Wethouders van Sociale Zaken willen meer beleidsvrijheid als het gaat om opleggen van maatregelen aan bijstandsgerechtigden.

Dat blijkt uit een peiling onder 66 wethouders van Sociale Zaken door het KRO-NCRV televisieprogramma De Monitor, dat er zondagavond aandacht aan besteedt, en Binnenlands Bestuur.

Uit het onderzoek blijkt dat meer dan 80 procent van de wethouders meer beleidsvrijheid wil hebben als het gaat om opleggen van sancties aan bijstandsgerechtigden. Veel van de wethouders voelen zich gedwongen om mensen die een relatief kleine overtreding hebben begaan even hard te straffen als grote fraudeurs.

Boete

Mensen die recht hebben op een bijstandsuitkering kunnen een boete krijgen zodra zij informatie niet op tijd doorgeven aan de sociale dienst of als zij fraude plegen. Daarnaast is het mogelijk om de uitkering terug te vorderen wanneer de sociale dienst erachter komt dat iemand zijn uitkering onterecht heeft ontvangen. Deze terug te betalen bedragen kunnen volgens De Monitor en Binnenlands Bestuur in de tienduizenden euro’s lopen.

Een meerderheid van 61 procent van de wethouders heeft wel eens uitkeringsgeld moeten terugvorderen dat zij niet in verhouding vindt staan met de overtreding. “Voor onzinnige vergrijpen zijn we verplicht sancties op te leggen die in geen verhouding staan tot de ‘nalatigheid’ van de klant. Zo kunnen we geen maatwerk leveren”, aldus wethouder Marc Verschuren (Groenlinks) uit Winsum.

Weinig ruimte

45 procent van de bestuurders vindt dat de wet te weinig ruimte biedt om onderscheid te maken tussen mensen die een relatief kleine of onbewuste misstap hebben gepleegd tegenover mensen die met opzet frauderen. Een derde van de wethouders vindt dat ze wel genoeg ruimte hebben om maatwerk toe te passen.

Wethouder Ed Vandermeulen (D66) uit Gennep vindt dat de relatie met goedwillende burgers geschaad wordt. “Bovendien kost het kostbare tijd en energie die niet meer kan worden gestoken in het achterhalen van de kwaadwillende fraudeur.”

Meer dan de helft van de wethouders (56 procent) is het erover eens dat de maatschappelijke kosten van de terugvorderingen vaak groter zijn dan wat het zou moeten opleveren. In sommige gevallen kunnen mensen in de schulden raken of ze raken hun huis kwijt als gevolg van een sanctie van de sociale dienst.