CEO van de multinational die tig keer zoveel verdiend als zijn werknemer." De PvdA'er wil een positiever en vooral socialer verhaal.
woensdag 19 september om 19:53
Het is de beurt aan Asscher. De PvdA-leider heeft geen blaadje en doet alles uit zijn hoofd.

Ook Asscher begint over de rommelige start van deze Algemene Beschouwingen. "Het begin van het debat straalde in niets uit dat er respect is voor elkaar."
woensdag 19 september om 19:50
Pechtold gaat verder met onderwijs. Hij is er trots op dat het kabinet 1,9 miljard euro extra investeert in onderwijs. Kritiek van de PvdA wuift hij weg. Hij wijst erop dat het vorige kabinet, waar de PvdA deel van uitmaakte, het huidige kabinet verraste met een tekort van ruim 400 miljoen euro. Dat tekort is weggewerkt, zegt Pechtold, en er is extra geïnvesteerd.
woensdag 19 september om 19:28

Pechtold gaat verder met Europa. Hij verwijst naar de aanstaande Europese verkiezingen die samen zullen vallen met de Brexit. Hij wil dat Rutte de Britten oproept om de Brexit te heroverwegen. 

Dijkhoff denkt niet dat dat een goed idee is. Hij brengt in herinnering dat het zelfs de voormalig Amerikaanse president Obama niet gelukt is om de Britten ervan te overtuigen in de Unie te blijven. Bovendien zou een dergelijke oproep van de Nederlandse premier kunnen worden opgevat als een smeekbede van de EU om de Britten binnen te Unie te houden. Het liefst ziet Dijkhoff dat de Britten in de EU blijven, maar vindt het zaak - nu de Britten voor een vertrek hebben gekozen - dat de EU een zo goed mogelijke deal maakt.

woensdag 19 september om 19:15

Het debat is inmiddels weer hervat. D66-leider Alexander Pechtold heeft het woord en vraagt aandacht voor het veranderende klimaat. Hij prijst het tempo waarmee het kabinet de klimaatdoelen van Parijs wil halen. Er ligt een Klimaatwet waar zeven partijen in de Kamer hun handtekening onder hebben gezet en Pechtold verwijst naar de klimaattafels waar verschillende maatschappelijke partijen en grote bedrijven proberen om tot oplossingen te komen.

GroenLinks-leider Klaver waarschuwt Pechtold dat het niet te lang moet duren. Pechtold belooft dat zal worden uitgevoerd wat in het regeerakkoord staat.

woensdag 19 september om 18:20
Daarmee is er een einde gekomen aan de inbreng van de SP. Het debat is geschorst voor de dinerpauze en wordt om omstreeks 19.00 uur hervat.
woensdag 19 september om 18:15
Ook Alexander Pechtold (D66) valt Marijnissen aan. Hij vindt dat Marijnissen geen recht van spreken heeft als zij zegt op te komen voor de leraren. Marijnissen vindt dat de leraren meer geld moeten krijgen en er meer geïnvesteerd moet worden. Pechtold herinnert Marijnissen eraan dat het kabinet 1,9 miljard euro extra investeert, terwijl de SP in het verkiezingsprogramma 1,2 miljard euro had gereserveerd.
woensdag 19 september om 18:12

Sybrand Buma reageert op opnieuw een aanval van de SP op de afschaffing van de dividendbelasting. Hij herinnert de SP eraan dat de partij tien jaar geleden ervoor gepleit heeft om het in nood verkerende bedrijf Organon is Oss te nationaliseren. Dat zou de staat 11 miljard euro hebben gekost die direct naar de aandeelhouders zou gaan. 

 

woensdag 19 september om 18:11
Premier Rutte luistert naar het debat tijdens de Algemene Beschouwingen. (Foto: ANP)
woensdag 19 september om 17:48

Marijnissen zegt dat ze weigert mee te lopen met de "goed nieuws-polonaise" van het kabinet. Ze vindt de investeringen die het kabinet doet in de publieke sector niet voldoende. Dat er tegelijkertijd een belastingkorting van 2 miljard euro voor buitenlandse aandeelhouders (de dividendbelasting) komt, is voor Marijnissen onverteerbaar. Hoewel de maatregel het waarschijnlijk gaat halen in de Tweede en Eerste Kamer, zie de SP'er dat de schade groot is. "Dit vergroot het wantrouwen in de politiek."

Marijnissen noemt de afschaffing van de taks "een symbool van de politieke elite". Een elite die volgens de SP niet in dienst staat van de burger, maar van de economische elite.

woensdag 19 september om 17:41
Marijnissen gaat verder met een analyse over de positie van jongvolwassenen. Zij herinnert het kabinet aan een onderzoek waarin staat dat jongeren het niet automatisch beter zullen krijgen dan hun ouders. Zelf is ze 33 jaar en kan zich niet herinneren wanneer de sociale voorzieningen zijn verbeterd.
woensdag 19 september om 17:37
Marijnissen begint met een reflectie op wat er is gebeurd sinds de korte tijd dat ze in de Kamer zit. In die tijd heeft ze een debat moeten voeren over de leugen van de toenmalige minister van Buitenlandse Zaken Halbe Zijlstra, meerdere debatten met premier Rutte over dividendbelasting en over de omstreden uitspraken van de huidige minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok.
woensdag 19 september om 17:31
De termijn van Buma zit erop. Het woord is nu aan SP-leider Lilian Marijnissen.
woensdag 19 september om 17:27
Buma gaat verder met asielpolitiek. Hij schets de problemen die ontstaan bij de asielaanvraag. De zaak-Lily en Howick, waar de twee Armeense kinderen op het laatste moment toch mochten blijven, heeft volgens Buma aangetoond wat het probleem is. Zo is er gepleit voor kortere procedures, maar hij ziet dat dat moeilijk is vanwege de internationale vluchtelingenafspraken. Wat het CDA betreft moet daar een discussie over gevoerd kunnen worden.
woensdag 19 september om 17:16
Klaver en Buma in debat. (Foto: ANP)
woensdag 19 september om 17:10

Buma is nu toegekomen aan het kopje Klimaat. Hij herhaalt de stempel die de coalitie op dit kabinet gedrukt heeft dat dit het groenste kabinet ooit is. Tegelijkertijd waarschuwt hij ervoor dat de plannen die het kabinet heeft om te vergroenen niet ten koste mogen gaan van de gewone hardwerkende man. Hij ziet dat er natuurlijk mensen zijn die kansen zien die de klimaatomslag met zich mee zal brengen, maar het overgrote deel van de Nederlanders maakt zich wel zorgen om de kosten van de energietransitie.

Hij roept het kabinet en de klimaattafels (waar de plannen momenteel worden uitgewerkt) op niet te vergeten voor wie het aan het werk is: de burger.

woensdag 19 september om 16:57
Buma stipt het klimaat aan. Daarop wil Klaver weten waarom dit kabinet de energierekening voor burgers verhoogt, maar de CO2-uitstoot terugdringt.

Buma legt uit dat deze specifieke maatregel een koopkrachtinstrument is, en niet bedoeld om te vergroenen.
woensdag 19 september om 16:38
Buma en Asscher rakelen inmiddels een oude discussie op over de afschaffing van de dividendbelasting. Asscher gelooft nog steeds het 'bedrijven verlaten Nederland'-argument niet. "Show me the money", roept Asscher richting Buma. 

Buma wijst net zoals andere kabinets- en coalitieleden op de "gevaren" van bedrijven die Nederland wel al hebben verlaten, zoals ABN AMRO. Die bank werd in 2007 opgekocht door een consortium van drie buitenlandse banken.

Of de dividendbelasting daar een rol in speelde, is niet bekend, maar het gaat Buma waarschijnlijk om het beeld.
woensdag 19 september om 16:28
Buma snijdt als eerste spreker de pensioenen aan. "De polder lijkt meer verdeeld dan ooit", zegt hij over de werkgevers en werknemers. 

"De polder haakt af in plaats van dat werkgevers en werknemers het kabinet op sleeptouw nemen", aldus de CDA-leider. 

De sociale partners overleggen al jaren met elkaar om tot nieuwe afspraken op de arbeidsmarkt te komen. Inmiddels is een omvangrijk akkoord van tafel, in plaats daarvan moeten er aparte afspraken worden gemaakt over onder meer de zelfstandigen, pensioenen en het ontslagrecht. 

Dat betekent dat minister van Sociale Zaken Wouter Koolmees nog flink aan de bak moet om nog deze kabinetsperiode met een breed gesteunde arbeidswet te komen.
woensdag 19 september om 16:14
Klaver, Pechtold en Asscher tijdens de lunchpauze. (Foto: ANP)
woensdag 19 september om 16:12
Buma waarschuwt voor de wereldwijde bevolkingsgroei met betrekking tot migratie en immigratie. De CDA-leider wil een onderzoek naar dit vraagstuk.

Pechtold omarmt het idee, maar wil niet dat er uitsluitend wordt gekeken naar immigratie. De D66'er denkt ook aan bijvoorbeeld arbeidsmigranten die nodig kunnen zijn in de zorg.
woensdag 19 september om 16:02
Dat was de bijdrage van Klaver, Buma krijgt het woord.

Hij blikt eerst terug op het debat deze ochtend tussen Wilders, Kuzu en Pechtold. Het ging over 'rot op naar je eigen land' en het privéleven van collega's. "Grenzen zijn overschreden", vindt Buma. "Dit wordt op scholen bekeken. Je kan wel zeggen dat wie het meeste in beeld is wint, maar volgens mij verliezen we dan allemaal", aldus de CDA'er.

Bijna alle Kamerleden roffelen instemmend op hun bankjes.
woensdag 19 september om 15:58
Henk Krol, leider van 50Plus, komt zo nu en dan naar voren met de koopkrachtcijfers in zijn hand. Hij vindt dat er te weinig geld naar de ouderen gaat en dat is te zien in de cijfers.

Gepensioneerden houden ook wat minder geld over vergeleken met bijvoorbeeld werkenden. Dat komt vooral door de pensioenen die achterbleven bij de stijgende consumenten of in sommige gevallen zelfs gekort moesten worden. Het heeft ook met kabinetsbeleid te maken.
woensdag 19 september om 15:43
Klaver blikt vooruit op de aankomende verkiezingen in maart volgend jaar voor de Provinciale Staten en daarmee de Eerste Kamer waarin hij voorspelt dat de coalitie zijn meerderheid verliest.

Klaver wil het kabinet best helpen om aan een meerderheid te komen, maar dan moet de voorgenomen afschaffing van de dividendbelasting per 2020 worden teruggedraaid. GroenLinks is bezig met een wet die dat regelt, zoals eerder aangekondigd

"Voorlopig bent u nog niet van mij af", zegt Klaver richting de premier.
woensdag 19 september om 15:28
Lees hier de tegenbegroting van de PvdA, SP en GroenLinks, die is doorgerekend door het Centraal Planbureau (CPB).

In totaal geven de drie partijen 6 miljard euro meer uit dan de regering, maar dat gaat niet ten koste van het begrotingssaldo. Niet heel verrassend wordt het afschaffen van de dividendbelasting teruggedraaid.

Verder willen de partijen het eigen risico verlagen naar 195 euro, de AOW-leeftijd bevriezen en meer uitgeven aan de zorg. De voorgenomen BTW-verhoging wordt teruggedraaid, net als de belastingverlaging voor bedrijven. 
woensdag 19 september om 15:25
Buma kraakt de tegenbegroting van GroenLinks die de partij samen met SP en PvdA heeft ingediend. De CDA-leider snapt niet dat de partij 6 miljard euro meer uit wil geven.

Klaver geeft toe dat hij de belastingen wil verhogen, maar daar staan andere maatregelen tegenover, zoals het niet afschaffen van de dividendbelasting. Bovendien verandert het begrotingssaldo niet.
woensdag 19 september om 15:21
Klaver begint over de financiële crisis en hoe niemand daar in de sector echt voor is aangepakt. Daar is Dijkhoff het niet mee eens. De VVD'er noemt onder andere de bankenunie en een strikter bonusbeleid als voorbeelden dat er wel degelijk iets is veranderd.
woensdag 19 september om 15:09
We pikken de draad zo weer op met GroenLinks-leider Jesse Klaver.
woensdag 19 september om 14:18
Na bijna vier uur debatteren zijn slechts twee van de dertien sprekers aan het woord geweest. Kamervoorzitter Arib schorst voor de lunchpauze tot 15.00 uur.
woensdag 19 september om 14:16
Wilders wil ook meer weten van het 'wijkenplan' van de VVD. De PVV-leider wil naar de oorzaken van de problemen kijken. "Dat zijn problemen die we zien met niet-westerse allochtonen", zegt Wilders. Die problemen heeft de VVD volgens Wilders over zichzelf afgeroepen vanwege het immigratiebeleid van de afgelopen jaren.

Volgens Wilders zijn de voorbeelden die Dijkhoff noemt bovendien vooral een gevolg van de islam. Hij noemt daarbij de onderdrukking van vrouwen en homo's.

De PVV schiet het VVD-voorstel niet bij voorbaat af, maar Dijkhoff mag van Wilders wel in de spiegel kijken.
woensdag 19 september om 14:14
Vicepremier Hugo de Jonge en premier Mark Rutte luisteren naar het debat (ANP).
woensdag 19 september om 13:59
Marijnissen: "Dijkhoff wekt de suggestie dat hij een vorm van klassenjustitie wil invoeren. Moet de strafmaat ook op de Zuidas , waar vaker sprake is van fraude, worden verhoogd?"

Maar de VVD'er ziet de Zuidas niet als "criminele wijk". Volgens hem kunnen inwoners van die wijken zich "omhoog" werken dankzij zijn plannen.

"Mensen in die wijk wonen op papier in een vrij land, maar daar is eigenlijk een nieuwe Verlichting voor nodig", zegt hij in het AD van woensdag.
woensdag 19 september om 13:43
Ook Klaver beticht de VVD'er van politieke trucjes. 

"Gaat u frauderende begrafenisondernemers ook zwaarder straffen?", vraagt Klaver. Daarmee doelt hij op de inmiddels opgestapte VVD-voorzitter. 

"Als ze in die wijken wonen wel ja", antwoordt Dijkhoff.

Dat zorgt voor hilariteit en ongeloof in de Kamer. Want de facto krijg je dan voor hetzelfde vergrijp een andere straf afhankelijk van de wijk waarin je de wet overtreedt.