Ondanks de waarschuwingen dat de invoering van het nieuwe uitbetalingssysteem voor de persoonsgebonden budgetten (pgb) tot problemen kon leiden, heeft staatssecretaris Martin van Rijn (Volksgezondheid) nooit overwogen de invoering uit te stellen.

Dat zei hij woensdag in het Kamerdebat over de problemen met de uitbetalingen van de pgb’s.

Het is alweer de vijfde keer dat Van Rijn zich voor de Kamer moet verantwoorden voor de aanhoudende pgb-problemen.

Dit keer moest de staatssecretaris opheldering geven over berichten in de media dat hij waarschuwingen over de invoering van het nieuwe pgb-stelsel zou hebben genegeerd.

Sinds 1 januari is de Sociale Verzekeringsbank (SVB) verantwoordelijk voor de uitbetaling van de pgb's waarmee mensen zelf hun zorg kunnen regelen.

Maar de SVB blijkt bij lange na niet toegerust te zijn voor deze taak, met als gevolg dat duizenden pgb-houders en zorgverleners weken, en soms wel maanden, moeten wachten op hun geld.

Waarschuwingen

Die signalen zijn er inderdaad geweest en zijn gemeld in de voortgangsrapportages in aanloop naar de invoering, zegt Van Rijn. Daar is vervolgens naar gehandeld, maar dat kon niet verhinderen dat in oktober en november signalen binnen kwamen dat het weleens fout zou kunnen lopen.

Uitstellen van de invoering zou volgens Van Rijn niet in het belang van de budgethouders zijn. Door de decentralisatieplannen van de zorg zijn er al wetten in werking getreden die het moeilijk zou maken de invoering uit te stellen. 

Bovendien heeft de Sociale Verzekeringsbank, de instantie die vanaf 1 januari verantwoordelijk is voor de uitbetalingen, in de aanloopfase aangegeven dat er problemen waren, maar heeft het ook iedere keer gezegd dat de invoering van het nieuwe systeem gewoon kon doorgaan.

Terugvalscenario's

Daarnaast lagen er plannen klaar in het geval er toch problemen met de uitbetalingen zouden ontstaan. “Er zijn terugvalscenario's ontworpen in het geval het fout mocht gaan", zegt Van Rijn. En toch is het fout gegaan. Dat er problemen zijn ontstaan noemt de staatssecretaris "uitermate irritant en vervelend".

De SP heeft er geen begrip voor dat Van Rijn toch is doorgegaan met het nieuwe systeem. "Dit is een minachting naar al die mensen die zonder inkomen zitten", zegt Renske Leijten. "Daarmee een ingrijpend risico genomen."

Bij D66 blijft het beeld hangen dat de staatssecretaris een pad is ingeslagen waarvan hij niet heeft willen afwijken. Kamerlid Dijkstra kondigde na het debat aan een hoorzitting aan te vragen waarin een topman van de SVB tekst en uitleg mag geven aan de Kamer.

'Zorgvuldige invoering'

De VVD is een andere mening toegedaan. Kamerlid Sjoerd Potters vindt dat de invoering van het nieuwe uitbetalingssysteem  "goed en zorgvuldig" is verlopen. 

Ook hij verwijst naar de noodscenario's die klaar lagen. De reden dat het na 1 januari toch fout is gegaan heeft te maken met "externe factoren", zegt Potters. Zo hebben de gemeenten de zorgovereenkomsten niet tijdig opgestuurd, zijn er mensen met meerdere pgb's en heeft de Kamer op het laatste moment de doelgroep nog veranderd, aldus de VVD'er.

Druk neemt toe

Het is niet de laatste keer dat Kamer over de pgb-problemen debatteert. Het volgende debat staat al gepland op 20 mei en de druk op de staatssecretaris neemt toe.

Van Rijn kreeg bij het laatste pgb-debat eind maart al een motie van wantrouwen aan zijn broek. Oppositiepartijen SP, PVV 50Plus en PvdD hebben geen fiducie in de staatssecretaris en zijn vermogen de pgb-problemen op te lossen.

Hoewel de motie geen meerderheid kreeg, begint ook het geduld bij andere oppositiepartijen toe te nemen. Van Rijn heeft nog een kleine drie weken de tijd de problemen rond de uitbetalingen op te lossen. De staatssecretaris kreeg onlangs een Kamerbreed gesteunde opdracht mee de zaak uiterlijk 15 mei op orde te krijgen.

Van Rijn gaf in het debat aan dat de Kamer "de lat wel hoog heeft gelegd" met die datum.

Nieuw uitbetalingssysteem

Tot eind vorig jaar betaalden de budgethouders, dat zijn de hulpbehoevenden die zelf hun zorg inkopen, de zorgverlener uit hun persoonsgebonden budget. De zorgverleners konden hun kosten direct declareren. Er werd pas achteraf gecontroleerd of de declaratie ook echt terecht was. 

Dat systeem moest op de schop besloot de Tweede Kamer, omdat het erg fraudegevoelig bleek te zijn.

Daarom regelt de Sociale Verzekeringsbank sinds 1 januari van dit jaar de uitbetaling van de zorgverleners. Nu wordt vooraf gecontroleerd wat er met het geld gaat gebeuren en niet meer achteraf als het al is uitgegeven.

De hervorming heeft echter geleid tot grote administratieve problemen. Het gevolg is dat veel zorgverleners van de pgb-houders niet worden uitbetaald. Zij komen weken, soms wel maanden, zonder inkomen te zitten met alle financiële gevolgen van dien.