'Malawi loopt inkomsten mis door Nederlandse brievenbusfirma's'

Ondanks een nieuw belastingverdrag tussen Nederland en Malawi loopt het straatarme Afrikaanse land nog steeds miljoenen aan inkomsten mis doordat internationale bedrijven via Nederlandse brievenbusmaatschappijen de fiscus ontwijken.

Dat schrijft actiegroep ActionAid woensdag in een rapport over belastingontwijking in Malawi.

Volgens de onderzoekers wist het Australische mijnbouwbedrijf Paladin, dat actief is in het Afrikaanse land, de belasting op personeelskosten en rentes op leningen via een Nederlandse brievenbusmaatschappij te omzeilen. Daardoor heeft het bedrijf minder belasting betaald.

Door deze constructie liep de Malawische belastingdienst 27,5 miljoen Amerikaanse dollars aan inkomsten mis.

Belastingontwijking

Multinationals sluizen de winsten weg naar landen die een gunstig belastingverdrag hebben afgesloten met de ontwikkelingslanden. Zo'n verdrag moet voorkomen dat een onderneming tweemaal belasting betaalt over bijvoorbeeld de winst. 

In veel gevallen kiezen de bedrijven voor Nederland, omdat de Nederlandse verdragen financieel aantrekkelijk zijn voor multinationals.

Hoewel de ontwikkelingslanden hierdoor belastinginkomsten het land zien uitstromen, durven velen de verdragen niet op te zeggen, omdat zij vrezen dat het buitenlandse investeerders afschrikt.

Dat geldt niet voor Malawi. De belastingontwijking was de Malawische overheid een doorn in het oog en in 2013 zegde zij het belastingverdrag met Nederland op.

Antimisbruikbepaling

Twee maanden geleden kwam het land met minister Lilianne Ploumen (Ontwikkelingssamenwerking) tot een akkoord over een nieuw verdrag, met antimisbruikbepalingen. Malawi kan nu bedrijven die de winst via Nederlandse brievenbusfirma's doorsluizen, uitsluiten van het verdrag.

Maar volgens ActionAid schieten de bepalingen tekort. Zo zouden bijvoorbeeld betalingen van de managementkosten niet onder de bepalingen van het nieuwe verdrag vallen.

"Ontwikkelende landen verliezen belastinginkomsten die ze hard nodig hebben voor investeringen in onderwijs, gezondheidszorg en infrastructuur. En Nederland is een spil in de wereldwijde keten van deze belastingontwijking", aldus ActionAid.

Volgens de actiegroep moeten alle belastingclausules die ontwikkelingslanden belemmeren eerlijk belasting te heffen, worden aangepakt. 

Het ministerie van Financiën laat in een reactie weten niet op individuele zaken in te kunnen gaan, maar zegt dat de problematiek "veel voorkomend en bekend" is. Extra maatregelen zijn volgens Financiën niet nodig, de huidige verdragsregels bieden de Malawische overheid genoeg middelen hiertegen op te treden.

Belastingparadijs

Ploumen kondigde eerder aan de belastingverdragen met 23 ontwikkelingslanden te herzien. De antimisbruikbepaling moet hierin deel uitmaken van het verdrag.

Nederland staat al langer te boek als een belastingparadijs vanwege de omstreden belastingdeals (rulings) die de Nederlandse fiscus maakt met multinationals.

De Europese Commissie onderzoekt of de belastingconstructies als een vorm van staatssteun kunnen worden aangemerkt.

Tip de redactie