CDA en D66 willen dat het kabinet nog voordat het referendum over het associatieverdrag met Oekraïne plaatsvindt duidelijk maakt wat het met de uitkomst van de volksraadpleging zal doen.

"Als de opkomstdrempel wordt gehaald, zijn er twee uitkomsten: of Nederland is voor, of Nederland is tegen het verdrag. Het kabinet moet voor de kiezer duidelijk maken wat de scenario’s zijn voor deze twee uitkomsten", zegt D66-Kamerlid Kees Verhoeven die samen met CDA'er Pieter Omtzigt Kamervragen stelt om opheldering te krijgen.

Nederland mag binnenkort voor het eerst naar de stembus om in een raadgevend referendum zich uit te spreken over het associatieverdrag met Oekraïne. 

Sinds 1 juli van dit jaar kunnen kiesgerechtigden een aangenomen wet of verdrag dat nog niet in werking is getreden voorleggen in een raadgevend referendum. De uitkomst van de stembusgang is niet bindend, maar kan wel een sterk signaal naar het kabinet zijn om een wet of verdrag aan te passen of in te trekken.

Woensdag maakte de Kiesraad bekend dat het actiecomité Geenpeil met 427.939 geldige handtekeningen aan de vereiste heeft voldaan om het referendum te kunnen houden.

Rutte

Premier Mark Rutte feliciteerde de initiatiefnemers van Geenpeil, maar wilde woensdag niet vooruit lopen op de eventuele uitkomsten. Volgens Rutte is het kabinet wel verplicht om ongeacht de uitkomst van het referendum de goedkeuring van het verdrag te heroverwegen. Of het kabinet de uitslag naast zich neer zal leggen, wilde Rutte niet zeggen. "Eerst kijken wat de uitkomst is", zei Rutte woensdag.

Maar volgens CDA en D66 moet Rutte nog voor de uitkomst duidelijk maken wat het hij met de uitslag gaat doen. CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt: "Het kabinet moet nu duidelijk zijn naar de kiezer wat het met een 'nee' gaat doen, en wat het bij een 'ja' gaat doen." Hij wil weten of het kabinet een negatief advies naast zich neer zal leggen, of het verdrag niet zal ondertekenen.

Het associatieverdrag met Oekraïne zou op 1 januari 2016 officieel ingaan, maar is nog niet door alle landen, waaronder Nederland, geratificeerd. De Europese Commissie liet eind september weten dat delen van het verdrag, zoals handelsafspraken, wel al 1 januari in werking zullen treden.

Juridische basis

CDA'er Omtzigt vraagt zich af hoe het kan dat delen van een verdrag, dat nog niet door alle partijen is ondertekend, wel al in werking kunnen treden. "Op welke juridische basis rust dit besluit?", wil Omtzigt weten. 

Verhoeven wil weten hoe dit in verhouding staat tot het referendum. "Waar moet de kiezer zich in het referendum dan over uitspreken als onderdelen al in werking treden?" aldus de D66'er. Hij pleit ervoor het referendum zo snel mogelijk te houden, zodat er snel duidelijkheid komt. 

De referendumcommissie gaat binnenkort in samenspraak met het ministerie van Binnenlandse Zaken een datum prikken voor het referendum.

Rutte zei woensdag volksstemming ook zo snel mogelijk te willen houden, het liefst begin volgend jaar. Dat is ook wanneer Nederland een half jaar voorzitter van de EU zal zijn. De Kamerleden vragen Rutte ook of hij al reacties van andere Europese leiders heeft ontvangen.