"De grootste fout uit mijn carrière", noemde Halbe Zijlstra de leugen over een ontmoeting met de Russische president Poetin. Sinds donderdag 26 oktober 2017 was Zijlstra minister van Buitenlandse Zaken in het kabinet Rutte III. Nog geen vier maanden later heeft hij die post ingeleverd. Een minister moet "boven alle twijfel verheven zijn", zei de geëmotioneerde VVD'er. Een profiel:

Halbe Zijlstra maakte er in de maanden voor het vormen van Rutte III geen geheim van dat hij minister wilde worden in het nieuwe kabinet. Het liefste op Sociale Zaken, maar het werd - tot ieders verbazing - Buitenlandse Zaken. Zijlstra heeft geen aantoonbare diplomatieke ervaring en staat ook niet bekend om zijn diplomatieke uitspraken.

Zijn benoeming moest vooral gezien worden als een bedankje voor zijn fractievoorzitterschap waar hij meerdere keren botste met premier Rutte. Rutte diende vooral het coalitiebelang met de PvdA, terwijl Zijlstra een rechtse koers vaarde. Zijlstra slikte uiteindelijk de beslissingen van Rutte in de bed-bad-broodcrisis en het besluit om Griekenland te voorzien van een derde steunpakket, terwijl de VVD in de verkiezingscampagne had beloofd dat er geen cent meer naar de Grieken zou gaan.

Uitspraken

De afgelopen jaren kon Zijlstra hier en daar verrassen met opmerkelijke en bedenkelijke uitspraken. Zo claimde hij - ten onrechte - dat asielzoekers naar Nederland zouden komen voor borstvergrotingen en viel hij de Hema aan omdat de winkelketen 'paaseieren' zou hebben vervangen door 'verstopeitjes'. Ook dat bleek niet waar te zijn.

Ook pleitte hij voor meer samenwerking met dictatoriale regimes die zich aan de randen van Europa bevinden. "Als er een stabiel regime zit, moet je dat koesteren en proberen door middel van geleidelijkheid de situatie te verbeteren voor de bewoners", zei hij in 2015.

Hoewel dit hem op een storm van kritiek kwam te staan, is het langzaamaan wel beleid geworden. Zo werken Nederland en de Europese Unie samen met Turkije om de instroom van vluchtelingen te beperken en wordt er gekeken naar vergelijkbare deal met andere regimes.

Na het gesprek met formateur Rutte legde hij uit dat hij als fractievoorzitter "een scherp profiel" moest neerzetten en hij hoopt dat mensen in zijn rol als minister van Buitenlandse Zaken een andere kant van hem zullen zien. "U zult een andere kant van mij zien", zei Zijlstra bij zijn aantreden als minister.

Poetin

Toen doorsijpelde dat Zijlstra in aanmerking kwam voor het ministerschap op Buitenlandse Zaken, kwamen zijn uitspraken over een vermeende ontmoeting met de Russische president Vladimir Poetin weer naar boven.

Zijlstra vertelde sinds 2014 dat hij in 2006 bij een toespraak van Poetin aanwezig was. Daar hoorde hij naar eigen zeggen de Russische president vertellen over "Groot-Rusland". Poetin zou hebben gezegd dat Wit-Rusland, de Baltische Staten, Oekraïne en ook Kazachstan in zijn ogen bij Rusland horen. Hij gebruikte de anekdote onder meer op een VVD-congres in 2016, waar hij het koppelde aan een oorlogsdreiging in Europa.

Er waren langere tijd twijfels of Zijlstra echt bij deze toespraak in de datsja van Poetin aanwezig was. Op 12 februari gaf hij toe hierover te hebben gelogen. De VVD'er zou het verhaal hebben geleend van "een bron" die wel aanwezig was toen Poetin dit stelde. Zijlstra counterde dat hij het verhaal eigen had gemaakt om zijn bron te beschermen en benadrukte dat de inhoud van het verhaal wel overeind zou blijven staan.

Dezelfde dag werd bekend dat de genoemde bron oud-Shell-topman Jeroen van der Veer was. Die stelde dat Zijlstra de inhoud van het gesprek onjuist heeft geïnterpreteerd.

Aftreden

Zijlstra mocht zich een dag later verdedigen in een debat met de Tweede Kamer over zijn geloofwaardigheid als minister. Voor het zover was maakte hij echter bekend op te stappen als minister van Buitenlandse Zaken.

"Om het ambt van minister van Buitenlandse Zaken niet te belasten zie ik geen andere optie dan vandaag mijn ontslag aan te bieden aan de koning. Ik doe dat met spijt in mijn hart", aldus Zijlstra in een toespraak aan het begin van het debat. Zo is er nog geen vier maanden na de beëdiging van het kabinet Rutte III, een einde gekomen aan het ministerschap van Zijlstra.

CV

Studie Commerciële Economie aan de Hanzehogeschool in Groningen
1996 Rondt doctoraal Sociologie af aan de Rijksuniversiteit Groningen
1996 - 1999 Accountmanager Arval
1998 - 2001 Gemeenteraadslid VVD in Utrecht
1999 - 2001 Werkzaam voor Activity Project Managment Services
2001 - 2007 Werkzaam bij eigen bedrijf Improvex
2003 - 2006 Gemeenteraadslid VVD in Utrecht
2006 - 2010 Tweede Kamer VVD
2010 - 2012 Staatssecretaris Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
2012 - 2017 Fractievoorzitter Tweede Kamerfractie VVD
2017 - 2018 Minister van Buitenlandse Zaken