Diverse organisaties hebben woensdag kritiek geuit op het compromis tussen VVD en PvdA over de bed, bad, brood-regeling voor uitgeprocedeerde asielzoekers.

Dat bleek tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer.

Diverse mensenrechtenorganisaties, zoals Vluchtelingenwerk Nederland, Amnesty International en de actiegroep We Are Here, waren door de Kamer uitgenodigd om hun opvatting te geven over het akkoord.

VVD en PvdA kwamen vorige week overeen dat gemeenten moeten stoppen met de opvang voor uitgeprocedeerde asielzoekers. In plaats daarvan komen er in vijf steden opvanglocaties waar illegalen een paar weken kunnen verblijven.

Volgens Amnesty heeft de overheid de plicht om voor iedereen een basisvoorziening te regelen, ongeacht de verblijfsstatus. Ook mag de overheid volgens Amnesty in ruil voor de opvang niet eisen dat de vluchteling meewerkt aan terugkeer.

"Die twee voorwaarden zijn de bottomline", aldus Christian Mommers namens Amnesty.

Sjany Middelkoop van de Pauluskerk in Rotterdam, die illegalen momenteel van bed, bad, brood voorziet, vulde aan: "Elk mens moet zonder voorwaarde recht hebben op bed, bad, brood." 

Pampers

Een vertegenwoordiger van de Stichting Inlia, die namens de kerken vluchtelingen bijstaat, stelde zelfs zich niet altijd meer prettig te voelen in Nederland, omdat ook zieke illegalen in zijn ogen aan hun lot worden overgelaten.

"Ik ken iemand die vanwege nierproblemen 50 pampers per dag nodig heeft. Waarom staat zo iemand in hemelsnaam op straat?", aldus John van Tilborg van Inlia.

Vluchtelingenwerk Nederland noemt het akkoord "een stap terug. En de huidige situatie is al niet erg humaan".

Veel van de hulporganisaties wezen er op dat de overheid er onterecht vanuit gaat dat veel illegalen terug kunnen keren. 

"Vluchtelingen hebben geen documenten voor terugkeer, omdat hun land van herkomst geen regering of ambassade heeft. Sommigen zijn eerder naar een ander land gedeporteerd of zijn zelfs niet aangegeven", aldus Marjan Sax van de actiegroep We Are Here.

"Veel kunnen daardoor niet aantonen wie ze zijn en kunnen dus geen documenten voor terugkeer krijgen."

De Dienst Terugkeer en Vertrek, eveneens aanwezig tijdens de hoorzitting, stelde echter dat het overgrote deel van de uitgeprocedeerden wel degelijk in staat is terug te keren.

Buitenschuld

De huidige regeling voor asielzoekers die niet terug kunnen keren, het buitenschuldbeleid, werkt volgens Sax niet. "Dat systeem is bureaucratisch en ingewikkeld en in de praktijk onmogelijk om aan te voldoen", stelt ze.

Volgens onder andere de vertegenwoordiger van Opvang in Utrecht wordt miskent dat vluchtelingen fysiek en psychisch tijd nodig hebben om te kunnen werken aan terugkeer.

"Deze mensen hebben stress, schizofrenie, diabetes, etcetera. Dat zijn geen dingen die zo zijn opgelost", aldus Jan Braat namens Opvang in Utrecht. De "bemoeizorg" van de overheid zorgt er volgens hem voor dat de vluchtelingen de illegaliteit in belanden.

Volgens hem zou eerst goed gekeken moet worden wat effectieve manieren zijn voor terugkeer.

Illusie

Burgemeester Ahmed Aboutaleb van Rotterdam toonde zich tijdens de hoorzitting ook niet gelukkig met het akkoord. Volgens hem is het een illusie dat een paar weken genoeg is om de terugkeer te kunnen regelen. Hier zouden drie tot zes maanden voor moeten staan.

Bovendien vreest hij dat de druk te groot wordt op de paar gemeenten die de opvang moeten gaan regelen. Kleinschaligheid is volgens hem juist nodig en hij roept daarom het kabinet op om op meer plekken opvang toe te staan.

Volgens hem is het "de bodemlijn van de beschaving dat niemand buiten slaapt. Ik zou ze bij wijze van spreken zelf van straat halen", aldus de burgemeester.

Ook de aanwezige vertegenwoordigers van de gemeenten Den Haag en Arnhem wezen op de kracht van samenwerking op lokaal niveau.

Jos Wienen stelde namens de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) het "onacceptabel" te vinden als gemeenten worden gekort als zij alsnog voor opvang zorgen. Wienen noemt dit "spelen met vuur" door het kabinet.