'NS had bij HSL beter naar fabrikanten moeten luisteren'

De NS had voor de aanbestedingsprocedure van de treinen voor de hogesnelheidslijn HSL Zuid beter naar de fabrikanten moeten luisteren.

Dat zei René van Marrewijk, destijds salesmanager van treinenbouwer Siemens, woensdag tegenover de enquêtecommissie Fyra.

Volgens hem waren de opgelegde eisen zo hoog dat maar weinig fabrikanten aan de vraag konden voldoen toen in 2003 de aanbesteding werd gestart. Slechts een klein aantal bouwers toonden interesse, waaronder Siemens.

"Het hoort bij professioneel opdrachtgeverschap dat je eisen stelt die ook gehaald kunnen worden", aldus Van Marrewijk.

In de aanbestedingsvraag had de NS onder meer eisen gesteld op het gebied van zitplaatsen, veiligheid en het op dan moment nog in ontwikkeling zijnde Europese veiligheidssysteem voor treinen: ERTMS.

Ook moesten volgens Van Marrewijk de bestaande treinen opgevoerd worden om 220 kilometer per uur te kunnen halen. De door NS gevraagde levertijd kon eveneens niet worden gehaald.

Een woordvoerder van NS laat aan NU.nl weten dat het niet de NS was die deze eisen stelde, maar de overheid.

Risico-opslag

Gezien de grote risico's op het niet halen van deze eisen werd volgens Van Marrewijk een risico-opslag gereserveerd om meerkosten te kunnen incalculeren. Bovendien werd de prijs verhoogd vanwege mogelijke boetes in het contract als de eisen niet zouden worden gehaald.

Omdat Siemens het gevraagde aantal van 16 treinen (met 10 extra treinen als optie) te laag vond werd ingezet op 26 treinen. Het bod werd hierom door NS afgewezen.

Een andere ervaren bouwer, Alstom, ging wel door naar de volgende ronde van de aanbesteding, maar ook daar waren vraagtekens bij de hoge eisen. 

Zo gaf het opvoeren naar 220 kilometer per uur extra uitdagingen op het gebied van bijvoorbeeld ontsporingsrisico's, zo liet vertegenwoordiger van Alstom Meindert Eland woensdag weten tegenover de commissie.

Ook noemde hij de hoge brandveiligheidseisen. "Het was allemaal wel oplosbaar, maar het betekende wel extra research en het moest gerealiseerd kunnen worden. En dat binnen een bepaalde tijd en binnen een marktconforme prijs", aldus Eland.

Volgens hem kon Alstom ook in een latere fase van de aanbesteding niet aan alle eisen voldoen. Toen daarna het gevraagde aantal treinen verder omlaag ging van 16 naar 12 haakte het bedrijf definitief af.

AnsaldoBreda

In het aanbestedingsproces viel verder de ervaren bouwer Bombardier af, waardoor NS uiteindelijk uitkwam bij AnsaldoBreda. Dit bedrijf had weinig ervaring met hogesnelheidstreinen.

In 2012 reed de door AnsaldoBreda gebouwde Fyra na jaren vertraging voor het eerst. Een paar weken later was het alweer gedaan met de Fyra na aanhoudende problemen. 

Later op de dag verschijnt ook oud-NS-directeur Aad Veenman voor de commissie.

Lees meer over:
Tip de redactie