Netelenbos wilde niet opstappen om HSL

Oud-minister Tineke Netelenbos (Verkeer en Waterstaat) heeft niet overwogen om af te treden toen zij niet haar zin kreeg in het kabinet-Kok bij de aanbesteding van de hogesnelheidslijn (HSL).

Dat blijkt donderdag tijdens de derde dag van de openbare verhoren van de enquetecommissie Fyra.

"Ik ga niet met aftreden dreigen op zo'n dossier", aldus Netelenbos. "Ik vond het wel een belangrijk onderwerp, maar er was wel eerder al anders besloten en daar was ik akkoord mee gegaan."

De minister lobbyde in 2000 in het kabinet voor het onderhands gunnen van de HSL Zuid aan een consortium van NS, KLM en Schiphol, maar toen was door de ministerraad al besloten dat er openbaar zou worden aanbesteed.

Een meerderheid in het kabinet wilde daarom niets weten van het voorstel van deze zogeheten Oranjecombinatie. Netelenbos probeerde vervolgens in een uiterste poging premier Wim Kok via een brief op andere gedachte te brengen.

Verscheurd

In een gesprek werd deze brief overigens op voorstel van Netelenbos zelf ongelezen door Kok verscheurd. "Kok had advies gekregen om hem niet te lezen, omdat dat dat juridisch kwetsbaar was. Hij zei toen dat hij hem liever niet had gekregen dus zei ik: dan moet je hem maar verscheuren."

Eerder had oud-topambtenaar van Netelenbos' ministerie Ralph Pans in zijn verhoor voor de enquetecommissie gesteld dat zij in de brief liet doorschemeren dat zij zich afvroeg of ze wel verantwoordelijkheid wilde nemen voor de openbare aanbesteding. 

"Ik vroeg Kok dringend om mij te steunen, want dit was een ontzettend interessante optie. En als Kok het steunde kwam het er doorgaans wel doorheen. Zo niet, dan was het een harde dobber", aldus Netelenbos donderdag.

Onder andere toenmalig minister Laurens-Jan Brinkhorst (Landbouw) was gepassioneerd voorstander van de openbare aanbesteding. "Brinkhorst was zeer Europees georiënteerd", stelde Netelenbos. "Hoe Europeser hoe beter, was zijn motto."

Aan het eind van het verhoor zei ze: "Hadden ze maar naar mij geluisterd, dan hadden we nu gereden".

Gerrit Zalm tegenover onderzoekscommissie

Wereldvreemd

Eerder op de dag haalde oud-minister van Financiën Gerrit Zalm tegenover de enquetecommissie fel uit richting NS.

De NS kreeg eind jaren negentig, dus nog voor de Oranjecombinatie, de kans om de HSL Zuid onderhands te krijgen. Het bod voldeed echter totaal niet. "Het was alsof je een offerte vroeg voor het schilderen van de buitenkant van je huis, maar dan een offerte krijgt waarbij ook de keuken wordt verbouwd en de binnenkant wordt geschilderd", aldus Zalm.

Volgens hem regeerde de NS vanuit "een ivoren toren in Utrecht". Zalm noemde het spoorbedrijf tijdens het verhoor "wereldvreemd, althans de Haagse wereld vreemd".

"Ze toonden onervarenheid met hoe dit soort besluitvorming in de Haagse politiek gaat", aldus Zalm, die erkende dat de verhoudingen tussen overheid en de NS ernstig verstoord raakten. 

Video: Oud-minister Zalm voor enquetecommissie

Lees meer over:
Tip de redactie