Minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok debatteert met de Tweede Kamer over zijn uitspraken over de relatie tussen etniciteit en een vreedzame samenleving en zijn opmerking dat Suriname een "failed state" is.​ Volg hier de ontwikkelingen.

  • Lastig debat voor Blok over over uitspraken
  • Partijen noemen het 'minister onwaardig'
  • Deel oppositie zegt vertrouwen op 
  • Opvallendste uitspraken:
       - Vreedzame multiculturele samenleving bestaat niet
       - Suriname is een "failed state"
       - Onmogelijk afspraken maken over immigratie met Oost-Europa
       - Omgang met mensen is genetisch bepaald
woensdag 5 september om 16:50
De motie van wantrouwen wordt gesteund door Denk, Partij voor de Dieren, PvdA, SP en GroenLinks (in totaal 45 zetels) en is daarmee officieel verworpen.

Daarmee is het debat echt ten einde en sluiten we dit liveblog.
woensdag 5 september om 16:46
Van Rooijen laat weten dat 50Plus de motie niet steunt.
woensdag 5 september om 16:28
Daarmee is het debat afgerond. Zoals gebruikelijk bij een motie van wantrouwen wordt er direct gestemd. 

Dat gebeurt na een pauze van 15 minuten zodat 50Plus kan bepalen of zij de oproep vanuit de Kamer steunen.
woensdag 5 september om 16:25
"Wat een sof", noemt Hiddema van Forum de antwoorden Blok. "We komen van een koude kermis thuis. Blok meent zijn uitspraken niet. Dan zet je mensen op het verkeerde been."

Zijn eerder uitgedeelde lidmaatschapskaart van zijn partij wil Hiddema daarom terug. De motie van afkeuring krijgt vooralsnog geen steun.
woensdag 5 september om 16:23
Buma vindt dat je een discussie op scherp kunt zetten, maar dat is hier te ver gegaan. De CDA'er noemt het debat af en toe vreemd. 

"De minister moet zijn woorden zorgvuldiger wegen en verstandiger kiezen", aldus Buma. 
woensdag 5 september om 16:21
Partij voor de Dieren steunt de motie van wantrouwen. De teller staat daarmee op 45 zetels.
woensdag 5 september om 16:19
Voor de SGP, de partij die van oudsher de regering steunt, is de kous na dit debat af en gaan zij over tot de orde van de dag. Blok kan blijven zitten.
woensdag 5 september om 16:18
Klaver komt tot de conclusie dat Blok moet opstappen. Ook GroenLinks steunt dus de motie van Denk.
woensdag 5 september om 16:15
50Plus wil nog even nadenken over of zij de motie van wantrouwen steunen.
woensdag 5 september om 16:12
Segers herhaalt kort zijn inbreng: De ChristenUnie is voor ruimte voor verschillen maar tegen tegenstellingen.
woensdag 5 september om 16:11
Pechtold herhaalt Bloks woorden dat hij zijn woorden "ruiterlijk en herhaaldelijk" heeft teruggenomen. "Ik hoop dat de minister zijn valse start achter zich kan laten", aldus de D66-leider.
woensdag 5 september om 16:09
Ook de SP zegt het vertrouwen in Blok op. Daarmee staat het aantal op 26 zetels. Wilders "betreurt" de zaak, hij dient geen motie in.
woensdag 5 september om 16:05
Denk dient een motie van wantrouwen in. Die wordt vooralsnog alleen gesteund door de PvdA.
woensdag 5 september om 16:04
Het debat wordt hervat. De Kamerleden krijgen in hun tweede termijn de kans conclusies te trekken en moties in te dienen.
woensdag 5 september om 14:56
Blok heeft de vragen beantwoord. Er wordt voor drie kwartier gepauzeerd. Daarna kunnen er eventueel moties ingediend worden.
woensdag 5 september om 14:52
Zowel vanuit de oppositie als de coalitie worden nu dezelfde vragen gesteld over de uitspraken van Blok. Zoals of er een verband bestaat tussen samenleven en de genen van mensen.

"Ik ken de genen van mensen niet", zegt Blok nogmaals en herhaalt: "Dat laat ik over aan wetenschappers."
woensdag 5 september om 14:33
Blok belooft dat hij zich in Europa blijft inzetten voor de afspraken die er onder de lidstaten zijn gemaakt over immigratie en de herverdeling van vluchtelingen. Hij vroeg zich eerder af of er met Oost-Europese landen afspraken te maken zijn over deze kwesties.

Klaver vraagt nogmaals hoe er in "andere belangrijke Europese hoofdsteden" op de uitspraken gereageerd is. Volgens Blok speelt er wat dat betreft niets. "Ik hoor niet van mijn ambassades dat dit leidt tot verstoorde relaties."
woensdag 5 september om 14:23
Blok vertelt dat zijn relatie met Suriname ongelukkig was en is. Er was al geen Nederlandse ambassadeur in het Zuid-Amerikaanse land en zijn ambtsgenoot heeft zijn excuses niet geaccepteerd. 

Wanneer er fouten worden gemaakt, bied je je excuses aan en ga je weer aan de slag, zegt de minister. "De agenda is weer bomvol."

Blok geeft wel toe dat een fout van een minister gevoeliger ligt.
woensdag 5 september om 14:15
Bekijk hier nogmaals de gewraakte uitspraken.
Blok uit onvrede over multiculturaliteit in gelekte video
Blok uit onvrede over multiculturaliteit in gelekte video
woensdag 5 september om 14:01
Blok had het er eerder over dat het genetisch bepaald is dat groepen mensen niet met elkaar kunnen opschieten. Ook die uitspraak had de bewindsman niet moeten doen, zegt hij. Bovendien vindt Blok dat een discussie voor sociologen en andere wetenschappers.
woensdag 5 september om 13:57
Buma ziet twee mogelijkheden: óf Blok heeft iets gezegd dat hij niet meent en onzin vindt, óf hij meent het wel maar had het zo niet in het openbaar moeten zeggen.

Blok: "Als ik iets niet vind, meen ik het ook niet."
woensdag 5 september om 13:54
Buma vraagt zich af waar het onderscheid zit. "Het is meer dan een beetje aanscherpen van een mening", zegt de CDA'er.

De Kamer heeft volgens hem het recht te weten of de multiculturele samenleving vanuit genetisch oogpunt wel of niet werkt. Daar draait het debat volgens Buma om.

Blok blijft bij zijn standpunt: "Ik had het zo niet moeten zeggen."
woensdag 5 september om 13:50
Asscher vindt dat er nog te veel ruimte zit tussen wat Blok tijdens de 'besloten bijeenkomst' en nu in de Kamer zei. "Dat kan toch niet", zegt de PvdA'er over de dubbele boodschap.
woensdag 5 september om 13:45
Segers wil van Blok weten of Nederland een geslaagde multiculturele samenleving is. De bewindsman antwoordt: "Je kunt niet dichter bij het paradijs komen dan Nederland." Maar, stelt hij ook, er zijn spanningen rondom immigratie en integratie.

Segers' zorgen zijn door Blok weggenomen nadat de minister zich nogmaals achter de teksten over immigratie en integratie in het regeerakkoord heeft geschaard.
woensdag 5 september om 13:44
PVV-leider Geert Wilders tijdens het debat over de omstreden uitspraken van Blok. (ANP)
woensdag 5 september om 13:38
Wilders interrumpeert Blok direct. "U bent door de hoepels van Pechtold gesprongen. Hier staat een gecastreerde minister", zegt de PVV'er.

Daarmee doelt Wilders op de eis van Pechtold dat Blok zijn excuses zou aanbieden, zijn woorden terug zou nemen en duidelijk zou maken dat hij het niet meende.
woensdag 5 september om 13:33
Het debat wordt hervat. Blok herhaalt dat zijn uitspraken deels waren bedoeld om te prikkelen, maar dat hij daarbij woorden heeft gebruikt die ongelukkig waren. "Dat spijt mij en daar bied ik mijn excuses voor aan." Hij had zijn woorden al teruggenomen.
woensdag 5 september om 12:31
Daarmee is er een einde gekomen aan de zogenoemde eerste termijn van de Tweede Kamer. De vergadering wordt geschorst tot 13.15 uur.

Daarna is het de beurt aan Blok om de gestelde vragen te beantwoorden en in debat te gaan met de parlementariërs.
woensdag 5 september om 12:28
De laatste spreker in de Kamer is Theo Hiddema van Forum voor Democratie. 

"Waar gaat deze heisa over?", stelt Hiddema de vraag. Het klopt volgens hem dat de Surinaamse politiek langs etnische lijnen loopt, zoals Blok onder andere zei. Ook is er sprake van grootschalige cokesmokkel in het Zuid-Amerikaanse land, aldus Hiddema. Die drugs financieren de herverkiezing van president Desi Bouterse, beweert het Kamerlid.

Kortom, FvD steunt Blok. De partij noemt het geloof in de multiculturele samenleving naïef.
woensdag 5 september om 12:19
Ook Buma wil weten of de uitspraken nou prikkelend bedoeld waren, zoals Blok steeds zei, of meende hij dat Suriname een failed state is en er geen vreedzame multiculturele samenleving bestaat. 

Overigens, voegt Buma toe, is het "diep verdrietig" hoe slecht Suriname wordt bestuurd en is de multiculturele samenleving "geen rozengeur en maneschijn".

Die discussies mogen van de CDA'er niet vertroebeld raken.
woensdag 5 september om 12:14
Dijkhoff kan weer gaan zitten. CDA-leider Sybrand Buma is aan de beurt. "Dit was dom", is Buma's conclusie nadat hij het volledige transcript gelezen heeft. Vervolgens somt Buma enkele, inmiddels bekende, uitspraken van Blok op. 

"Blok heeft wel een heel somber mensbeeld", aldus Buma.
woensdag 5 september om 12:12
Vervolgens vindt Wilders dat Dijkhoff zijn oren laat hangen naar de D66-leider. "Blok heeft de waarheid gesproken, waarom staat u niet achter uw minister?", zegt hij tegen Dijkhoff.

De VVD'er heeft er vrede mee dat Blok nog steeds achter het regeerakkoord staat zoals hij eerder heeft gezegd in de media.
woensdag 5 september om 12:10
Pechtold zegt dat hij er zelf "wat minder relaxed in zit", zegt hij tegen Dijkhoff.

De excuses die Blok aan zijn buitenlandse collega's maakte zijn goed, maar Pechtold vindt het vooral heel belangrijk dat de minister die ook in de Tweede Kamer maakt, "omdat daar geen enkel misverstand over moet bestaan".
woensdag 5 september om 11:55
Dijkhoff "zit er relaxed in" wat betreft de eis dat Blok zijn woorden terug moet nemen. Dat hoeft de bewindsman van hem niet te doen.
woensdag 5 september om 11:49
Volgens Dijkhoff gaat het goed met de multiculturele samenleving, maar zijn er ook nog veel problemen. "Met vrije vrouwen en homo's", zegt de VVD'er.

"Accepteer je onze vrijheden niet, heb je een probleem."
woensdag 5 september om 11:47
Dijkhoff weerspreekt dat hij degene die filmde de schuld geeft, maar hij noemt het een "curieus onderdeel dat onderbelicht blijft". 

De VVD-fractievoorzitter vindt dat je vrij moet kunnen spreken in een besloten bijeenkomst, maar de woorden van Blok zijn nog steeds niet diplomatiek, aldus Dijkhoff.
woensdag 5 september om 11:43
Klaver verbaast zich erover dat Dijkhoff zo benadrukt dat Blok andere woorden had gekozen als hij wist dat hij op televisie was geweest.

"Je kunt heel rabiate dingen zeggen, maar dat is afhankelijk van of je op tv bent of niet", zegt de GroenLinks-leider. Hij hekelt het feit dat het lijkt alsof Dijkhoff de aanwezige die de uitspraken filmde de schuld geeft in plaats van zichzelf.
woensdag 5 september om 11:37
VVD-leider Klaas Dijkhoff is aan het woord. Hij noemde de uitspraken van zijn partijgenoot al eerder "lomp".

"Hij had zijn woorden niet gebruikt als hij wist dat hij op tv was geweest", zegt Dijkhoff. Blok wilde immers prikkelen.
woensdag 5 september om 11:34
Blok tijdens het debat in de Tweede Kamer. (ANP)
woensdag 5 september om 11:31
Partij voor de Dieren-leider Marianne Thieme benadrukt dat "we weer een minister van Buitenlandse Zaken hebben die zich moet wentelen in excuses".

De uitspraken van Blok schaden volgens Thieme de reputatie van Nederland en zijn minister onwaardig. Toch vermoedt ze dat Blok ermee wegkomt.
woensdag 5 september om 11:27
Kees van der Staaij (SGP) benadrukt dat een spreker, en zeker de minister van Buitenlandse Zaken, diplomatiek moet zijn tijdens bijeenkomsten.

Dat de zogenaamde "besloten bijeenkomst" toch niet zo besloten bleek, is Blok "zuur en duur komen te staan".
woensdag 5 september om 11:24
GroenLinks-leider Jesse Klaver begint aan zijn inbreng. "Wat zeg je tegen de mensen in de wijken die iets van de multiculturele samenleving willen maken?"

De GroenLinkser wil verder weten hoe er over Blok wordt gedacht in de Europese hoofdsteden. Nederland staat er in Berlijn en Parijs niet goed op, vreest hij. Vooral niet na het aftreden van Zijlstra nog niet zo lang geleden. 
woensdag 5 september om 11:19
50Plus-Kamerlid Martin van Rooijen vraagt zich hardop af of Blok nog wel geloofwaardig is.
woensdag 5 september om 11:19
Minister Stef Blok van Buitenlandse Zaken staat de pers te woord bij de Tweede Kamer, voorafgaand aan het debat. (ANP)
woensdag 5 september om 11:17
ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers zegt geraakt te zijn door de uitspraak van Blok dat een vreedzame multiculturele samenleving niet bestaat. 

"Als je je inzet voor een multiculturele samenleving, moet je kunnen zeggen waar het misgaat of mis dreigt te gaan. Als de minister dat heeft willen zeggen, dan begrijp ik hem."

Segers' cruciale vraag aan Blok: "Is de multiculturele samenleving allemaal maar niets en gaat het nooit wat worden? Dan is het werken aan het regeerakkoord een mission impossible."

"Of deelt de minister mijn observatie dat er inderdaad problemen zijn met integratie, maar ook dat er zo veel nieuwkomers zijn en zo veel mensen met een migratieachtergrond die geweldige inwoners zijn van dit mooie land?"
woensdag 5 september om 11:09
Kuzu en Wilders concluderen inmiddels dat als het aan D66 ligt, Blok aan het einde van de dag gewoon blijft zitten als minister van Buitenlandse Zaken.

De leiders van DENK en de PVV zijn het zowaar een keer met elkaar eens. "Dat is ook nieuws", aldus Wilders.
woensdag 5 september om 11:06
Pechtold herhaalt Bloks woorden dat hij met zijn uitspraken wilde prikkelen. Maar wat als hij meende wat hij zei, vraagt Asscher aan de D66'er?

Voorts wordt Pechtold steeds milder richting de bewindsman en geeft hij Blok alle ruimte om zich later in het debat te verantwoorden.
woensdag 5 september om 10:56
"Zelfs als Blok zijn woorden terugneemt, is Blok dan niet vleugellam geworden?", vraagt Klaver aan Pechtold.

Maar de D66'er blijft erbij: Blok mag zich verdedigen in de Kamer en heeft op zijn minst een "valse start" als minister.
woensdag 5 september om 10:52
Zowel Asscher, Wilders als Klaver vraagt van Pechtold fermer afstand te nemen van Blok.

Maar de D66-leider zoekt naar eigen zeggen de nuance en wil Blok niet zomaar afschrijven als minister. "Ik geef de minister alle ruimte om zich ook hier in dit huis nader te verklaren."