Demissionair VVD-minister Jeanine Hennis (Defensie) staat dinsdagmiddag het moeilijkste debat uit haar politieke carrière te wachten. Na de publicatie van een vernietigend OVV-rapport houdt het Binnenhof er rekening mee dat de minister zal opstappen.

De Onderzoeksraad voor de veiligheid publiceerde vorige week donderdag een vernietigend rapport over het dodelijk ongeval met een mortiergranaat, waarbij de militairen Henry Hoving (29) en Kevin Roggeveld (24) in Mali om het leven kwamen en een derde militair zwaargewond raakte.

Volgens de Raad is Defensie flink tekort geschoten in de zorg voor de veiligheid van de militairen en heeft de organisatie het belang van meedoen aan internationale missie’s boven het belang van de militairen gesteld.

Onder druk

Na de publicatie van het rapport kwam Hennis onder zware politieke druk te staan. De VVD’er weigerde aanvankelijk te onderschrijven dat de veiligheid van de uitgezonden militairen in het geding is gekomen, terwijl de OVV dit juist wel concludeerde.

In media-optredens donderdag bij de NOS en RTL Nieuws is te zien hoe Hennis blijft vasthouden aan ingestudeerde woordvoeringslijnen waarbij zij zei niet te willen aftreden, maar te willen optreden. 

Een dag later veranderde de toon. Nabestaanden van de omgekomen militairen kondigden aan een rechtszaak te overwegen en verwijten Defensie dood door schuld. Ook nemen zij het de minister kwalijk dat zij geen contact heeft gezocht met hen en verwachtten ze op z’n minst excuses.

Die kwamen er uiteindelijk wel, maar de vraag is of dat voor Hennis voldoende is om aan te blijven. Wat vice-premier Lodewijk Asscher (PvdA) betreft moet zij haar conclusies trekken. Hij vindt de uitkomsten van het rapport zwaar genoeg om af treden.

Formerende partijen

De Tweede Kamer zal Hennis dinsdag dan ook stevig aan de tand voelen. "Het wordt een belangrijk debat", zegt CDA-Kamerlid Raymond Knops. Er zal speciaal naar zijn partij, maar ook naar de andere twee formerende partijen (D66 en CU) gekeken worden: zijn zij bereid om Hennis te sparen?

Knops is in ieder geval niet van plan om het debat met twee handen achter de rug in te gaan. Hij wil met name opheldering over de late maatregelen die zijn getroffen. Zo besloot Hennis pas afgelopen vrijdag tot een extra controle van de munitie van de uitgezonden militairen, terwijl het departement al in juni inzage heeft gehad in het OVV-rapport.

De CDA'er wil het nog niet over aftreden hebben, maar wijst er wel op dat "het toch anders was geweest als deze minister er net twee maanden zou zitten". Ook bij de ChristenUnie en D66 voelen zij zich niet gehinderd door de formatie en wachten eerst het debat af.

VVD

Zo komt VVD’er Hennis in de blessuretijd van haar ministersschap toch in politieke problemen. De verwachting is dat ze niets anders kan dan de politieke verantwoordelijkheid nemen en aftreden.

Voor de VVD is dat een aderlating. Hennis wordt in de partij gezien als een van de mogelijke opvolgers van partijleider Rutte en werd ook getipt als de volgende fractievoorzitter van de liberalen in de Tweede Kamer. Zelf speculeerde Hennis al openlijk over haar volgende klus in het kabinet Rutte III. Ze maakte er geen geheim van in de volgende kabinetsperiode graag aan het hoofd te willen staan van het ministerie van Buitenlandse Zaken.

Of dat doorgaat is nog maar zeer de vraag. Hennis heeft de politieke nasleep van het Mali-rapport onderschat waardoor haar ministerschap een flinke deuk heeft opgelopen.

Met de formatie in de afrondende fase staat er met een beetje geluk over twee weken een kabinet op het bordes. De vraag is of de VVD, die worstelt met het imago van een machtspartij, haar een tweede kans gunt, maar ook of de formerende partijen een nieuw kabinet willen presenteren waarbij direct gedoe ontstaat over een nieuw ministerschap van Hennis.