VVD-lijsttrekker Mark Rutte en SP-leider Emile Roemer botsten vrijdag in het eerste lijsttrekkersdebat van Radio 1 met elkaar over de verhoging van de AOW-leeftijd en plannen om de banenmarkt aan te jagen. Ook 50Plus kreeg opnieuw kritiek op haar AOW-plannen.

Rutte beschuldigde de SP'er ervan op langere termijn ruim 300 duizend banen te vernietigen. Roemer noemde de aantijgingen van Rutte "bijna schaamteloos". "Na de kaalslag van Rutte komen wij met een inhaalslag."

Het Centraal Planbureau berekende onlangs dat het programma van de SP op korte termijn de werkloosheid sterk terugdringt. Dat komt mede doordat de socialisten de AOW-leeftijd terug naar 65 willen brengen.

Op langere termijn pakken de plannen echter slechter uit als het gaat om de werkgelegenheid. "Dat zijn de feiten", vindt Rutte. Maar volgens Roemer willen mensen nu een baan "en niet in 2060".

AOW

Rutte en Roemer botsten ook over de AOW-leeftijd. De SP wil die weer verlagen naar 65 jaar. Volgens Roemer maken ouderen dan plaats voor jongeren zonder baan en ook zou het respectvoller zijn naar de ouderen.

Volgens Rutte zal een verlaging van de pensioenleeftijd desastreus uitpakken voor het pensioenstelsel. "Wil je de balans houden tussen jong en oud met een AOW dat stijgt met de welvaart, dan moet je pensioenleeftijd verhogen. Anders is het onbetaalbaar", aldus Rutte.

Tekort

Het CPB becijferde dat de verlaging van de AOW-leeftijd 12 miljard euro zal kosten. Roemer zegt dat te willen betalen door belastingontwijking en -ontduiking aan te pakken. Volgens Rutte zal de SP dat betalen door het overheidstekort op te laten lopen. "Dat moet weer door volgende generaties betaald worden", aldus Rutte.

Dat schoot Roemer in het verkeerde keelgat. "De premier heeft lef. De afgelopen 27 jaren heeft de VVD 24 jaar geregeerd met een begrotingstekort van gemiddeld 3 procent. Kom mij niet vertellen dat ik in 2060 een paar miljard moet ombuigen."

50Plus

In het debat werd 50Plus nog eens herinnerd aan de AOW-blunders van lijsttrekker Krol. Hij zei de AOW-leeftijd te verlagen naar 65 en dat te betalen door de ouderdomsuitkering niet met de koopkracht mee te laten stijgen. donderdag moest de partijvoorzitter Jan Nagel ingrijpen en vertelde op een persconferentie dat Krol het standpunt onjuist had verwoord. De AOW zou nu wel met de welvaart meestijgen.

Jesse Klaver (GroenLinks) vindt dat Krol de afgelopen dagen cynisme heeft gekweekt. "U kunt het verlagen van de AOW niet waarmaken. Dat voedt wantrouwen in politiek." Ook Lodewijk Asscher (PvdA) was hard: "Meneer Krol, wees eerlijk. Je moet keuzes maken."

Klaver en Asscher stelden dat de plannen van Krol ten koste gaan van de volgende generaties. "Je kunt zo niet omgaan met mensen" aldus Asscher.

Asscher en Klaver

Asscher en Klaver waren eengezind in hun kritiek op 50Plus, maar de twee linkse leiders lijken nog ver uit elkaar te liggen als het gaat om samenwerking.

Klaver maakte duidelijk er alles aan te willen doen om de VVD uit een volgend kabinet te weren en daarvoor is nodig dat de PvdA kleur bekent. Volgens GroenLinks hebben veel linkse kiezers het vertrouwen in de politiek verloren sinds de PvdA vier jaar geleden een regeerakkoord sloot met de VVD. Daarnaast nam Klaver het de PvdA kwalijk dat de partij de afgelopen dagen GroenLinks onder vuur nam. 

De GroenLinks-leider reikte Asscher letterlijk en figuurlijk de hand, maar zag die niet beantwoord worden. Daarop concludeerde Klaver: "U heeft de afgelopen jaren beter samengewerkt met de VVD, dan dat u dat met GroenLinks doet".

Asscher: "Volgens mij laten we zien wat de verschillen zijn tussen de partijen en is dat ook onze taak. Daar moet je eerlijk over zijn''. Hij vindt dat Klaver onder andere op terreinen van migratie en integratie niet streng genoeg is. Bovendien wil hij niet meedoen aan het "stratego" waarbij partijen elkaar uitsluiten.

Later in het debat schudde de PvdA'er alsnog de hand van Klaver. Asscher stelde dat GroenLinks de voorkeur geniet als straks een coalitie gevormd moet worden. 

Ook andere partijen spraken hun voorkeur uit. De SP en GroenLinks verklaarden het dichtst bij elkaar te staan, terwijl Rutte in het volgend kabinet het liefst wil samenwerken met D66 en het CDA. Met die twee partijen heeft de VVD overigens geen meerderheid in de Senaat. Rutte zal zijn spectrum dus moeten verbreden als hij de verkiezingen wint. Het CDA sprak geen voorkeur uit.