De formatie, welke opties zijn er nog over?

Nu de formatieonderhandelingen tussen VVD, CDA, D66 en GroenLinks zijn mislukt zit de Kamer in een lastig parket. Logische alternatieven zijn er eigenlijk niet. Toch zal er verder gesproken moeten worden. Welke opties zijn er?

VVD, CDA, D66, ChristenUnie

Gezien de wens van de partijen om een meerderheid in de Tweede en Eerste Kamer te hebben is dit één van de weinige mathematische opties met vier partijen. Het is dan ook de verwachting dat deze coalitie nu onderzocht zal gaan worden. 

Toch lijkt de kans van slagen hier nog een stuk kleiner dan de optie die afgelopen weken onderzocht werd tussen VVD, CDA, D66 en GroenLinks. 

De partij van Alexander Pechtold staat immers mijlenver af van de ChristenUnie en staat in deze constructie alleen als progressief liberale partij in een centrumrechts kabinet.

Juist op thema's waar de partij zich de afgelopen jaren profileerde als verruiming van de euthanasiewetgeving en legalisering van softdrugs zal de partij moeten inbinden. Met name dat eerste punt is voor ChristenUnie-leider Gert Jan Segers een breekpunt. Pechtold liet daarom weten deze constructie niet te zien zitten. 

VVD, CDA, D66, PvdA

De PvdA van Lodewijk Asscher heeft op verkiezingsdag een historisch zware nederlaag geleden, waarna de partij besloot voorlopig af te zien van regeringsdeelname. 

Inhoudelijk is dit wellicht nog de meest haalbare optie. VVD'ers prezen de manier waarop er afgelopen jaren met de sociaaldemocraten kon worden samengewerkt.

Asscher zei direct na de verkiezingen echter dat de PvdA vanwege de afstraffing komende periode niet met de VVD zal regeren. De leden willen überhaupt dat de partij komende jaren de oppositie in gaat, zo bleek tijdens een ledenraad daags na de verkiezingen.

Onlangs liet Asscher weten dat wat hem betreft eerder een minderheidscoalitie van VVD, CDA en D66 onderzocht moet worden. Hij laat daarmee de deur op een kier dat de partij alsnog gaat praten als alle andere opties zijn opgedroogd. 

De PvdA zal dan de huid duur verkopen, wat de optie voor de centrumrechtse partijen VVD en CDA al eigenlijk niet meer interessant maakt.

CDA, D66, SP, PvdA, GroenLinks, ChristenUnie

Na de bijna onmogelijke opties hierboven is deze nog onwaarschijnlijker. Deze linkse variant houdt de grootste partij buiten de deur en zou CDA-leider Sybrand Buma premier maken.

Toch is het een optie die door het linker blok van GroenLinks, SP en PvdA in de campagne een aantal keer werd genoemd als mogelijkheid om het meest linkse kabinet sinds het kabinet-Den Uyl (1973-1977) te realiseren.

In eerdere reacties zei Buma juist geen links kabinet aan een meerderheid te willen helpen. Met name Emile Roemer hamert op deze variant, omdat de SP-leider weigert met de VVD te praten.

Minderheidscoalitie VVD, CDA, D66

Als de verschillende partijen niet uit hun schuttersputjes komen dan bestaat er altijd nog de mogelijkheid van een minderheidskabinet. 

Voor geen van de partijen is dit echt interessant, omdat je als coalitie dan geen regie hebt over de inhoud. Ook kun je moeilijker bewindspersonen in het zadel houden.

Deze optie komt op tafel als er eigenlijk geen andere opties meer zijn. Dan zal dit 'motorblok' van partijen die elkaar redelijk lijken te kunnen vinden, samen proberen wisselende meerderheden voor de voorstellen te vinden.

Afgelopen jaren slaagde Rutte II er ook in om bij grote hervormingen akkoorden te sluiten met partijen om een meerderheid in de Eerste Kamer af te kunnen dwingen.

Opties met de PVV?

PVV-leider Geert Wilders twitterde na het klappen van de gesprekken tussen VVD, CDA, D66 en GroenLinks direct dat hij beschikbaar is om aan de formatie te doen. Eerder liet hij juist weten nooit meer met Rutte te willen regeren. 

De kans dat hij de kans krijgt om aan tafel te komen is klein. VVD en CDA hebben er na het klappen van Rutte I, met de PVV als gedoogpartner, geen zin meer in.

Bovendien heeft de VVD gezegd dat Wilders eerst zijn 'minder, minder'-uitspraken moet terugnemen. Ook zullen dan ook andere partijen moeten aanschuiven om een meerderheid te halen, bijvoorbeeld 50Plus.

Lees meer over:

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 6.00 uur weten wat het nieuws wordt?

NUwerk

Tip de redactie