Nieuwe coalitie en toekomstige oppositie maken zich op voor eerste debat

Na de presentatie van het regeerakkoord afgelopen dinsdag debatteert de nieuwe coalitie donderdag over het eindverslag van informateur Gerrit Zalm. Maar de toekomstige oppositie zal zijn pijlen natuurlijk richten op de inhoud van het akkoord, terwijl de nieuwe coalitie het zal verdedigen.

Na maanden van onderhandelen presenteerden VVD, CDA, D66 en ChristenUnie dinsdag het regeerakkoord genaamd Vertrouwen in de toekomst

De plannen kunnen ambitieus genoemd worden met veranderingen van het pensioenstelsel, een nieuw belastingstelsel, een klimaatwet, experimenten met gereguleerde wietteelt en de versnelde afbouw van de hypotheekrenteaftrek.

En, niet te vergeten, veel "gewone, normale Nederlanders" gaan er flink op vooruit, beloofde VVD-leider Mark Rutte.

De vier partijen zijn tevreden over het resultaat. Ze benadrukken dat de onderlinge verschillen groot zijn, maar dat er toch een samenhangend akkoord ligt dat de ambitie heeft grote thema’s aan te pakken. "Dit wordt niet niks", zei Segers. 

Alle coalitiepartijen benadrukken dat de samenwerking tussen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie een opmerkelijke is. Het is een verband tussen conservatieve, confessionele en liberale partijen die alle vier politiek bedrijven vanuit verschillende visie. Maar, zullen ze zeggen, ondanks de onderlinge verschillen hebben zij wél de verantwoordelijkheid genomen om tot een kabinet te komen.

Oppositie

Rutte heeft gedurende de formatie geconstateerd dat sommige partijen liever in de oppositie willen zitten, dan regeringsverantwoordelijkheid willen nemen. Hij verwijst daarbij naar de SP en natuurlijk GroenLinks, waar tot tweemaal toe tevergeefs mee is onderhandeld.

Volgens Rutte willen sommige partijen geen compromissen meer sluiten, omdat zij bang zijn kiezers te verliezen bij volgende verkiezingen. Op het Binnenhof is niemand vergeten hoe de PvdA bij de vorige verkiezing is afgestraft voor de samenwerking met de VVD.

Ook het CDA, D66 en ChristenUnie houden dat in het achterhoofd. Niet alleen blijven de partijleiders Sybrand Buma (CDA), Alexander Pechtold (D66) en Gert-Jan Segers (CU) in de Kamer om het geluid van hun partij te bewaken, het is waarschijnlijk ook de reden waarom het regeerakkoord ambitieus is met herkenbare plannen van alle vier de partijen.

Asielbeleid

De VVD en CDA krijgen een streng asielbeleid en extra investeringen voor Defensie. Rutte lost zijn belangrijkste belofte in dat de werkenden erop vooruit zullen gaan en het CDA kan pronken met de invoering van de vlaktaks, de maatschappelijke diensttijd en het verplichte Wilhelmus-onderwijs.

D66 kan verwijzen naar de hervorming van het pensioenstelsel, de experimenten met gereguleerde wietteelt, een forse investering in het onderwijs en ambitieuze klimaatplannen waar ook de ChristenUnie campagne mee voerde. Ook Segers heeft tastbare resultaten binnengehaald: een pooierverbod, extra geld voor ontwikkelingssamenwerking en het kabinet zal niet komen met nieuwe voorstellen die meer ruimte bieden voor hulp bij zelfdoding.

Kritiek

Maar er zal ook kritiek zijn. De VVD zal, als partij die opkomt voor de woningbezitters, moeten uitleggen waarom de partij heeft ingestemd met de versnelde afbouw van de hypotheekrenteaftrek en de herinvoering van het eigenwoningforfait voor mensen die hun hypotheek al hebben afgelost. 

Het CDA en ChristenUnie moeten verdedigen waarom zij het eigen risico in de zorg niet naar beneden hebben weten te krijgen en D66 moet uitleggen waarom het als partij van bestuurlijke vernieuwing en voorvechter van referenda heeft ingestemd met de afschaffing van raadgevende referenda.

In het debat zullen de nieuwe coalitiepartijen hier een goed antwoord op moeten vinden en het zullen niet de enige verwijten zijn die vanuit de toekomstige oppositie zal klinken. GroenLinks, SP en PvdA kondigden woensdag aan gezamenlijk ten strijde te trekken tegen de verhoging van het lage btw-tarief van 6 naar 9 procent. Zij vinden het niet te rijmen met de verlaging van de winstbelasting voor bedrijven.

Of de coalitiepartijen zich daarvan onder indruk tonen, moet nog maar blijken. Rutte noemt de kritiek "platte retoriek" van partijen die zelf geen verantwoordelijkheid nemen. Hij verwijst naar de belofte dat er lastenverlichtingen tegenover staat en dat koopkracht juist zal stijgen.

En dat de bedrijven minder belasting gaan betalen klopt ook niet, zegt Rutte. Die worden zelfs zwaarder.

Afwachten

Zo kort na de presentatie van het akkoord is het dan ook even wachten hoe de plannen van de nieuwe coalitie zullen uitpakken en is ook de oppositie nog zoekende naar de juiste vorm. 

Daar krijgt het binnenkort alweer een kans toe wanneer het nieuwe kabinet de regeringsverklaring uitspreekt, maar dan moet er wel eerst een kabinet worden samengesteld.

Aan het eind van het debat donderdag zal de Kamer Rutte aanwijzen als formateur, zodat hij daarmee aan de slag kan. De verwachting is dat in de laatste week van oktober een nieuwe bewindsploeg op het bordes staat.

Lees meer over:
Tip de redactie