Hoewel premier Mark Rutte het plan van de Europese Unie om bootvluchtelingen evenredig te verdelen over de Europese lidstaten omarmt, wil hij zich niet vastpinnen op het aantal asielzoekers dat Nederland zal opnemen.

Om tot een precies aantal te komen, is "nader overleg" op Europees niveau nodig, zei Rutte donderdag in de Tweede Kamer. "Een simpel 'ja' of 'nee' kan nooit de uitgangspositie zijn bij onderhandelingen."

Daar wordt gedebatteerd over het Europese plan voor de opvang van de enorme stroom bootvluchtelingen die vanuit Noord-Afrika de gevaarlijke oversteek over de Middellandse Zee naar het Europese vasteland wagen.

De Europese Commissie wil 40.000 Syrische en Eritrese vluchtelingen, die aankomen in Griekenland en Italië, verdelen over de verschillende lidstaten. Volgens de verdeelsleutel zou Nederland dan 2.074 extra vluchtelingen moeten opnemen.

Het is de oppositiepartijen niet duidelijk wat precies het standpunt van het kabinet is.  SP, D66, ChristenUnie en GroenLinks willen van het kabinet weten of het de verdeelsleutel accepteert en met die inzet afreist naar het overleg, of een andere inzet heeft.

Europees overleg

Volgende week overlegt staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Veiligheid en Justitie) met zijn Europese ambtsgenoten over het plan. Al zeker twaalf lidstaten zouden dwarsliggen. Hongarije heeft publiekelijk al gezegd niet mee te willen werken aan de herverdeling. Eind deze maand overleggen de Europese regeringsleiders over de aanpak.

Hoewel het kabinet het EU-plan omarmt, heeft het wel een aantal kanttekeningen. Zo vindt Dijkhoff dat er rekening moet worden gehouden met het aantal asielzoekers dat zich nu al meldt in de lidstaten.

In het voorstel van de Europese Commissie is te weinig rekening gehouden met de inspanningen die sommige landen, zoals Nederland, Duitsland en België, al leveren om asielzoekers op te vangen, aldus Dijkhoff.

Rutte vraagt "meer verantwoordelijkheid" van de Oost-Europese landen die op dit moment in mindere mate te maken hebben met asielstromen. Daarnaast wil het kabinet de garantie dat Italië en Griekenland de vluchtelingen blijven registeren om te voorkomen dat zij doorreizen naar het noorden.

VVD

Door op voorhand het EU-voorstel niet in zijn geheel over te nemen of af te wijzen behoudt het kabinet de rust in de coalitie. De VVD-fractie is namelijk "teleurgesteld" in het voorstel, terwijl de PvdA achter het plan staat.

Kamerlid Malik Azmani noemt het voorstel "symptoombestrijding". Het plan is geen oplossing voor het vluchtelingendrama op de Middellandse Zee, aldus de VVD'er. "We moeten een halt toeroepen aan de ongecontroleerde toestroom van migranten. Herverdeling is niet de oplossing."

Volgens de PVV maakt de VVD zich "ongeloofwaardig" door zich in de Tweede Kamer kritisch uit te laten, maar de Europese plannen in Brussel wel te steunen. "Pure misleiding", zegt Kamerlid Sietse Fritsma.

Asielafspraken

De VVD is het met het CDA eens dat er betere afspraken gemaakt moeten worden met de Afrikaanse landen om de migratie een halt toe te roepen.

Volgens de linkse oppositiepartijen ligt het probleem bij de oneerlijke Europese handelsbelemmeringen, waar Afrikaanse landen tegen opboksen.

Het CDA verwacht dat eerlijke handel de toestroom niet zal stoppen. "Het is een illusie om te denken dat eerlijke handel asielstromen tegenhoudt", aldus fractievoorzitter Sybrand Buma. De CDA'er ziet veel meer in een VN-mandaat om op te kunnen treden in Libië, van waar de meeste bootjes vertrekken.

PvdA

De PvdA vindt dat na alle verontwaardiging over de bootvluchtelingen die verdrinken in de Middellandse Zee, de Europese leiders daad bij het woord voegen en zich achter het EU-plan moeten scharen om de vluchtelingen evenredig te verdelen over de lidstaten. 

"Ik verwacht van Europese leiders daadkracht, en dat zij het niet alleen bij mooie woorden laten", aldus Kamerlid Attje Kuiken. Zij wil dat het kabinet zich in Europa inzet om andere lidstaten zover te krijgen het plan van de Europese Unie te steunen.

Lukt dat niet, dan moet het kabinet streven naar een zogeheten gekwalificeerde meerderheid, die de dwarsliggers onder de EU-landen kan overstemmen. De herverdeling wordt dan verplicht voor alle EU-landen. "Het gaat er niet alleen om wat Nederland doet, maar om wat de Europese aanpak wordt. "