De bezuiniging van 68 miljoen euro in 2012 op de AIVD heeft diepe sporen nagelaten bij de dienst. De gevolgen zullen nog enkele jaren voelbaar zijn en dat heeft ook risico's voor de operationele inzet. 

Dat concludeert de Algemene Rekenkamer dinsdag in een rapport over de effecten van wijzigingen in het budget van de AIVD.

Het kabinet heeft de bezuiniging onvoldoende onderbouwd, aldus de Rekenkamer. Zo geeft het kabinet niet aan hoe de dienst doelmatiger kan werken en welke keuzes de dienst moet maken in de taken die ze doet.

De AIVD (Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst) kreeg er later wel weer geld bij vanwege de toegenomen dreiging van onder meer jihadisten en verslechterde verhoudingen met Rusland.

Waardevolle kennis

Maar volgens de Rekenkamer is waardevolle kennis en ervaring verloren gegaan. Hoewel de bezuinigingen zich richtten op ondersteunende taken en personeel, was ook de uitstroom van operationeel personeel in 2014 dubbel zo groot als in 2012. Er worden nu wel nieuwe medewerkers aangenomen, maar dat kost tijd en de interne academie is wegbezuinigd.

De inlichtingendienst bespaart ook op materieel en ziet vernieuwing met ICT als een sluitpost. Verder is niet duidelijk wat voor financieel voordeel het oplevert om de AIVD onder één dak te brengen met de militaire inlichtingendienst MIVD.

De Rekenkamer vindt dat het kabinet de wendbaarheid van de dienst heeft onderschat. De leiding van de AIVD is vooral bezig met de reorganisatie en niet met het herstel en de toekomst.

De AIVD heeft in 2015 een budget van 213 miljoen euro. Er zijn 1320 voltijdbanen.

Plasterk

Minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken) reageert tegenover BNR laconiek op het rapport. Hij denkt dat de AIVD er de afgelopen jaren beter op is geworden en er nu goed voor staat. 

De inlichtingen- en veiligheidsdienst moest fors bezuinigen, maar het ging er volgens Plasterk vooral om dat de dienst doelmatiger ging werken. Geld dat de efficiency-operatie opleverde, vloeide deels weer terug in de organisatie. Daarmee kon bijvoorbeeld meer onderzoek worden gedaan, aldus Plasterk.

Hij is wel blij dat de AIVD inmiddels weer meer geld krijgt. ''Het budget is nu groter dan ooit'', zei Plasterk.

De adviezen die de Rekenkamer heeft uitgebracht naar aanleiding van de bezuinigingen, zal de minister opvolgen. Zo moet het kabinet vooraf beter aangeven welke taken de dienst al dan niet moet blijven doen.

Fout op fout

D66-Kamerlid Gerard Schouw neemt geen genoegen met deze uitleg en wil een debat met Plasterk. "Het wordt nu pijnlijk duidelijk dat fout op fout is gemaakt. Bezuinigingen zijn gedaan zonder visie. Dat dit gebeurt bij zo’n belangrijke organisatie als de veiligheidsdiensten is onbegrijpelijk en had nooit mogen gebeuren", aldus Schouw.

"De AIVD is een kennisinstituut waar mensen werken met zeer gespecialiseerde kennis en vaardigheden. Daar moet je zorgvuldig mee omgaan."

In 2013 erkende Plasterk al dat de bezuinigingen op de AIVD raken aan de staatsveiligheid.