'NS kon eerder stoppen met AnsaldoBreda'

Het was mogelijk om in een veel eerder stadium te stoppen met de Italiaanse treinbouwer AnsaldoBreda voor de bouw van de treinen voor de HSL Zuid.

Dat zegt oud-NS-directeur Bert Meerstadt donderdag tegenover de enquêtecommissie Fyra.

Volgens hem was in 2008, jaren voor de oplevering, al duidelijk dat het een warboel was. Er is toen overwogen om te stoppen met de bouw van de treinen door AnsaldoBreda en volgens Meerstadt was dit ook mogelijk.

Uiteindelijk is besloten toch door te zetten. Ook toenmalig minister Camiel Eurlings (Verkeer en Waterstaat) wilde vertrouwen houden in AnsaldoBreda.

"We konden het contract met AnsaldoBreda opzeggen, maar dan zat de reiziger nog langer zonder trein", aldus Meerstadt. "Er zaten juridische haken en ogen aan en het alternatief was trager en duurder."

Risico's

Uiteindelijk reden de treinen pas eind 2012. Na een paar weken werd hier na aanhoudende problemen alweer mee gestopt en het contract werd alsnog opgezegd. Hierdoor rijden er nu dus alsnog geen hogesnelheidstreinen van NS over de HSL Zuid.

"In 2013 was er tastbaar bewijs dat de treinen niet voldeden. Bovendien waren er veiligheidsrisico's", aldus Meerstadt.

Volgens de oud-NS-topman gingen er snel alarmbellen af toen de treinen in gebruik werden genomen. "AnsaldoBreda lostte de problemen op, maar ze kwamen daarna weer terug. Je hoort geen repeterende problemen te hebben", stelt Meerstadt.

Hij concludeerde tegenover de commissie dat de analyse door de verschillende instanties die de trein vooraf hebben getest onvoldoende is geweest. Volgens hem werd maar één trein getest, maar bleek pas nadat de treinen uit dienst werden genomen dat de treinen niet helemaal hetzelfde zijn.

Faillissement

Meerstadt moest zich ook verdedigen over de financiële problemen van NS-dochter HSA, uitbater van de HSL Zuid. Al jaren was duidelijk dat HSA afstevende op faillissement, maar een redding door NS was volgens Meerstadt "niet aan de orde". 

De verliezen zouden, zo becijferde McKinsey al in 2004, kunnen oplopen tot rond een miljard. Na jarenlange moeizame gesprekken met het ministerie zegde laatstgenoemde uiteindelijk toe HSA niet te zullen laten vallen.

Eerder op de dag stelde oud-minister Karla Peijs (Verkeer en Waterstaat) dat de problemen door NS zelf waren veroorzaakt door hun te hoge bod om de aanbesteding te kunnen winnen.

Informatie

Tijdens het verhoor van Eurlings, eveneens donderdag, bleek een duidelijk verschil van mening over de informatievoorziening tussen NS en ministerie.

Volgens Eurlings werd door HSA en NS jarenlang informatie over de achtergehouden over de problematische financiële positie van HSA. 

Meerstadt stelde juist dat alle informatie door het ministerie te verkrijgen was. Eurlings stelt dat hij in 2008 zelfs aangaf niet meer met de NS te willen praten als er geen cijfers op tafel kwamen. 

Daarna kwamen er volgens hem alsnog cijfers op tafel en konden acute liquiditeitsproblemen bij HSA worden afgewend. Daarna kwamen NS en het ministerie tot een akkoord waarbij HSA uitstel kreeg van betaling.

In ruil hiervoor zou de NS afzien van bepaalde claims rond de HSL Zuid in de richting van het ministerie. 

Volgens Eurlings was dit "de minst slechte optie". Als het voor de treinreiziger beter was geweest had hij "HSA met alle liefde laten omvallen".

Lees meer over:
Tip de redactie