''Europa bevindt zich niet in goede toestand. Het ontbreekt op dit moment aan Europa en er is ook geen unie.'' 

Dat zei voorzitter van de Euopese Commissie Jean-Claude Juncker woensdag in zijn zogenoemde State of the Union in het Europees Parlement in Straatsburg.

Juncker doelde op de vluchtelingencrisis die Europa verdeelt. Veel landen zijn niet bereid vluchtelingen op te nemen. Juncker sprak van enorme vraagstukken waar de EU mee geconfronteerd wordt.

Hij riep op tot menselijkheid en zei dat een historisch moment is aangebroken. ''We moeten ons herinneren dat Europa een continent is waar iedereen ooit vluchteling is geweest. Dit is niet het moment om angstig te zijn.’’

Video: Juncker spreekt van gebrek aan unie 

Juncker spreekt van gebrek aan unie
Juncker spreekt van gebrek aan unie

Waarden

Asiel is een van de belangrijkste Europese en menselijke waarden, vervolgde Juncker. ''Europa is een plaats van hoop en een toevluchtsoord. Europa is veruit het rijkste continent in de wereld, het is een plek van vrede en stabiliteit. Wij moeten de mensen helpen die vluchten voor oorlog en onderdrukking en hen aanvaarden op ons grondgebied.''

Juncker sprak van een ongeëvenaard aantal vluchtelingen die Europa binnenkomen. ''Maar het is maar 0,11 procent van de bevolking, terwijl het in Libanon een kwart is.’’

Herplaatsing

Hij presenteerde het al eerder uitgelekte permanente herplaatsingsmechanisme van vluchtelingen over Europa, waarmee toekomstige groepen vluchtelingen, bijvoorbeeld uit Oekraïne, sneller over het continent kunnen worden verdeeld.

De lidstaten worden verplicht naast de eerdere 40.000 nog eens 120.000 vluchtelingen op te nemen uit Italië, Griekenland en Hongarije, volgens een vaste verdeelsleutel als het aan de commissie ligt.

Voor Nederland gaat het om 7214 mensen. Juncker riep de Europese ministers van Justitie op hier komende maandag mee in te stemmen.

Toch zijn de aantallen maar een druppel op de gloeiende plaat, aldus Juncker. ''Het is hoog tijd de crisis onder controle te krijgen, een alternatief is er niet.'' Hij wees erop dat elkaar of Brussel de schuld geven niemand vooruit helpt . ''Ik hoop dat deze keer iedereen zal meedoen. Het gaat om mensen en niet om aantallen."

Positief

In het Europees Parlement is overwegend positief gereageerd op voorstellen voor een verplicht systeem om vluchtelingen over heel Europa te verdelen.

De PvdA, D66, ChristenUnie en CDA kunnen zich vinden in de plannen. ''Als Europese landen vluchtelingen bij elkaar over de schutting blijven gooien wordt het een onmenselijke chaos'', aldus CDA-Europarlementariër Jeroen Lenaers.

Eurosceptici als Nigel Farage reageerden minder positief en stelden dat de voorwaarden van het voorgestelde Europese asielbeleid zo breed zijn dat iedereen die voet op Europese bodem zet kan blijven.

Meer eenheid

De liberalen in het parlement, waar VVD en D66 bij zijn aangesloten, riepen de lidstaten in navolging van Juncker op meer eenheid te tonen. Sophie in ’t Veld (D66) vindt dat Juncker een duidelijk signaal heeft gegeven. ''Duizenden gewone mensen hebben laten zien hoe beschaving en solidariteit eruitzien, nu de regeringsleiders nog.''

De PvdA denkt dat dit nog maar het begin is. De genoemde aantallen zullen al op korte termijn naar boven moeten worden bijgesteld.

Volgens de Verenigde Naties moet Europa rekenen op een veelvoud van de vluchtelingen waar nu in de plannen een plek voor wordt gezocht. Ook Peter van Dalen (ChristenUnie-SGP) vindt dat iedere Europese lidstaat een aandeel moet leveren in de opvang.

Parlementsvoorzitter Martin Schulz stelde dat de voorstellen van de Europese Commissie kunnen rekenen op brede steun in het ''hele parlementaire spectrum’’. Snelle oplossingen voor de lange termijn zijn nu binnen handbereik, is de verwachting van Schulz. ''Junckers plannen brengen Europese Unie een stuk verder.’’

Integratie

De Duitse bondskanselier Angela Merkel hoopt dat het de huidige generatie vluchtelingen makkelijker vergaat dan de groep gastarbeiders die in de decennia na de Tweede Wereldoorlog naar het land kwam. Ze zei woensdag in het parlement te hopen dat er is geleerd van de fouten die toen zijn gemaakt.

De bedoeling was dat de gastarbeiders naar hun vaderland zouden teruggaan wanneer het werk erop zat. Daardoor werd weinig aandacht besteed aan zaken als integratie. Volgens Merkel moeten Duitsers hun houding aanpassen, nu het ernaar uitziet dat er dit jaar 800.000 mensen asiel komen zoeken in Duitsland.

''Veel van hen zullen inwoners van ons land worden. Integratie moet vanaf het begin de topprioriteit zijn'', zei Merkel. Ze voegde daaraan toe dat het voor hen noodzakelijk zal zijn snel Duits te leren en een baan te vinden.

Gelukszoekers

Merkel waarschuwde dat de gelukszoekers, dus niet de mensen die vluchten voor oorlog of uit politieke overwegingen, terug zullen moeten. ''Zij die hier om economische motieven komen, kunnen niet blijven. Hoe moeilijk hun leven ook mag zijn, zo is het nou eenmaal.''

De bondskanselier veroordeelde woensdag nog maar eens de aanvallen die zijn gepleegd op opvangcentra voor vluchtelingen. Merkel omschreef die daden als ''weerzinwekkend en schandalig''. De daders zullen niet mild worden gestraft, voegde ze daaraan toe.