Voor het eerst stond premier Mark Rutte als leider van het kabinet tegenover de Tweede Kamer in het debat over de regeringsverklaring. De oppositie hekelde de "cadeaus aan multinationals", de coalitie sprak van een uitgestoken hand. Maar wat heeft het debat nu concreet opgeleverd? 

Harde en felle debatten zijn prima, zei Rutte in de regeringsverklaring die hij woensdagochtend voorlas.

Maar de premier legde vooral de nadruk op samenwerken en verschillen die je kunt overbruggen. Het regeerakkoord dient daarbij wel als beginpunt. Rutte: "De deur van de Trêveszaal staat op een ruime kier."

Hij moet ook wel, het kabinet-Rutte III heeft een meerderheid van slechts één zetel in beide Kamers.

Hard en fel waren de debatten over de dubbele nationaliteit tussen PVV-leider Geert Wilders enerzijds en CDA’er Sybrand Buma en Rutte anderzijds.

Duurdere boodschappen door de hogere btw maar wel belastingverlaging voor bedrijven? Onverteerbaar, vinden GroenLinks, SP en PvdA. Het werd een zoektocht naar de beloofde compromissen van Rutte.

Dit is wat 25 uur debat concreet heeft opgeleverd.

Wijkverpleging

PvdA-leider Lodewijk Asscher begon er twee weken geleden al over: de bezuiniging van 100 miljoen euro op de wijkverpleging. Als het nieuwe kabinet wil samenwerken, kunnen ze beginnen met het schrappen van die maatregel, vond Asscher.

De sociaaldemocraat gebruikte woensdag een parlementaire truc om de aandacht op dit punt naar zich toe te trekken. Hij vroeg en kreeg toestemming om al tijdens het eerste deel van het debat een motie in te dienen zodat Rutte daar een dag later direct op kon antwoorden. Moties worden normaal aan het einde van debatten opgelezen. De PvdA zou als zevende partij pas laat aan de beurt zijn.

Feitelijk gezien gaat het niet om een bezuiniging op de wijkverpleging, maar om het beteugelen van de stijgende kosten, dat raakt voor 100 miljoen euro die sector. Er gaat volgend jaar 3,7 miljard euro naar de wijkverpleging, dat is 250 miljoen euro meer dan dit jaar.

Hoe je het ook noemt, Asscher kreeg de voltallige oppositie (74 zetels) achter zich en uiteindelijk stemde de gehele Kamer ermee in dat de wijkverpleegkundigen bij het opstellen van de zorgakkoorden worden uitgezonderd van bezuinigingen.

Verpleeghuiszorg

Dit kabinet trekt fors meer geld uit voor de verpleeghuiszorg. Op termijn loopt dat op tot 2,1 miljard euro per jaar.

De SP wil voorkomen dat die kosten "weglekken" in bureaucratie, te hoge salarissen en zinloze vastgoedprojecten. De regering moet een plan maken waarin wordt gegarandeerd dat het extra geld op de juiste wijze wordt besteed. 

Daar kon de voltallige Kamer zich wel in vinden. Het plan moet er voor de begrotingsbehandeling van het ministerie van Volksgezondheid zijn. Die staat gepland in de week van 11 december.

De vlag

De SGP kenmerkt zich door regelmatig met de coalitiepartijen mee te stemmen. Vooral in deze  tijden van krappe meerderheden zijn de drie extra zetels een zegen voor het kabinet. Tijdens het debat over de regeringsverklaring was dit niet anders.

Zelf kwam de partij ook met een aantal voorstellen. Dat Nederland zich op Europees niveau moet inzetten om de regeldruk voor bedrijven te verlagen en in VN-verband hard moet optreden tegen landen die zich vijandig opstellen tegen Israël, kreeg een Kamermeerderheid, maar zorgde in het debat voor weinig reuring.

Dat was anders bij het voorstel dat SGP-leider Kees van der Staaij samen met Wilders indiende: Er moet een Nederlandse vlag komen in de vergaderzaal van de Tweede Kamer.

Want, zo redeneerden Van der Staaij en Wilders, de nationale driekleur is een mooi en duidelijk symbool van de natie en in andere landen is het niet meer dan normaal om een vlag in het parlement op te hangen.

Op de Partij voor de Dieren na kunnen alle fracties zich hier in vinden en steunden het plan.

Kamervoorzitter Khadija Arib voorziet nog wel een klein obstakel: Hoe gaan ze er voor zorgen dat die vlag ook gaat wapperen? "Misschien met een föhn", opperde ze.

She Decides

In het vorige kabinet kreeg toenmalig minister voor Ontwikkelingssamenwerking Lilianne Ploumen (PvdA) veel lof voor het door haar opgerichte She Decides, een internationaal fonds dat zich richt op veilige abortussen, seksuele voorlichting en kraamzorg in ontwikkelingslanden.

Het was een reactie op het besluit van president Donald Trump om de Amerikaanse bijdrage voor soortgelijke hulp stop te zetten

Inmiddels hebben zich bijna zestig landen aangesloten en stond de teller eind september op 292 miljoen euro. Het Nederlandse kabinet maakt er 4 miljoen euro voor vrij.

Het kostte Asscher en Ploumen donderdag in de Kamer weinig moeite om het kabinet te overtuigen She Decides te blijven steunen. Alleen SGP is tegen.

Referendum

Het kabinet wil graag de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdienst (Wiv), ook wel aftapwet genoemd, behouden. Maar een recent uitgeschreven referendum wil die maatregel om privacyredenen juist weer van tafel.

Het referendum verdwijnt sowieso, zo staat in het regeerakkoord. Maar de aftapwet krijgt er in maart nog wel mee te maken.

Het was voor CDA-leider Sybrand Buma de reden om alvast te zeggen dat zijn partij de uitslag niet overneemt als dat betekent dat de aftapwet moet verdwijnen.

Dat is tegen het zere been van Emile Roemer (SP). Hij legde donderdag in een motie vast dat de regering de uitslag serieus moet nemen. Rutte ziet in de oproep niets anders dan dat hij de wet moet uitvoeren en beloofde te voldoen aan Roemers wens.

De premier heeft een slechte herinnering overgehouden aan de laatste volksraadpleging, die over het  Oekraïne-verdrag. Hij moest zich in allerlei bochten wringen om de uitslag - niet ratificeren - niet volledig te negeren en toch in te stemmen met het verdrag.

Rutte kreeg destijds het verwijt dat hij onzichtbaar was in de campagne in aanloop naar het referendum. Die fout wil hij nu voorkomen. In het debat zei hij dat het "een ramp" zou zijn als de aftapwet wordt ingetrokken en dat hij "extreem gemotiveerd" is om Nederland uit te leggen waarom die wet zo cruciaal is