Alles wat je moet weten over de nasleep van de Teevendeal

Minister Ard van der Steur is op donderdag 26 januari afgetreden vanwege de Teevendeal. Waar ging de Teevendeal precies over en waarom is het inmiddels zo’n slepend politiek dossier?

De Teevendeal was een afspraak tussen officier van justitie Teeven en crimineel Cees H.

Het Openbaar Ministerie en de Belastingdienst besloten in 1994 drugscrimineel Cees H. 500 miljoen gulden afhandig te maken. Zijn advocaat stelde echter dat het OM niet kon bewijzen dat zijn inkomsten met drugshandel waren verdiend.

Uiteindelijk werd er een deal gesloten: H. betaalde 750.000 gulden en kreeg 4,7 miljoen van zijn in beslag genomen geld terug. Hierover zou de Belastingdienst niet worden geïnformeerd. Bovendien kreeg H. strafvermindering. In 2000 verliet de drugscrimineel de gevangenis.

De hoogte van het bedrag is lang onduidelijk.

In 2002 schreef toenmalig justitieminister Benk Korthals in antwoord op Kamervragen dat met de deal een bedrag van 2 miljoen gulden gemoeid was.

In maart 2014 onthulde het programma Nieuwsuur dat het om een schikking van ongeveer 5 miljoen euro ging. Dit werd ontkend door justitieminister Ivo Opstelten; hij blijft bij de 2 miljoen gulden die Korthals eerder meldde, minus de 750.000 gulden die de staat kreeg van H. Topjurist Van Brummen begint een onderzoek, maar krijgt het antwoord niet boven tafel. De betrokkenen hebben "onvoldoende herinneringen" aan de deal.

Opstelten trekt zijn eerdere uitspraken over de 2 miljoen gulden in. In maart 2015 komt Nieuwsuur met het exacte bedrag van de deal: 4,7 miljoen gulden.

Opstelten en Teeven moeten aftreden.

De Tweede Kamer is woest na de nieuwste onthullingen. Het bewuste 'bonnetje’, dat eerder niet gevonden kon worden, komt toch boven tafel na onderzoek in oude computerbestanden van het ministerie. Opstelten en Teeven treden af.

Dit betekent dat premier Mark Rutte het debat moet doen over de kwestie. De oppositie blijft met veel vragen zitten en eist een onderzoek. De commissie komt onder leiding te staan van oud-ombudsman Marten Oosting. In december 2015 worden de eerste bevindingen gepubliceerd.

De commissie-Oosting legt een aantal fouten van prominente VVD’ers bloot.

Onder meer het handelen van Kamervoorzitter Anoucka van Miltenburg staat ter discussie. Zij heeft in november 2014 een brief van een klokkenluider die veel details over de Teevendeal openbaarde. Van Miltenburg deed niets met deze brief. Zij trekt haar eigen conclusies en treedt af.

In januari 2016 onthult opnieuw Nieuwsuur dat ICT-medewerkers van het ministerie gedwongen werden om de zoektocht naar het bewuste bonnetje te frustreren. De commissie Oosting krijgt de opdracht om nogmaals in de affaire te duiken.

Oosting constateert dat er fouten zijn gemaakt, maar dat er geen sprake was van een doofpot.

Er werden geen bewijzen gevonden dat de ambtelijke top van het ministerie van Veiligheid en Justitie doelbewust heeft geprobeerd de bonnetjesaffaire rondom de Teevendeal in de doofpot te stoppen.

Wel was er gedurende de affaire een "gebrek aan daadkracht en eenheid" op het justitiedepartement en ontbrak het bij de ambtelijke top aan “een duidelijke, eenduidige en krachtige regie, en aan goede coördinatie en communicatie”.

Gezien deze situatie, komt Oosting met de pijnlijke conclusie dat het ministerie helemaal niet in staat was om een doofpot op te tuigen.

In januari 2017 onthult Nieuwsuur een nieuwe mail, waaruit zou blijken dat Van der Steur doelbewust de Kamer informatie heeft onthouden.

Een boek van Nieuwsuur-journalist Bas Haan onthult een tot nu toe niet gepubliceerde e-mail van Van der Steur uit maart 2015 waaruit blijkt dat hij er als Kamerlid op aandrong dat de Tweede Kamer niet volledig zou worden geïnformeerd. Het gaat om de antwoorden op 99 Kamervragen over de Teevendeal, waaruit na inmenging van Van der Steur belangrijke informatie is geschrapt.

"Zeer kwetsbaar", schrijft Van der Steur bijvoorbeeld in de kantlijn over de passage waarin toenmalig staatssecretaris Teeven zich een bedrag herinnert over de deal. De Kamer was op dat moment op zoek naar die informatie. 

In totaal doet Van der Steur 23 tekstsuggesties aan toenmalig minister van Veiligheid en Justitie Ivo Opstelten. Uiteindelijk stuurde Opstelten aangepaste, en dus incomplete antwoorden, naar de Kamer.

Later, in de debatten die Van der Steur als minister voerde over de omstreden Teevendeal, zweeg de VVD'er over deze aanpassingen en de informatie die hij als Kamerlid blijkbaar al had.

Sterker nog: Van der Steur claimt dat hij als Kamerlid tijdens een overleg op het ministerie is weggelopen vanwege integriteitsoverwegingen. "Het past mij niet als woordvoerder en Kamerlid om kennis te nemen van die informatie, omdat die informatie niet bekend is bij de Kamer", zei Van der Steur in het debat. Op dat moment had hij, zoals nu blijkt, de informatie al onder ogen gezien. 

Van der Steur en Rutte stellen dat de e-mail in kwestie al lang in het bezit was van de commissie-Oosting.

In een reactie laat Van der Steur weten dat hij al zijn e-mails heeft onthuld aan de commissie-Oosting, die onderzoek deed naar de bonnetjesaffaire. Dit werd vrijwel tegelijkertijd onderschreven door premier Mark Rutte.

Oosting maakt er in zijn tweede rapport inderdaad kort melding van, maar de e-mail van Van der Steur wordt niet in het rapport opgenomen.

De voltallige oppositie, met uitzondering van de afsplitsingen, wil een debat met Van der Steur en premier Rutte. De oppositie vindt het "teleurstellend dat na drie onderzoeken en nog meer debatten, de onderste steen nog steeds niet boven lijkt te zijn over de afhandeling van de Teevendeal."

Van der Steur treedt af na aanhoudende kritiek vanuit de oppositie. 

In het debat van 26 januari bleef de oppositie kritisch op de gang van zaken rond de Teevendeal en de positie van Van der Steur, zowel als minister als in zijn functie als Kamerlid.

"Ik heb de vragen naar eer en geweten beantwoord. Ik heb me met hart en ziel ingezet en gevochten om Nederland veiliger te maken", zei een emotionele Van der Steur voor een onderbreking van het debat. Van der Steur zei vervolgens dat hij onvoldoende steun voelde om aan te blijven en maakte daaorp bekend zijn ontslag in te zullen dienen.

Tip de redactie