De communicatie rond het nieuwe belastingplan is "niet eenduidig verlopen", zei vice-premier Lodewijk Asscher vrijdag tijdens de wekelijkse persconferentie waar hij premier Mark Rutte verving.

"Het blijft mensenwerk", zei Asscher, die de verwarrende berichtgeving rond de herziening van het belastingstelsel probeerde te verklaren.

Sinds begin deze week heerst er grote mate van onduidelijkheid rond de belastingplannen voor 2016.

Het kabinet kondigde vorig jaar met Prinsjesdag aan het belastingstelsel grondig te willen hervormen. De lasten op arbeid moeten omlaag, het stelsel moet eenvoudiger en de hervorming moet banen opleveren. 

In de beginfase zullen bepaalde groepen te maken krijgen met hogere belastingen. Om hen te compenseren is 3 tot 5 miljard euro nodig voor lastenverlichting. Maandag becijferde De Nederlandsche Bank (DNB) dat het kabinet die 5 miljard euro beschikbaar heeft.

Het kabinet heeft niet alleen financiële ruimte nodig, maar ook de steun van de oppositiepartijen. Coalitiepartijen VVD en PvdA hebben samen 21 zetels in de Eerste Kamer, waar er 38 nodig zijn voor een meerderheid.

Video: Reactie Asscher

Achterkamertjes

Staatssecretaris Eric Wiebes (Financiën) dook daarom de afgelopen maanden de achterkamertjes van het Binnenhof in, om de wensen van de oppositiepartijen in kaart te brengen. Het kabinet zou vervolgens vóór de zomer met een 'potloodschets' de stelselherziening presenteren.

Vorige week vrijdag kondigde minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën) onverwachts aan de potloodschets in de prullenbak te gooien, en met Prinsjesdag de nieuwe plannen te presenteren.

Woensdag maakte Wiebes plots bekend dat de coalitiepartijen op hoofdlijnen een akkoord hadden bereikt. Volgens de staatssecretaris moesten er alleen nog een "aantal technische dingen worden uitgewerkt".

Dit tot grote verbazing van de oppositiepartijen. Zij verwijten het kabinet niet bij de plannen betrokken te zijn en hebben geen zin om onderaan een dichtgetimmerd belastingakkoord te tekenen bij het kruisje. Dat zal ook niet het geval zijn, verzekerde Wiebes, die nog vóór de zomer met de oppositie aan tafel wil zitten.

Openbaar debat

De oppositie wil niet in de achterkamertjes onderhandelen en vindt dat zo'n ingrijpende hervorming in een openbaar debat besproken moet worden. Het kabinet is echter niet van plan de hoofdlijnen openbaar te maken. "Dan gaat iedereen 'shoppen' en is het dood voordat de inkt droog is", zei premier Rutte eerder.

Wat volgde was publiekelijk gekissebis tussen enerzijds het kabinet en anderzijds de oppositiepartijen die openheid van zaken eisen. Debatten over het hoofdlijnenakkoord werden geblokkeerd door de coalitie en uitleg van het kabinet over de stand van zaken beperkten zich tot nietszeggende alinea's die op een A4'tje pasten. En dat terwijl het kabinet afhankelijk is van de oppositie om het plan door het parlement te krijgen.

Dijsselbloem zei vrijdag niet op te kijken van "het lawaai" van de oppositie. "Dit is allemaal niet zo nieuw." Eerst moet de coalitie tot een akkoord komen, waarna er met de oppositie kan worden onderhandeld, benadrukte de staatssecretaris.

Net als Asscher blijft Dijsselbloem rekenen op een constructieve houding van de oppositie. Het kabinet hoopt nog voor het zomerreces tot een akkoord met de oppositiepartijen te komen.