'Minister van Defensie Voorhoeve hield luchtsteun Srebrenica tegen'

De Nederlandse oud-minister Joris Voorhoeve van Defensie heeft luchtsteun voor Nederlandse militairen tegengehouden op de dag dat moslimenclave Srebrenica viel in 1995. 

Dat heeft oud-luchtmachtofficier Bart Wagenaar verteld tegen De Telegraaf. Wagenaar maakte deel uit van het crisisteam in Den Haag voor, tijdens en na de val van Srebrenica.

Mede doordat de Nederlandse Dutchbat-militairen in Bosnië en Herzegovina geen luchtsteun kregen konden Bosnische-Servische troepen de enclave op 11 juli overlopen en een bloedbad aanrichten. "Dinsdagmiddag 11 juli 1995 hield minister Voorhoeve persoonlijk bombardementen door F-16's tegen'', zei Wagenaar tegen de krant.

"Even na vijf uur moest ik VN-gezant Yashushi Akashi bellen en hem met de bewindsman doorverbinden. 'Cancel all airstrikes', ik hoor het Voorhoeve nog zeggen", zegt Wagenaar. 

VN

Oud-minister Voorhoeve bevestigt tegenover de krant dat hij luchtsteun afblies, maar stelt dat de VN daartoe eerder had besloten. "De Bosnisch-Servische vlag wapperde al op de compound. Mladic dreigde gegijzelde Nederlandse blauwhelmen en vluchtelingen te doden", aldus de oud-minister.

De huidige minister van Defensie Jeanine Hennis-Plasschaert onderschrijft de lezing van Voorhoeve. Zij verwijst naar het onderzoeksrapport van het Nederlands Instituut voor oorlogs-, holocaust- en genocidestudies (NIOD) waarin het betreffende telefoontje wordt beschreven. Dit gesprek vond volgens het onderzoek plaats na het besluit van de VN om geen luchtsteun te verlenen.

Video: Hennis onderschrijft lezing Voorhoeve

In Srebrenica waren duizenden moslimjongens en -mannen die onder bescherming stonden van een VN-bataljon van Nederlandse militairen. Tussen de 6.800 en 8.300 van de moslims kwamen om, nadat Bosnische-Servische troepen onder leiding van generaal Ratko Mladic de enclave waren binnengedrongen.

Geschokt

Voorzitter Derk Zwaan van Vereniging Dutchbat III reageerde echter geschokt op de uitspraak van Wagenaar en zegt zich niet te herkennen in de door Voorhoeve geschetste situatie. "Wij dachten altijd dat de VN ons destijds in de steek liet, nu blijken we dus door onze eigen regering te zijn verraden'', zegt Zwaan tegen de krant. 

Zijn advocaat wil Wagenaar en Voorhoeve als getuigen oproepen in een rechtszaak tegen de staat.

Procedure

Advocaat Geert-Jan Knoops wil Wagenaar laten horen in de procedure tegen de Staat van oud-Dutchbatter Derk Zwaan, die aan PTSS lijdt. Dat heeft Knoops vrijdag gezegd in reactie op de verklaring van Wagenaar.

Volgens Knoops, ook advocaat van oud-Dutchbatcommandant Thom Karremans, is Wagenaar de eerste directe ooggetuige op dat niveau die zijn mond opendoet. In de zaak van Zwaan is zijn verklaring van belang omdat dit de rol van de Nederland inzichtelijk maakt in het drama.

Zwaan wil dat Nederland net als eerder bij oud-Dutchbatter Dave Maat aansprakelijk wordt gehouden voor de schade die hij heeft opgelopen door PTSS (posttraumatisch stresssyndroom), ontstaan door de missie. Meerdere oud-Dutchbatters moeten daar zelfs na de zaak-Maat opnieuw voor procederen.

'Doorbraak'

Zwaan, die ook voorzitter is van de vereniging Dutchbatter 3, is blij dat Wagenaar 'open kaart' speelt over de val van de enclave.

''We zijn ook geschokt dat we door onze eigen regering zijn verraden. Maar het is fijn dat nu iemand het ware verhaal naar buiten brengt. We hebben altijd al het gevoel gehad dat er iets speelde, maar we konden nooit onze vinger er achter krijgen. Wij als Dutchbatters willen rust. De wond blijft al jaren door etteren. We hopen dat er nu eindelijk schoon schip wordt gemaakt, dan kunnen we verder. Dit is de doorbraak waar we al twintig jaar op zitten te wachten.''

Geheimen

"Wagenaar heeft denk ik toch al die tijd gewetenswroeging gehad en voelt zich nu veilig om zijn verhaal te doen. Het is nu niet meer schadelijk voor Karremans of andere militairen". Het gerechtshof in Arnhem bepaalde eind april dat Karremans en zijn secondanten niet worden vervolgd.

"Alle geheimen moeten nu naar buiten komen", aldus Zwaan. "Wagenaar heeft als verbindingsofficier aan de knoppen gezeten toen die beslissing werd genomen, dus daarom geloven we zijn verhaal. Hij was in de geheime bunker. Verder zijn daar niet veel mensen bij geweest, buiten mensen van de regering en een aantal hoge generaals."

Lees meer over:
Tip de redactie