De coalitiepartijen VVD en PvdA hebben na dagenlang crisisberaad een akkoord bereikt over de opvang van uitgeprocedeerde illegalen. Woensdagavond stemden beide fracties in.

In het akkoord is afgesproken dat illegalen recht krijgen op tijdelijke opvang in de vijf grootste steden in Nederland. In andere gemeenten worden de bed-bad-brood-voorzieningen gesloten.

Gemeenten die straks geen opvang meer mogen verzorgen maar dat toch blijven doen, dreigen te worden gekort op hun budget voor integratie van nieuwkomers.

In een toelichting op het akkoord op het ministerie van Algemene Zaken sprak vicepremier Lodewijk Asscher woensdagavond van een "zwaarbevochten compromis". "We hebben een gezamenlijke oplossing gevonden voor een gezamenlijk probleem", aldus Asscher, die stelde dat hij niet altijd zeker was of de partijen er uit zouden komen.

Premier Mark Rutte benadrukte in dezelfde persconferentie dat de opvang beperkt zal blijven tot "een beperkt aantal weken". Hij wil met de gemeenten om de tafel om de afspraken verder uit te werken in een bestuursakkoord.

Video: Rutte verdedigt 'zwaarbevochten compromis'

Gevolgen

De gemeenten waar de opvang geregeld wordt zijn Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Den Haag en Eindhoven. Daarnaast zou ook in Ter Apel, waar al een asielzoekerscentrum is gevestigd, een dergelijke bed-bad-brood-voorziening komen, zo is te lezen in een brief (pdf) aan de Tweede Kamer.

VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra laat aan NU.nl weten dat gemeenten de gevolgen zullen merken als zij toch bed-bad-brood-voorzieningen blijven aanbieden. "Er zijn vele geldstromen van het Rijk naar de gemeente waarop gekort kan worden", aldus Zijlstra.

PvdA-leider Diederik Samsom erkent dat er altijd een groep zal blijven die niet terug wil, maar volgens hem is het van belang om voor uitgeprocedeerde illegalen "perspectief te bieden".

"Dan helpt het niet om ze op straat te flikkeren of alleen opvang te geven, daar moet je meer voor doen. Dat gaan we dus doen", aldus Samsom. Hij noemt daarbij een initiatief in de Pauluskerk in Rotterdam als voorbeeld waarbij deze aanpak effectief is.

Volgens Samsom was het de afgelopen week soms best lastig in de coalitie. Maar "deze coalitie is sterk en heeft nooit op klappen gestaan", zei hij. De coalitie van VVD en PvdA kan wel tegen een stootje, voegde hij eraan toe.

Kritiek

Oppositiepartijen en vluchtelingenbelangenbehartigers reageren kritisch op het akkoord. ChristenUnie-Kamerlid Joel Voordewind denkt dat de plannen in strijd zijn met een uitspraak van de Raad van Europa dat er sprake moet zijn van adequate opvang.

Volgens hem hebben vluchtelingen vaak wel een jaar nodig om te kunnen werken aan terugkeer. "Dit is een Haags compromis waar de vluchtelingen niet mee geholpen zijn", stelt hij.

D66-leider Alexander Pechtold denkt dat de gemeenten dit voorstel niet zullen accepteren. "Die gaan zeggen: jongens dit is onwerkbaar. En dat vind ik ook, het is een Haagse werkelijkheid", aldus Pechtold.

Akkoord over opvang illegalen

Vicepremier Lodewijk Asscher (L) en premier Mark Rutte geven een toelichting op het akkoord over de opvang van illegalen. De fracties van de regeringspartijen VVD en PvdA hebben zich geschaard achter het compromis dat de top van de regeringscoalitie eerder wist te bereiken. © ANP
icepremier Lodewijk Asscher (L) en premier Mark Rutte geven een toelichting op het akkoord over de opvang van illegalen. De fracties van de regeringspartijen VVD en PvdA hebben zich geschaard achter het compromis dat de top van de regeringscoalitie eerder wist te bereiken. © ANP
Premier Mark Rutte vindt het "bizar, verschrikkelijk en verwerpelijk" dat er vanwege de komst van asielzoekers dreigbrieven zijn verstuurd aan raadsleden in Rijswijk. © ANP
Minister-president Mark Rutte arriveert bij het ministerie van Algemene Zaken voor het overleg over de opvang van illegalen. © ANP
PvdA-leider Diederik Samsom arriveert bij het Ministerie van Financien voor het overleg over de opvang van illegalen. © ANP
VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra verlaat het ministerie van Financien na het overleg over de opvang van illegalen. © ANP
Staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Asiel) en premier Mark Rutte arriveren bij het Ministerie van Algemene Zaken voor de voortzetting van het overleg over de opvang van uitgeprocedeerde asielzoekers. © ANP
VVD-partijvoorzitter Henri Keizer arriveert bij het Ministerie van Algemene Zaken voor de voortzetting van het overleg over de opvang van uitgeprocedeerde asielzoekers. © ANP

Humaniteit

Dat de crisis zo hoog opliep afgelopen dagen komt doordat VVD en PvdA totaal verschillend denken over hoe met uitgeprocedeerde asielzoekers moet worden omgegaan.

De VVD vindt dat uitgeprocedeerden geen recht hebben op opvang, omdat dit een prikkel wegneemt om te vertrekken. Ook zou het een aanzuigende werking hebben op de asielinstroom.

Als het aan de PvdA ligt krijgen de illegalen met het oog op humaniteit wel altijd een vorm van basisopvang, in de vorm van bed, bad en brood.

Crisisberaad

De coalitie was bijna een week in intensief crisisberaad om een uitweg te vinden uit de impasse. 

Vorige week werd met name op dinsdag en woensdag tot diep in de nacht crisisberaad gevoerd. Donderdag werd een pauze ingelast, maar werd er wel door de coalitiepartijen in eigen kring overlegd. Bij het overleg op vrijdag was er wederom geen uitzicht op een akkoord.

Naast de inhoudelijke verschillen speelt ook een politieke component mee. VVD en PvdA nemen sinds de verkiezingen meer ruimte voor eigen profilering, wat de compromisbereidheid niet ten goede komt.