Raad van State verandert niet van advies over intrekken referendum

De Raad van State, het belangrijkste adviesorgaan van de regering, blijft bij de conclusie dat het kabinet de referendumwet kan intrekken zonder de mogelijkheid om de intrekkingswet aan een referendum te onderwerpen.

Dat schrijft de Raad dinsdag in een aanvullend juridisch advies waar de oppositie in de Tweede Kamer vorige week om gevraagd had. Volgens oppositiepartijen moeten burgers zich in een referendum kunnen uitspreken over de afschaffing van het raadgevend referendum. Het kabinet blokkeert die optie.

In de toelichting benadrukt de Raad van State dat de manier waarop het kabinet de intrekking wil regelen juridisch in de haak is. Of het in politieke zin wenselijk is, laat de Raad in het midden. "Die vraag moet door de wetgever worden beantwoord."

Verwachtingen

Coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie besloten in het regeerakkoord afscheid te nemen van het raadgevend referendum. 

De wet heeft sinds de introductie in 2015 eenmaal geleid tot een referendum: over het associatieverdrag tussen de EU en Oekraïne. Een tweede referendum is onderweg; over de Wet op de inlichtingen en veiligheidsdiensten (Wiv) en ook een referendum over de wet Hillen is nog mogelijk.

Desalniettemin concludeert het kabinet dat het referendum "niet heeft gebracht wat ervan verwacht werd".

D66-minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken) herhaalde vorige week in het Kamerdebat over de afschaffing van het referendum dat het referendum valse verwachtingen wekt, omdat het kabinet de uitslag niet hoeft op te volgen. "Dat zet mensen op het verkeerde been."

Kritiek

Omdat het kabinet geen voorstander van de volksraadpleging is, is besloten om de de intrekkingswet die referendum afschaft, niet referendabel te maken. Premier Mark Rutte noemde het eerder nog "inherent logisch" dat het kabinet een referendum over de intrekking van het referendum blokkeert.

De kritiek van de oppositie is niet mals. "Een dikke vinger naar de bevolking", noemt de SP het. De oppositie vraagt zich af waarom de referendumwet niet gewoon aangepast, in plaats van afgeschat wordt.

Niet alleen de oppositie is tegen het afschaffen en blokkeren van het referendum. Zaterdag waarschuwden achttien politicologen en bestuurskundigen in NRC Handelsblad voor de gevolgen van het afschaffen van de Wet raadgevend referendum. Zij wijzen op onderzoeken waaruit blijkt dat een meerderheid van Nederlanders voorstander is van het referendum.

Kloof

Voor met name lage- en middelbaar opgeleiden is het referendum een middel om hun stem te laten horen. "Het niet-referendabel verklaren van de intrekkingswet zou getuigen van een dubbele kloof tussen volksvertegenwoordigers en hun achterban.

Die uit zich dan niet alleen op inhoudelijke thema's (steun voor het referendum), maar ook op de procedure (steun voor een referendum over het referendum). Het referendum is voor kiezers bij uitstek de manier om een dergelijke kloof te dichten", schrijven de deskundigen.

De Kamer debatteert dinsdagavond verder over de afschaffing van het referendum.

Lees meer over:
Tip de redactie