De onderhandelaars van de vier onderhandelende partijen zijn er zo goed als uit. Maandag leggen de partijleiders van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie een conceptregeerakkoord voor aan hun fracties.

Dat laten de onderhandelaars vrijdagavond weten, nadat ze vermoedelijk voor de laatste keer een hele dag met informateur Gerrit Zalm hebben geformeerd.

"We zijn nu zo ver dat we maandag nog een keer bij elkaar komen en nog een keer met de fracties gaan praten", zei VVD-leider Mark Rutte.

"Grosso modo hebben we het nu wel achter de rug", liet Alexander Pechtold van D66 weten. Volgens Sybrand Buma (CDA) zitten de partijen op het niveau dat alleen de puntjes op de 'i' moeten worden gezet.  

Ondanks de voortgang, houden de partijleiders nog een slag om de arm. "We zijn er officieel uit als de fracties akkoord zijn”, aldus Rutte. Buma: "De fractie laat zich niet zomaar iets voorleggen."

Ze hebben er wel vertrouwen in dat de 76 Kamerleden van de toekomstige coalitie instemmen met de regeerplannen.

Formateur

Als de handtekeningen zijn gezet, wordt het akkoord dinsdag gepresenteerd. Eerst houdt Zalm een persconferentie. Daarna volgt een debat over zijn eindverslag in de Tweede Kamer.

In dat debat zal Rutte als leider van de grootste partij worden aangewezen als formateur. Hij krijgt de opdracht de ministers en staatssecretarissen voor zijn nieuwe kabinet te vinden. In de praktijk gebeurt dit samen met de fractieleiders van de andere drie coalitiepartijen.  

Als ook de kersverse bewindsploeg vervolgens instemt met het regeerakkoord, kan de koning aan de slag. Het is in de Grondwet zo geregeld dat staatssecretarissen en ministers door het staatshoofd worden benoemd en beëdigd.

Omdat de koning volgende week een driedaags bezoek aan Portugal brengt en Rutte verplichtingen heeft in Brussel, is het de verwachting dat de nieuwe regering in de week van 23 oktober op het bordes staat.

Gunnen

Deze vier partijen onderhandelen sinds 28 juni met elkaar, nadat een eerdere poging mislukte. Het was D66 die de ChristenUnie destijds als "onwenselijk" betitelde.

Een eerdere poging met GroenLinks was toen net mislukt. Toen ook een tweede poging strandde, kwam de partij van Gert-Jan Segers toch weer in beeld.

"We hebben over de moeilijke dingen gesproken en zijn er op een goede manier uitgekomen, met respect van beide kanten", zegt Pechtold nu over de samenwerking. "Als je duurzame afspraken wilt maken, moet je elkaar wat gunnen."

In totaal duurt de formatie nu ruim tweehonderd dagen. Het wordt zo goed als zeker de langste naoorlogse formatie.