Er komt een raadgevend referendum over het associatieverdrag tussen Oekraïne en de Europese Unie. Het comité Geenpeil heeft daarvoor de benodigde 300.000 handtekeningen gehaald, zo heeft de Kiesraad bepaald.

Dat is woensdag bekendgemaakt.

Geenpeil is tegen de uitbreidingsdrift van de EU, die volgens hen ten koste gaat van de Nederlandse democratie. Het verdrag tussen Oekraïne en de Europese Unie zal volgens hen miljarden gaan kosten.

Er is daarom campagne gevoerd om binnen zes weken genoeg handtekeningen te verzamelen om een referendum af te dwingen. Eind september werd duidelijk dat er 427.939 formulieren zijn verzameld met een handtekening.

De Kiesraad heeft ze steekproefsgewijs bekeken en beslist dat er 427.000 handtekeningen geldig zijn. Daarbij is gekeken of het formulier volledig en correct is ingevuld, de handtekening door kiesgerechtigden zijn gezet en of een persoon niet meerdere formulieren heeft ingevuld. 

Rutte

Premier Mark Rutte feliciteerde de initiatiefnemers. "Dit is een waanzinnig knappe prestatie. Ik had echt niet verwacht dat het ze zou lukken", zei de premier.

Wat Rutte betreft vindt het referendum zo snel mogelijk plaats. Wanneer Nederland naar de stembus kan, is echter niet aan het kabinet, zei hij, daar gaat de Kiesraad over. Hij benadrukte dat het kabinet, ongeacht de uitkomst van de volksraadpleging, verplicht is het associatieverdrag te heroverwegen.

Het kabinet zat de komende tijd uitleggen waarom het verdrag goed voor Nederland is. Rutte benadrukt dat het verdrag niet inhoudt dat Oekraïne lid wordt van de Europese Unie of dat er nieuw Europees geld naar Oekraïne gaat. Wel moet het de handelsbetrekkingen versterken. Dat moet leiden tot meer welvaart en stabiliteit in Oekraïne, ''aan de rand van Europa, waar veel instabiliteit is''.

Andere landen

Rutte wijst erop dat Europa ook met landen in Midden- en Zuid-Amerika en met Libanon en Israël associatieverdragen heeft. En die landen worden ook echt geen lid van de EU.

Rutte is ''zeer gemotiveerd'' om het verdrag toe te lichten. Hij noemt de situatie nu heel anders dan in 2005 toen ruim 60 procent van de stemmers de Europese grondwet afwees. Het kabinet is volgens de referendumwet verplicht om na het referendum de Nederlandse instemming met het associatieverdrag te heroverwegen.

Video: Genoeg handtekeningen voor referendum

Blij

GeenPeil is ''ongelooflijk blij'' dat de bevolking zich mag uitspreken over de samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en Oekraïne en spreekt van een ''feestje voor de democratie''. Het voornaamste doel is wat woordvoerder Jan Roos betreft nu dat de opkomst zo hoog mogelijk wordt. Hij verwacht niet dat veel kiezers het verdrag zullen lezen, maar ziet daar geen probleem in.

''Ik hoop dat mensen zich erin gaan verdiepen, het lijkt me dat je zorgt dat je weet waar het over gaat als je gaat stemmen. Maar er wordt wel vaker met de onderbuik, vanuit de emotie gestemd'', zegt Roos.

Critici die stellen dat het verdrag te ingewikkeld is voor een referendum hanteren een dubbele standaard, vindt hij. ''Hoeveel mensen lezen een partijprogramma voordat ze hun stem uitbrengen? Daar maken politici nooit een probleem van, dan vinden ze de kiezer kennelijk wel slim genoeg.''

Datum

De referendumcommissie gaat binnenkort in samenspraak met het ministerie van Binnenlandse Zaken een datum prikken voor het referendum. Dat zal waarschijnlijk begin volgend jaar zijn.

D66-Kamerlid Kees Verhoven hoopt dat het zo snel mogelijk gehouden gaat worden. "Het handelsdeel van het akkoord treedt al op 1 januari 2016 voorlopig in werking. Het zou raar zijn om dan tot april te wachten met het houden van het referendum. Minister Plasterk moet daarom alle zeilen bijzetten om het referendum op de eerst mogelijke datum te laten plaatsvinden."

Bij een opkomst van 30 procent is de uitkomst van het referendum geldig. Het kabinet zal dan beslissen of ze iets met de uitkomst gaan doen of niet.

Geenpeil is een initiatief van Burgercomité-EU, weblog Geenstijl en het Forum voor Democratie van eurocriticus Thierry Baudet.