Rekenkamer: Ernstige beveiligingsrisico's bij ICT Caribisch Nederland

De ICT van de Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN) was volgens de Algemene Rekenkamer dermate zwak beveiligd dat kwaadwillenden relatief gemakkelijk toegang tot dit overheidsnetwerk konden krijgen. Ook bij andere ministeries schort het aan goede beveiliging van hun computersystemen.

Dat meldt de Algemene Rekenkamer woensdag, Verantwoordingsdag in de Tweede Kamer, na het inzien van het jaarverslag van de Rijksdienst.

De in 2014 geconstateerde zwakke plekken in de informatiebeveiliging van de RCN waren eind 2017 nog niet opgelost.

De RCN voert beleid uit en ondersteunt de departementen op Bonaire, Sint-Eustatius en Saba. Dat gebeurt met onder meer computerprogramma's voor salarisadministratie, inkoopbeheer en werkplekken. Minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren is verantwoordelijk voor de dienst.

Via de RCN konden de zogenoemde kwaadwillenden ook toegang krijgen tot andere netwerken van de rijksoverheid. "De achterdeur stond op een kier", verwoordde Arno Visser, president van de Algemene Rekenkamer, het beveiligingslek. Het gaat over 2017 en een aantal maanden van dit jaar. Overigens zijn er geen aanwijzingen dat dit ook is gebeurd.

Verder wilde Visser er niets over zeggen. "Als ik in het openbaar vertel waar de problemen zitten, zou ik zelf het lek zijn."

Op Verantwoordingsdag publiceert het kabinet de verantwoordingstukken in de vorm van jaarverslagen van alle ministeries (het Rijksjaarverslag) en de toelichting daarop (het Financieel Jaarverslag van het Rijk). De Algemene Rekenkamer geeft vervolgens een oordeel.  

Bezwaar

De constatering is dermate ernstig dat de Rekenkamer voor het eerst in vijf jaar bij het ministerie van Binnenlandse Zaken bezwaar heeft aangetekend tegen de wijze waarop tot nu toe met de informatiebeveiliging van de Rijksdienst is omgegaan. Dat gebeurde al op 4 april van dit jaar, een "uitzonderlijke stap" volgens de instantie.

De kwestie wordt als "ernstige onvolkomenheid" bestempeld, de zwaarste kwalificering van de Rekenkamer.

Ollongren heeft inmiddels maatregelen genomen om de meest prangende risico's aan te pakken, daarna wordt de ICT-beveiliging op orde gebracht.

Dat heeft ertoe geleid dat het bezwaar van de Rekenkamer inmiddels van tafel is, maar de dienst volgt de beveiliging van het ministerie, en de RCN in het bijzonder, nauwlettend.

De beveiligingsproblemen bij de RCN staan niet op zichzelf, ook bij andere overheidsdiensten is de ICT niet op orde. Van de in totaal elf ministeries zag de Rekenkamer alleen bij Sociale Zaken en Algemene Zaken geen problemen.

Ook bij de Tweede Kamer en overheidsinstantie DUO, voorheen IB-groep, schort het aan goede ICT-beveiliging.

Effecten

Eén van de hoofdvragen die de Rekenkamer op Verantwoordingsdag tracht te beantwoorden, is of de overheid het belastinggeld voor burgers op de juiste manier wordt uitgegeven. De effecten van het beleid zijn vaak niet goed zichtbaar, concludeert de Rekenkamer.

"Ministers geven in hun jaarverslagen maar beperkt inzicht in de resultaten van het beleid, dat is afgesproken met het parlement. Hierdoor krijgen Kamerleden niet de informatie die zij nodig hebben om te kunnen beoordelen of belastinggeld goed besteed wordt voor burgers en bedrijven", staat er in de verantwoordingsstukken.

Visser noemt het niet van deze tijd dat de ministeries onvoldoende inzicht geven of het geld op de juiste wijze is besteed. "Uit ons onderzoek blijkt steeds weer dat de informatie die nodig is om vooruit te kijken er niet is. En dat terwijl we in een informatie- en communicatietijdperk leven", aldus de Rekenkamer-president.

UWV

Als voorbeeld noemt Visser dat de minister van Sociale Zaken (nu is dat Wouter Koolmees, maar in 2017 was dat voor het grootste deel Lodewijk Asscher) de Kamer niet heeft verteld welke resultaten uitkeringsinstantie UWV heeft behaald met belastinggeld om mensen met een uitkering weer aan het werk te krijgen.  

In het jaarverslag van het ministerie staat dat een kwart van de beschikbare 206 miljoen euro niet is gebruikt. De reden, namelijk dat er minder aan re-integratie is uitgegeven dan verwacht, wordt nergens vermeld en is alleen in het verslag van het UWV zelf terug te vinden.

Zo zijn er meer voorbeelden van gebrekkige informatievoorziening door de verschillende ministeries.   

Daarbij moet wel worden gemeld dat de rechtvaardigheid van de uitgaven wederom in orde is. Die was met een percentage van 99,5 zelfs zeer hoog.

Lees meer over:
Tip de redactie