Minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok gaat een stap verder met excuses voor zijn uitspraken over de relatie tussen etniciteit en een vreedzame samenleving en zijn opmerking dat Suriname een "failed state" is.

Blok noemt zijn opmerkingen van een maand geleden "ongelukkig" en "onzorgvuldig". "Dat had ik niet moeten doen, zeker niet in mijn rol als minister van Buitenlandse Zaken. Dit spijt mij", schrijft de bewindsman donderdag als antwoord op vragen van de PvdA.

In eerste instantie schreef Blok aan het parlement dat hij zijn uitspraken betreurt.

De VVD-minister moet zich verweren tegen een publicatie van Zembla op 18 juli. Het tv-programma had beelden in handen waarop Blok tijdens een besloten bijeenkomst meerdere omstreden uitspraken doet.

Zo zei Blok dat het genetisch bepaald is dat verschillende groepen mensen niet met elkaar kunnen opschieten. "We zijn niet goed in staat om een binding aan te gaan met voor ons onbekende mensen", aldus de minister.

Ook stelde hij dat er geen voorbeelden zijn van vreedzame "multi-etnische of multiculturele samenlevingen".

Minister wilde discussie 'prikkelen'

Blok wilde naar eigen zeggen met zijn controversiële uitspraken de discussie "prikkelen" en "voeden".

Zo zei hij dat mensen niet goed in staat zijn om een binding aan te gaan met onbekenden. "Waarschijnlijk zit ergens diep in onze genen dat we een overzichtelijke groep willen hebben om mee te jagen of om een dorpje te onderhouden."

Ook op die uitspraak komt Blok terug. "Mijn woorden zijn op geen enkele manier bedoeld als vrijbrief voor racisme of uitsluiting van bepaalde bevolkingsgroepen", schrijft Blok daar nu over.

Er volgt na de zomervakantie nog een debat over de uitspraken. Met name de oppositiepartijen vragen Blok om opheldering. De partijen vragen zich onder meer af in hoeverre hier sprake is van kabinetsbeleid. In het regeerakkoord staat niets over samenleven en etniciteit.

'Had zorgvuldiger voorbeelden moeten kiezen'

Ook ontstond onduidelijkheid over het Nederlandse standpunt wat betreft de Europese migratieplannen. Tijdens de besloten bijeenkomst twijfelde Blok openlijk of er met Oost-Europese lidstaten afspraken zijn te maken over de opvang en herverdeling van vluchtelingen.

Blok tracht die onduidelijkheid weg te nemen door te benadrukken dat dit kabinet zich schaart achter de Europese plannen. "Ook hierbij heb ik voorbeelden en bewoordingen gebruikt die ik zorgvuldiger had moeten kiezen en formuleren."

De bewindsman heeft inmiddels contact gehad met zijn collega's in Polen en Tsjechië, de landen waar Blok op doelde zonder die in eerste instantie bij naam te noemen. 

Geen verdere actie over Suriname

Blok noemde Suriname tijdens dezelfde bijeenkomst een "failed state", omdat meerdere bevolkingsgroepen in het land samenleven en de politieke partijen zijn opgedeeld langs etnische lijnen.

Blok bood al eerder zijn excuses aan Suriname aan, maar dat land liet weten daar geen genoegen mee te nemen. Blok nam volgens zijn Surinaamse ambtsgenoot "niet de onjuistheden weg" die hij over Suriname verteld heeft.

De VVD'er onderneemt op dit punt vooralsnog geen verdere actie.