Het EU-voorzitterschap van Nederland de eerste helft van volgend jaar wordt een sobere aangelegenheid. 

Fietsende hoogwaardigheidsbekleders langs de Amsterdamse grachten zullen er dit keer niet bij zijn, zei minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken in het 'Europagebouw', een mobiel gebouw op het marineterrein in Amsterdam dat speciaal voor het voorzitterschap is neergezet.

''We gaan niet een heel circus opbouwen met allerlei locaties in Nederland. Er is één vergaderruimte, en die is hier in Amsterdam. We gaan het soberder doen dan in 2004. Het is niet goed als we na bezuinigingen het voorzitterschap enorm gaan optuigen met toeters en bellen. Dat neemt niet weg dat we ons als Nederland goed presenteren.''

Het Europagebouw, een wit paviljoen met een oppervlakte van zo'n 8000 vierkante meter, biedt plaats aan de ambtelijke bijeenkomsten van alle ministeries. Ook is er ruimte voor honderden journalisten. Vele foto's aan de muren geven een beeld van Nederland en er is 'Dutch design' te zien, zoals glas- en aardewerk.

Scheepvaartmuseum

De bijeenkomsten van de ministers zullen plaatsvinden in het naastgelegen Scheepvaartmuseum. Dat zal ongeveer vijf weken dicht zijn voor de EU-bijeenkomsten. Voor de projectorganisatie van het voorzitterschap zijn de kosten begroot op 46 miljoen euro. Daar komen nog kosten bij van de afzonderlijke ministeries. Het vorige EU-voorzitterschap in 2004, toen regeringsleiders zich een stukje op de fiets verplaatsten, kostte 97 miljoen euro.

Nederland gaat het voorzitterschap ''op z'n Hollands'' vormgeven, vertelde de minister. ''Realistisch maar optimistisch, fris en eigentijds, efficiënt en doortastend, transparant en zonder fratsen. Het eerste voorbeeld daarvan is dit marineterrein in Amsterdam.''

Koenders wilde niet zeggen of er extra beveiliging komt rond het voorzitterschap. ''Uiteraard wordt ook deze locatie goed beschermd, dat moet ook.'' Na 1 juli wordt het Europagebouw weer gedemonteerd. Mogelijk wordt een deel van de inrichting hergebruikt binnen de overheid.

Vergezichten 

Volgens premier Mark Rutte gaat Nederland het voorzitterschap van de Europese Unie niet gebruiken voor vergezichten over Europa. ''Wij gaan voor pragmatiek. Europa heeft nu geen behoefte aan grote visies.’’ De EU en dus Nederland straks vanaf januari ook, heeft de handen zeker vol aan twee grote dossiers: de aanpak van terrorisme en de migratiecrisis. ''Moeilijke omstandigheden’’ noemde Rutte het. ''Omstandigheden die wel het belang onderstrepen van Europese samenwerking’’.

Maar als Rutte wordt gevraagd naar zijn mening over een aantal zaken, houdt hij zijn mond. Als voorzitter wil Nederland vooral ''problemen oplossen, knopen ontwarren en tempo maken’’. Dan is het niet handig om al een kant-en-klare mening te hebben en die te willen doordrukken.

''Het draait niet om meer of minder Europa, maar dat het werkt en uitgevoerd wordt wat we hebben afgesproken.’’ Daar zit ook een grote frustratie bij Rutte. Afgelopen maanden is er veel overleg geweest en zijn afspraken gemaakt, waar de uitvoering schort. Rutte doelde onder meer op de herverdeling van asielzoekers uit Griekenland en Italië over de andere EU-landen. '' De enige manier om Europa relevant te maken voor je burgers, is om te laten zien dat het ook bijdraagt aan het oplossen van deze grote vraagstukken.’’

Doelpaaltjes 

Als derde groot thema wil Nederland een aantal ''doelpaaltjes verzetten’’ om de Europese interne markt te verstevigen. ''Als er nog geen interne markt was, had ik hem uitgevonden.’’ Maar op dit moment functioneert deze onvoldoende vindt Rutte onder meer op het gebied van diensten.

Maar de focus van Europa moet blijven liggen op hoofdzaken, zoals ook al is ingezet door de Europese Commissie. En dat gaat al een stuk beter, vindt Rutte. ''Als het Europees Parlement moppert dat ze te weinig wetgevingsvoorstellen krijgen, dan juich ik.’’

Nederland is vanaf januari een half jaar de voorzitter van de Europese Unie. Dat betekent dat Nederlandse ministers de vergaderingen voorzitten met hun Europese partners. De rol van Rutte is beperkt, omdat de overleggen tussen de regeringsleiders en staatshoofden van de EU-landen onder leiding staan van EU-president Donald Tusk, maar achter de schermen zal hij waar nodig dossiers proberen los te trekken. ''Het succes van ons voorzitterschap wordt ook bepaald door het feit of de machine goed heeft kunnen functioneren.’’