Het kabinet-Rutte III en de oppositiepartijen hebben donderdag in het debat over de regeringsverklaring het eerste compromis bereikt. Premier Mark Rutte bereikte overeenstemming met de oppositiepartijen over de wijkverpleegkundigen die worden uitgezonderd van bezuinigingen.

Het kabinet zegde toe geen bezuinigingen door te voeren die ten koste gaan van de kwaliteit van de zorg en de werkdruk van het personeel. 

PvdA-leider Lodewijk Asscher probeerde een korting van 100 miljoen euro op de wijkverpleging te voorkomen. De maatregel maakt deel uit van het plan van het kabinet om een hoofdlijnenakkoord te bereiken, dat steeds verder stijgende zorgkosten moet beteugelen. 

Om dat te bereiken zijn afspraken nodig met verschillende sectoren, zoals ziekenhuizen, huisartsen en de wijkverpleging. Maar de wijkverpleging ontzien nog voordat een dergelijk akkoord is gesloten, zou volgens Rutte niet kunnen. 

Hij wil de oppositie wel toezeggen dat de korting niet ten koste zal gaan van kwaliteit, toegankelijkheid en werkdruk. Op de kwaliteit van de zorg en de werkdruk van de wijkverpleegkundigen zal dan ook niet bezuinigd worden. Wel zal er gekeken worden of er efficiënter gewerkt kan worden.

Samenwerking

Daarmee lijken Rutte en de coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie tegemoet te komen aan hun belofte om met de oppositie te willen samenwerken bij de uitvoering van het regeerakkoord. Na de presentatie van het regeerakkoord maakten premier Rutte en zijn coalitiepartners direct duidelijk dat zij op willen naar brede steun voor hun plannen uit het regeerakkoord. 

"Dit kabinet gaat het gesprek met de hele Kamer aan", zei Rutte destijds. Aan het begin van het debat over de regeringsverklaring herhaalde hij zijn oproep: "Er is ruimte voor overleg over de concrete uitwerking. Sterker nog: we hebben die inbreng van buiten nodig. De deur van de Trêveszaal staat op een ruime kier."

Dat de coalitie op zoek is naar steun van oppositiepartijen heeft te maken met de fragiele meerderheid van 76 zetels in de Tweede Kamer en 38 zetels in de senaat die VVD, CDA, D66 en ChristenUnie hebben. Eén opstandig parlementariër kan het beleid van Rutte III blokkeren.

De oppositiepartijen maakten van het debat gebruik om te testen wat de uitgestoken hand van Rutte en de coalitie waard was. Niet alleen als het ging om de wijkverpleging, maar ook bij de afschaffing van de dividendbelasting, de belasting op winst op aandelen.

Volgens Rutte is die maatregel nodig, omdat grote bedrijven Nederland anders zullen verlaten. De premier kon echter geen economen, onderzoeken of rapporten opnoemen die zijn stelling onderbouwen. "Een onbewezen medicijn", omschreef Asscher het. "Ontwikkelingshulp voor multinationals", noemde Emile Roemer (SP) het. Zij zien de maatregel, die de schatkast 1,4 miljard euro kost, liever geïnvesteerd worden in de zorg, de leraren of het behoud van het lage btw-tarief op 6 procent.

Het lukte de oppositie niet om de afschaffing terug te draaien, net als de verlaging van de winstbelasting die ook doorgaat.

Open eindjes

Over dit soort onderwerpen, die door de vier partijen in het formatieproces zijn uitonderhandeld, zal het voor oppositiepartijen moeilijk worden het beleid bij te sturen. Maar er zijn ook onderwerpen met open eindjes, zoals het nieuwe pensioenstelsel, de hervormingen van de arbeidsmarkt en het nieuwe klimaatbeleid. 

Voor de nieuwe arbeidsmarkt, waar flex meer vast moet worden, gaat het kabinet in gesprek met de sociale partners. Wat er in het regeerakkoord staat, kan als gevolg van de gesprekken met de polder nog worden aangepast.

Ook op het gebied van klimaat heeft het kabinet een stip op de horizon, maar nog geen alomvattende uitwerking van beleid. Rutte nodigde Klaver nadrukkelijk uit om mee te denken over de invulling van het klimaatbeleid, een uitnodiging die de GroenLinks-leider niet naast zich neer kon leggen.

En hoewel de oppositie, logischerwijs, veel kritiek op het beleid zag worden teruggekaatst, bleek aan het eind van het debat dat zij open staan voor samenwerking. "Wij zijn elke dag aanspreekbaar om de koers te veranderen", zei PvdA’er Asscher.