Het besluit van de Europese Commissie dat Nederland de afgelopen jaren illegale staatsteun heeft verleend aan Starbucks, roept veel vragen op en vereist nauwgezette bestudering.

Zo reageert het kabinet op de bevindingen van eurocommissaris Margrethe Vestager van Mededinging.

Vesteger laat woensdag weten dat Starbucks minimaal 20 miljoen euro moet terugbetalen aan Nederland vanwege het verkrijgen van onterechte staatssteun sinds 2009.

Het kabinet blijft bij het standpunt dat er niets mis is met de afspraken die met de koffieketen zijn gemaakt. De internationaal geldende standaarden zijn toegepast. Daarom worden de bevindingen van de commissie eerst geanalyseerd voordat er wordt besloten of vervolgstappen nodig zijn, aldus het kabinet.

Staatssecretaris Eric Wiebes van Financiën wijst erop dat Brussel eerder heeft geoordeeld dat Nederland "een robuust en gedegen'' systeem heeft van belastingafspraken met multinationals, de zogeheten taxrulings.

Royalty's

In het akkoord met Starbucks worden belastingen geïnd over de winst die het bedrijf maakt met het branden van koffiebonen in Nederland. Maar omdat de intellectuele eigendomsrechten van Starbucks niet in Nederland zitten, worden de royalty’s voor het gebruik ervan niet in Nederland belast.

Volgens Wiebes is dat in samenspraak met richtlijnen van de Oeso, de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling. "De methode die Nederland in het dossier Starbucks Manufacturing heeft gebruikt, is internationaal erkend en leidt ertoe dat binnen het Starbucks-concern dezelfde prijzen worden gehanteerd als tussen onafhankelijke partijen", stelt Wiebes.

Geschrokken

Wiebes heeft volgens regeringspartij PvdA "heel wat uit te leggen''. "Wij zijn erg geschrokken van de uitspraak van de commissie. Wiebes zegt dat alle regels zijn nageleefd, maar wij zijn daar niet bij voorbaat van overtuigd. Ik ga ervan uit dat Brussel niet over een nacht ijs is gegaan'', aldus Groot.

Voor hem is het onacceptabel als multinationals hun belastingplichten ontlopen terwijl burgers en het midden- en kleinbedrijf wel gewoon belasting betalen. Als grote bedrijven worden bevoordeeld, moet de wet worden aangepast, vindt Groot. ''Daar zullen we het kabinet aan houden.''

''Als de afspraak fout is, is die fout. Maar laten we nu niet doen alsof alle afspraken met de Belastingdienst verkeerd zijn", reageert VVD-Kamerlid Helma Neppérus.

"De Belastingdienst werkt goed. En afspraken zijn voor het belang voor ons vestigingsklimaat, dus banen. Alle landen maken ze. Uit de stukken van de Oeso blijkt dat Nederland een stevig belastingstelsel heeft dat juist misbruik aanpakt'', aldus Neppérus.

Oppositie

SP en GroenLinks willen dat het kabinet stopt met het sluiten van belastingdeals, zo laten de partijen weten in een reactie.

''Blijkbaar is de deal tussen multinational Starbucks en de belastingdienst niet zo zuiver als staatssecretaris Wiebes van Financiën ons altijd heeft willen doen geloven. Het heeft er alle schijn van dat Nederland een oogje dichtknijpt bij het ontwijken van belasting door het internationale grootbedrijf'', zegt SP-Kamerlid Arnold Merkies.

GroenLinks-Kamerlid Rik Grashoff noemt het onacceptabel dat de deal niet wettig blijkt te zijn. ''De deur wagenwijd openen voor belastingontwijkende multinationals zoals Starbucks - dat is de wereld op z’n kop.''

Steven van Weyenberg (D66) spreekt van een stevige veroordeling door de Europese Commissie. "Een aantrekkelijk vestigingsklimaat is belangrijk, maar Nederland moet zich natuurlijk wel aan de regels houden." Van Weyenberg wil opheldering van de staatssecretaris.

Werkgevers

Werkgeversorganisatie VNO-NCW noemt de beslissing van de Europese Commissie vreemd. "Het lijkt erop dat de Europese Commissie hiermee afwijkt van de internationale spelregels die door de Oeso (club van rijke landen, red.) zijn vastgesteld. Op deze mondiale standaard past geen Brusselse kop", zo laat VNO in een reactie weten.

De werrkgeversorganisatie hoopt dat het kabinet tegen deze beslissing in beroep zal gaan bij het Europese Hof. 

Bezwaar

AmCham, de Amerikaanse Kamer van Koophandel in Nederland, maakt zich "ernstig zorgen" over de uitspraak van de commissie. Het oordeel is volgens AmCham onterecht en kan grote negatieve gevolgen hebben voor het Nederlandse vestigingsklimaat. De Europese Commissie zou met de beslissing "grote onzekerheid" creëren over de fiscale gevolgen voor buitenlandse investeringen in Nederland.

"Dit heeft een direct effect op nieuwe investeringen en toekomstige werkgelegenheid. Onzekerheid over zo'n wezenlijke component van een investering is voor veel bedrijven onacceptabel", stelt voorzitter van de AmCham belastingcommissie Arjan van der Linde. Hij roept de regering op om bezwaar aan te tekenen tegen de beslissing van de commissie.

Steun

Het oordeel van de Europese Commissie is een steun in de rug in de strijd tegen internationale belastingontwijking door grote internationale bedrijven, zegt Oxfam Novib in een reactie.

De hulporganisatie roept de commissie op nu ook uitgebreid onderzoek te doen naar de meer dan driehonderd gevallen van mogelijke belastingontwijking door grote bedrijven, die vorig jaar in de zogenoemde Luxleaks-zaak naar buiten kwamen.

Belastingdeskundige Esmé Berkhout van Oxfam Novib noemt het onaanvaardbaar als grote bedrijven geen redelijk aandeel aan belastingen betalen. "Wereldwijd lopen overheden daardoor inkomsten mis, die hard nodig zijn om iets te doen aan de extreme ongelijkheid, en waar gezondheidszorg, onderwijs en andere publieke diensten verbeterd kunnen worden."