Met de pensioenen en de verlaging van de AOW-leeftijd lijkt Henk Krol gouden thema's in handen te hebben, want 50Plus doet het goed in de peilingen. Toch is het opeens onzeker of de lijsttrekker van de ouderenpartij de virtuele winst weet te verzilveren na een aantal onhandige media-optredens.

Met nog krap twee weken te gaan tot de verkiezingen is er vanuit de partij onduidelijkheid over de kosten van de AOW-leeftijd. Verlaging is een absoluut breekpunt voor 50Plus.

Krol citeerde uit een onderzoek van zijn eigen wetenschappelijk bureau, maar dat was niet de bedoeling, haastte de partijtop zich te zeggen.

De financiële onderbouwing van het partijprogramma, en dus ook van de verlaging van de AOW-leeftijd, hadden ze bij 50Plus laten uitrekenen door beoogd Tweede Kamerlid Martin van Rooijen. "Dat had Krol beter moeten formuleren", zei partijvoorzitter Jan Nagel.

Ook was Krol "niet helemaal bij de les" nadat hij de AOW en de WAO (de oude arbeidsongeschiktheidsverzekering) op televisie twee keer door elkaar haalde.

Over zijn strijd voor de ouderen bestaat bij hem geen enkele twijfel. Die zijn in zijn ogen door dit kabinet financieel achtergesteld ten opzichte van de huidige werknemers. "Maak voor werkenden een pas op de plaats want die zijn er in verhouding 30 procent meer op vooruit gegaan dan de ouderen."

Heeft u er nog een beetje zin in? Vindt u het leuk?

"Ik heb er zin in en ik vind het leuk. Maar voor een eenmansfractie bijna niet doenlijk. Voor dag en dauw op en tot 12 uur 's nachts ben je bezig. Het is heel erg hard aanpoten."

"Het is niet handig om op één dag Leeuwarden en Maastricht in te plannen, dus we hebben een paar interviewtjes moeten verschuiven omdat het anders niet echt te doen is."

Is het te hard aanpoten? Want we horen dat u het rustiger aan gaat doen.

"Dat zijn die twee radio-interviews, dat valt nog wel mee. Die hebben we moeten schrappen want ik kan niet op twee plaatsen tegelijk zijn. Eén optreden is geschoven."

Dus u bent nog hartstikke fit?

"Ik ben hartstikke fit, maar wel erg druk."

U zei dinsdag dat u door medicijngebruik misschien er niet helemaal bij bent. Wat moeten we daar van denken?

"Oh niets. Nee, nee. Overdrijf dat nou niet. Ik heb een aantal jaar geleden darmkanker gehad. Dat is gelukkig onder controle. Maandag moest ik een scan doen en ik had een onderzoek. Dan krijg je een roesje." 

"Dat is niets bijzonders, maar daarna ben je wel twee uur even van de wereld. Het is eigenlijk een soort slaapmiddel. Het is niet goed als je daarna moet discussiëren, dus een televisie-optreden is niet verstandig. Maar ik kan u verzekeren: dat roesje is weer helemaal weg, dus daar hebben we geen last meer van."

U staat er inmiddels om bekend altijd een CBS-grafiek over de koopkrachtontwikkelingen van gepensioneerden tevoorschijn te halen. Ik vroeg me af u deze statistieken van het CBS ook kent: armoede onder 65-plussers is het laagst. Ouderen zijn het meest tevreden over hun financiële situatie en maken zich het minst zorgen om hun toekomst. Ouderen met vrijwel alleen AOW zijn er op vooruitgegaan.

"Heel juist. En?"

Nou, geen vuiltje aan de lucht voor ouderen.

"Maar zullen we het nu eens afzetten tegen de werkenden? Die zijn er meer op vooruit gegaan. De prijzen zijn voor iedereen gestegen, ook voor mensen die alleen AOW krijgen. Die zijn er in verhouding, als je dat vergelijkt met mensen die AOW en een aanvullend pensioen hebben, relatief het minst op achteruit gegaan. In euro's zelfs een tikje op vooruit."

"Maar als je kijkt naar de eigen bijdragen die omhoog zijn gegaan, krantenabonnementen die duurder zijn geworden, verenigingen die meer geld zijn gaan vragen. Dan zijn ze er in hun portemonnee nog steeds op achteruit gegaan. Dat is de groep die nu terecht in verzet komt, want er werd een welvaartsvaste AOW en een welvaartsvast pensioen beloofd. Dat is niet gebeurd."

Hoe rijmt u dat dan met ouderen die zich het minst zorgen maken over hun toekomst?

"Ouderen zijn opgevoed in een periode dat je niet klaagt."

Dus dat klopt niet?

"Dat zeg ik niet. Ik zeg alleen dat de groep ouderen die in problemen komt steeds ouder wordt. Dat de groep die daar wel over klaagt iedere dag mails naar ons stuurt en met voorbeelden komt waar ik me voor doodschaam."

Maar het algemene beeld is dat ouderen zeggen: wij maken ons niet zo druk over onze toekomst en onze financiën zijn op orde. Dat laten de cijfers laten dat ook zien.

"Voor een deel van de ouderen geldt dat…"

Voor een groot deel.

"… en voor die ouderen ben ik ook oprecht blij. Nogmaals: meestal klagen ouderen niet zo. Maar als ze hun inkomen afzetten tegen het inkomen van werkenden, dan is het verschil dramatisch groot geworden."

"We mogen één ding niet vergeten: toen de crisis uitbrak moest iedereen meebetalen: jong en oud, arm en rijk, werkenden en niet werkenden. Toen er vorig jaar eindelijk iets te verdelen viel (lastenverlichting van 5 miljard euro, red.), ging er bijna niets naar de ouderen toe. Dat is gewoon niet eerlijk."

Er is bijna een half miljard euro naar de ouderen gegaan. Dat is toch niet niks?

"Dat is als je kijkt naar het aantal ouderen en werkenden een scheve verhouding."

Er zijn meer 65-minners dan 65-plussers.

"Ik vind het in verhouding tot hetgeen wat ze hebben bijgedragen om de crisis op te lossen een schijntje."

Dat is alweer een nuance.

"Het is mijn mening. En als u vindt dat een oudere niets te klagen heeft, dan raad ik al die ouderen die niets te klagen hebben aan om vooral op D66 te stemmen."

"Maar de ouderen die wel te klagen hebben, die merken dat ze steeds minder te besteden hebben en nagenoeg geen geld hebben om hun eigen uitvaart te kunnen betalen, voor die ouderen blijf ik knokken."

Die ouderen hebben ook geprofiteerd van het verlagen van de belastingschijven in 2016.

"Ondertussen is het inkomen van ouderen steeds verder belast. Eerlijk is eerlijk: ouderen zijn veel harder aangepakt dan werkenden."

"Wij willen werkende geen geld aftroggelen, maar we zeggen wel: maak voor werkenden een pas op de plaats want die zijn er in verhouding 30 procent meer op vooruit gegaan dan de ouderen."

Dan de AOW. Kandidaat Kamerlid Martin van Rooijen zei vorige week: de doorrekening van het verkiezingsprogramma was al maanden geleden af. Was u daar bij betrokken?

"Het programma is doorgerekend door een commissie onder leiding van Martin van Rooijen. Ik heb gedurende de periode dat ze bezig waren vele versies gekregen. Tot zelfs een dag voor de presentatie (op 23 februari, red.)."

Dus die was helemaal niet maanden van tevoren af zoals Van Rooijen zei?

"Ik denk dat hij bedoelde dat hij er maanden geleden mee begonnen is en dat er voortdurend versies heen en weer gingen."

Hij zei letterlijk: die doorrekening was maanden geleden al af.

"Ik heb de laatste versie pas een dag voor de presentatie gezien en met mijn eigen ogen gezien dat er voortdurend werd bijgesteld. Er gingen voortdurend concepten heen en weer en er verandert ook voortdurend van alles."

Het komt natuurlijk wel allemaal een beetje warrig over.

"Hoe het over komt heeft ook te maken hoe mensen het inkleuren. Als ik zie op welke manier in de media verschijnt dat ik twee radio-interviews heb moeten afzeggen omdat het niet paste in de agenda denk ik: wie heeft er iets uit te leggen? Ik doe dat met plezier, maar het wordt ook wel op een bepaalde manier opgeschreven."

U besteedt veel aandacht aan zorg. Ik noem een aantal zaken uit uw verkiezingsprogramma: fatsoenlijke betaling en arbeidsvoorwaarden, gemeentelijk basispakket voor thuiszorg, mantelzorgondersteuning en dagbesteding, zo lang mogelijk zelfstandig thuis wonen van ouderen, wegwerken van wachtlijsten.

Tegelijkertijd wilt u een limiet aan de uitgaven in de zorg en wilt u minder marktwerking. U steunt ook het Nationaal Zorgfonds van de SP. Ik kan die berekeningen nergens terugvinden.

"Die zijn ook niet meegenomen omdat ze zo niet in het verkiezingsprogramma staan. We zijn er wel druk mee bezig. We kiezen voor een andere manier om de zorg te gaan regelen."

"Die marktwerking moet er wat ons betreft uit. De arts en de specialist moeten weer tijd krijgen voor de patiënt. Nu word je in het ziekenhuis, ik maakte het onlangs nog mee, van het kastje naar de muur gestuurd want iedere handeling kan worden gedeclareerd door de verzekeringsmaatschappij."

"Wat zou het toch heerlijk zijn wanneer je als patiënt bij de dokter kan komen die net zoals vroeger weer tijd voor je heeft. Die vraagt: wat is nou de onderliggende klacht, wat is er echt met je aan de hand?"

"Als we op die manier naar mensen gaan kijken, sparen we wel heel veel geld uit. Als je kijkt naar die idiote dingen die verzekeringen eisen van behandelende mensen, de administratie die ze moeten bijhouden. Al die tijd die daar aan verloren gaat, al die idiote formulieren die ingevuld moeten worden. Als die tijd gebruikt zou worden om mensen beter te maken, dan ben ik er van overtuigd dat de kosten naar beneden kunnen."

Hoezo staat dat dan niet opgeschreven in bijvoorbeeld de doorrekening van uw verkiezingsprogramma?

"We doen er nog geen uitspraken over als in: het zal zeker zus of het zal zeker zo gaan. We zijn er wel van overtuigd dat die zorg anders moet en anders kan."

Dat is toch wel gek? U heeft een plan van wat u wilt met de zorg? Maar dan zegt u: wat het gaat kosten vertellen we pas als we uw stem binnen hebben.

"Dat zeg ik niet. We zeggen tegen de mensen; het systeem zoals dat nu in elkaar zit functioneert niet. Samen met de SP en andere partijen zeggen we: er moet iets aan veranderen. Wat dat gaat worden is op dit moment niet ons eerste punt. Dat zijn de pensioenen en de AOW-leeftijd."

We weten wel ongeveer wat het kost. De SP heeft de zorgplannen wel door laten rekenen door het CPB en per saldo kosten die in 2021 11 miljard euro extra. Dat bedrag bestaat voor een groot deel uit het invoeren van het Nationaal Zorgfonds en het afschaffen van het eigen risico.

"Dat is heel veel geld en dan moet je dus kijken of het je dat waard is. Wij zeggen: het is ons heel veel geld waard. Maar we weten ook dat we andere wensen en eisen hebben. Dan moet je dus een pas op de plaats maken."

Heeft u een idee wat het u ongeveer waard is. Zijn andere maatregelen die u liever schrapt voor een ander zorgstelsel?

"Ik ga dat niet in geld uitdrukken. Ik ga kijken waar we gezondheidswinst kunnen halen. In dit geval wil ik de winst die we kunnen behalen voor de patiënt belangrijker dan de centen die er helaas ook bijhoren."

Dat vindt u zelf ook niet vervelend of vreemd?

"Ik zou liever hebben gehad dat het er wel was geweest, maar ik kan het niet uit de hoge hoed toveren."

"Feit is dat we vinden dat er aan de zorgsector heel veel aandacht besteed moet worden, want daar zijn we nu de afgelopen jaren absoluut de verkeerde weg ingeslagen."