In tegenstelling tot wat premier Mark Rutte de Tweede Kamer meldde, had de deal tussen toenmalig officier van justitie Fred Teeven en drugscrimineel Cees H. niet gesloten mogen worden. 
 

Dat concludeert de commissie-Oosting, die onderzoek deed naar de kwestie, woensdag in haar eindrapport.

De onderzoekscommissie komt tot het oordeel dat de schikkingsovereenkomst "de toets van kritiek niet kan doorstaan", zo schrijft de commissie in het onderzoeksrapport over de bonnetjesaffaire die in maart leidde tot het opstappen van toenmalig minister en staatssecretaris Ivo Opstelten en Fred Teeven. 

Opstelten had de Kamer verkeerd geïnformeerd over de hoogte van de schikking. Na onthullingen van Nieuwsuur bleek namelijk dat er in ruil voor een boete van 750.000 gulden niet 1,25 miljoen gulden is overgemaakt aan Cees H, maar 4,7 miljoen. De manier waarop Opstelten met de zaak is omgegaan, vertoont volgens het rapport "ernstige tekortkomingen".

Video: Deal Teeven met Cees H. had niet gesloten mogen worden

'Teeven-deal én nasleep waren foutenfestival'
'Teeven-deal én nasleep waren foutenfestival'

Publiek belang

Teeven benadrukte tijdens zijn aftreden dat met deal "niets mis was". Premier Rutte herhaalde dat in het debat naar aanleiding van het aftreden van het VVD-duo.

In een reactie verdedigt Teeven de deal: "De bestrijding van zware criminaliteit heeft voor mij altijd vooropgestaan. Het publieke belang diende ik destijds, en dat belang blijf ik tot op de dag van vandaag dienen."

Fouten

Maar volgens de onderzoekscommissie is er van alles mis met de deal. Hoewel Teeven de steun had van de hoofdofficier van justitie van Amsterdam en het college van procureur-generaal akkoord gingen met de ontneming van 750.000 gulden, had het college kritischer moeten kijken naar de overeenkomst. Volgens de onderzoekscommissie heeft er geen "adequate en werkelijk kritische toets" plaatsgevonden bij het OM.

Zo is de onderzoekscommissie kritisch op het feit dat er parallel aan schikking gewerkt werd aan gratieverlening, terwijl het college dit voorstel eerder uitdrukkelijk afkeurde en afwees.

Belastingdienst

Ook heeft de commissie ernstige bedenkingen bij het feit dat de fiscus buiten de deal is gehouden, omdat dat niet gebruikelijk was bij ontnemingsschikkingen in die tijd. De commissie ziet dan ook geen enkele rechtvaardiging voor het "bewust onthouden van informatie aan de Belastingdienst” als het gaat om schikkingen.

Ook de hoogte van de schikking roept vragen op. Volgens het rapport ontbreekt elke onderbouwing waarom er 750.000 gulden van Cees H. is ontnomen. Vooral ook als gekeken wordt naar het vermogen van H.. "De balans tussen het schikkingsbedrag en het aan H. gelaten vermogen komt de Onderzoekscommisie dan ook onevenredig voor", schrijft de commissie.

De commissie beveelt daarom aan om de regels omtrent schikkingen aan te scherpen. Zo moet het besluitvormingsproces worden aangescherpt moet er gekeken worden of rechterlijke goedkeuring gewenst is.

Ministerie

Ook is er stevige kritiek op het ministerie van Veiligheid en Justitie die gedurende de bonnetjesaffaire geregeld steken heeft laten vallen. De zaak had niet tot het opstappen van Opstelten en Teeven hoeven leiden als er bij het ministerie de juiste inschatting was gemaakt na de uitzending van Nieuwsuur.

Zowel bij de minister als bij het ministerie is het politieke risico en gevoeligheid onvoldoende onderkend. In plaats van vast te houden aan de lijn dat het zou gaan om een schikking waarbij 1,25 miljoen zou zijn overgemaakt, had de minister direct een onafhankelijk onderzoek moeten instellen dat direct opheldering zou bieden.

Dat gebeurde echter pas nadat de advocaat van Cees H. in een interview met de Volkskrant onthulde dat het bedrag dat Opstelten met de Kamer deelde niet klopte.

Onafhankelijk

Het onderzoek dat volgde, kraakte ook aan alle kanten. Volgens de commissie had dat niet geleid moeten worden door iemand uit de kring van het OM, maar door een onafhankelijke onderzoeker. Ook Teeven werd in dit onderzoek gehoord die toen stelde dat hij het ging om 4,7 miljoen euro.

Premier Rutte wilde dit gespreksverslag niet delen met de Kamer, omdat het zou gaan om een persoonlijke beleidsnotitie van een ambtenaar, die niet met de Kamer gedeeld kon worden. Volgens de commissie kon dat wel en had Rutte er verstandig aan gedaan dat ook te doen. 

Het bonnetje werd vervolgens pas gevonden na een nieuwe zoektocht die volgde na opnieuw een uitzending van Nieuwsuur die de betalingsdetails in handen had. Het bonnetje was gewoon te vinden in de oude computersystemen van het ministerie en in het strafdossier van Cees H.. Een situatie die volgens de commissie voorkomen had kunnen worden als er adequater gehandeld zou zijn op het ministerie van Justitie.

Van Miltenburg

Ook Tweede Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg krijgt harde kritiek te verduren. Zij haalde een brief van een anonieme klokkenluider die de schikking onthulde door de papierversnipperaar. De onderzoekscommissie verbaast zich over het handelen van de Kamervoorzitter. Ook anonieme brieven, en zeker brieven van deze strekking, moeten serieus worden genomen.